Beek (Berg en Dal)

Beek

Dorp in Nederland
Situering
Provincie	Gelderland Gelderland
Gemeente	Berg en Dal Berg en Dal
Coördinaten	51° 50′ NB, 5° 56′ OL
Algemeen
Oppervlakte	4,41[1] km²
- land	4,14[1] km²
- water	0,26[1] km²
Inwoners (2023-01-01)	3.655[1] (883 inw./km²)
Woning­voorraad	1.725 woningen[1]
Overig
Postcode	6573
Netnummer	024
Woonplaats­code	2872
Portaal    Nederland

Beek is een dorp in het zuiden van de Nederlandse provincie Gelderland, gelegen binnen de gemeente Berg en Dal. Op 1 januari 2023 lag het inwoneraantal op 3.655.

Het dorp ligt tussen de stuwwal de Nederrijnse Heuvelrug van het Rijk van Nijmegen en de Ooijpolder.

In de 15e eeuw stichtten de heren van Groesbeek een kasteel in de buurt van de kerk. Dit Huis te Beek werd verwoest, waarna er een landhuis werd ingericht door de familie Van Randwijck.

Tot 1 januari 1818 was Beek een zelfstandige gemeente, bestaande uit de dorpen Beek, Ubbergen en Nederrijkswald. Op die dag werd Beek samen met Ooij en Persingen samengevoegd tot de nieuwe gemeente Ubbergen.

Dankzij de overvloed aan helder water uit de bronnen die ontspringen aan de stuwwal was Beek van de 19e tot ver in de 20e eeuw een dorp van wasserijen voor de rijke burgerij van Nijmegen. Hiervan getuigen nog de witte wasboerderijtjes alsmede enkele spoelputten

Beek-Ubbergen werd in 2007 verkozen tot groenste dorp van Nederland.

Tot en met 31 december 2014 was Beek onderdeel van de gemeente Ubbergen; het dorp werd door de PTT dan ook aangeduid als Beek-Ubbergen. Op 1 januari 2015 ging de plaats samen met de rest van Ubbergen op in de nieuwgevormde fusiegemeente, die aanvankelijk de naam Groesbeek kreeg. Vanaf 1 januari 2016 is deze fusiegemeente echter Berg en Dal gaan heten.

In het Gelderse Beek zijn verschillende bekende monumenten te vinden, zoals:

• De uit 1898 daterende villa "Severen", van de Nijmeegse architect Derk Semmelink. In het pand aan de Bosweg zijn verschillende jugendstil-elementen te herkennen. "Severen" werd enkele jaren bewoond door de sinoloog, diplomaat en auteur Robert van Gulik.
• Het tramwachthuisje dat behoorde bij het landgoed Stollenberg. Dit tramhuisje werd, evenals het landgoed in 1892, ontworpen door de Amsterdamse architect Abraham Salm. Het tramwachthuisje werd hierbij als bouwpakket in Zwitserland vervaardigd.

Voorts staan in Beek het kleine Bartholomeüskerkje^[2] alsmede de latere Sint-Bartholomaeuskerk.

Beek maakt deel uit van de Nederrijnse Heuvelrug, een grensoverschrijdende stuwwal, die is ontstaan in de voorlaatste IJstijd (het Saale-glaciaal), door opstuwingen van de vanuit het noordoosten komende gletsjers en gletsjertongen.

• voetbalvereniging BVC '12
• tennisvereniging De Oorsprong
• harmonie KNA
• schutterij B.U.B. (Beek Ubbergen Berg en Dal)

De dichter/schrijver Cees van der Pluijm woonde van 1997 tot en met 2004 op De Geest in Beek en publiceerde vijftig gedichten over zijn woonplaats.

Tussen Beek en Leerdam ligt het 98 kilometer lange Lingepad (thans Grote Rivierenpad). Verder loopt de populaire Natuurwandelroute N70 door Beek.

• Frans van Haaren (1886-1945) jurist, burgemeester, waarnemend gouverneur van Suriname
• Pyke Koch (1901-1991), kunstschilder
• Willem Adriaan Johan Visser (1904-1975), burgemeester van Den Haag
• Maurits Schneemann (1938-2025), politicus
• Berend-Jan van Voorst tot Voorst (1944-2023), politicus

• 
  Hotel 't Spijker
• 
  Rijksstraatweg
• 
  De voormalige Gemeentelijke Electriciteits Werken, waar stroom voor de tram naar Berg en Dal en Nijmegen werd opgewekt
• 
  Kleine Bartholomeuskerk Nieuwe Holleweg

• Heerlijkheid Beek
• Lijst van rijksmonumenten in Beek (Berg en Dal)
• Lijst van gemeentelijke monumenten in Beek (Berg en Dal)