Gerectificeerde Schotse Ritus

De Gerectificeerde Schotse Ritus (G.S.R.), in het Frans Rite Écossais Rectifié, is een vrijmetselaarsritus die stamt uit de achttiende eeuw. Zij wordt vooral in de hogere gradenvrijmetselarij gebruikt maar ook in de symbolieke of basisgraden van leerling, gezel en meester.

De ritus kent acht graden van inwijding en is sterk christelijk geinspireerd. Waar de symbolieke of basisgraden ook wel worden aangeduid als de 'blauwe graden', is de belangrijkste kleur binnen dit gradenstelsel groen.

Ondanks zijn naam heeft de ritus niets met Schotland te maken. Dit berust op een mystificatie die is ontstaan naar aanleiding van een verhandeling van de Britse schrijver en filosoof Andrew Ramsay uit 1737, die de oorsprong van de vrijmetselarij in verband bracht met Schotland en de tempelierssymboliek, wat echter nergens op steunt. Sindsdien hebben tal van maçonnieke structuren en graden zich 'Schots' genoemd.

Geschiedenis

Jean-Baptiste Willermoz, portret door Jaques Gauthier d'Apoty, 1766

Ontstaan

De Gerectificeerde Schotse Ritus is ontstaan in de tweede helft van de achttiende eeuw in Frankrijk. Sleutelfiguur is de zijdehandelaar Jean-Baptiste Willermoz uit Lyon (1730-1824). Ingewijd in 1750 werd hij al snel actief in de vrijmetselarij; hij was voorzittend meester van zijn loge en hielp de Grande Loge des maîtres réguliers de Lyon op te richten, een grootloge waar hij zelf in 1762-1763 grootmeester van was.

In 1767 ontmoette hij de theürgist Joachim Martines de Pasqually (1727-1774) en werd door hem ingewijd in de door hem opgerichte mystieke Ordre des Chevaliers maçons Élus Coëns de l'univers, ook wel kortweg Élus Coëns genoemd.

Rond 1770 kwam hij in aanraking met de Duitse orde van de Strikte Observantie en werd hierin eveneens ingewijd, tevens werd hij kanselier van de province de l'Auvergne van deze orde. Hij kwam al snel tot de conclusie dat de ritus en de structuur van de Strikte Observantie moest worden aangepast. Op het Convent de Gaules - een bijeenkomst van de drie Franse provinces van de orde - eind 1778 in Lyon introduceerde hij zijn Réforme de Lyon.

Dit was een plan om de ritus van de Strikte Observantie te veranderen in wat nu de Gerectificeerde Schotse Ritus is. Hiertoe had Willermoz de rituelen opnieuw uitgewerkt en het gradenstelsel aangepast, de laatste twee graden van Chevalier Profès en Chevalier Grand Profès bevatten daarbij elementen uit de Élus Coëns. Het convent keurde het plan goed, en de drie Franse provinces van de Strikte Observantie vormden nu de orde van de Chevaliers Bienfaisants de la Cité Sainte.

Op het internationale Convent van de Strikte Observantie te Wilhelmsbad (Hanau) in 1782 werd vervolgens de Gerectificeerde Schotse Ritus formeel erkend als volwaardige ritus, behoudens de laatste twee graden. De Strikte Observantie verdween hierna geleidelijk van het toneel.

Neergang en wederopstanding

De Gerectificeerde Schotse Ritus floreerde aanvankelijk maar verdween grotendeels tijdens de Franse Revolutie (1789 -1799), en het zou ruim honderd jaar duren voor zij weer zou worden toegepast in Frankrijk.

De ritus bleef echter wel voortbestaan binnen de Grootpriorij van Helvetia, in Zwitserland. Met hulp van deze Grootpriorij werd in 1910 door enkele Franse vrijmetselaars in Parijs de loge Centre des Amis heropgericht welke de ritus weer toepaste. In 1935 werd een nieuwe Grootpriorij opgericht in Frankrijk, welk voorbeeld werd gevolgd in onder meer de Verenigde Staten (1936) en Engeland (1937).

Graden

Cordon en voorschoot Schots Meester van Sint Andreas

De Gerectificeerde Schotse Ritus telt acht graden, die zijn opgedeeld in vier klassen.

De eerste drie - symbolieke - graden worden in de regel verleend binnen de loges en obediënties die exclusief met deze graden werken. Dit kan gebeuren volgens het ritueel van de G.S.R., maar ook volgens het ritueel van een andere ritus.

De vijf hogere graden worden doorgaans verleend binnen een grootpriorij.

1e klasse - Symbolieke graden

  1. Leerling
  2. Gezel
  3. Meester

2e klasse - Loge van Sint Andreas

  2. Schots Meester van Sint Andreas (Maître Écossais de Saint-André)

3e klasse - Interne orde

  2. Schildknaap Novice (Écuyer Novice)
  3. Weldadige Ridder van de Heilige Stad (Chevalier Bienfaisant de la Cité Sainte)

4e klasse - Geheime klasse (*)

  2. Geprofesseerde (Profès)
  3. Hoog Geprofesseerde (Grand Profès)

(*) Deze graden worden niet in elke obediëntie beoefend.

Toepassing

De Gerectificeerde Schotse Ritus wordt anno 2025 in Frankrijk toegepast door onder andere de Grande Loge Nationale Française[1] (1913), de Grande Loge Traditionnelle et Symbolique Opéra[2] (1958) en de Grand Prieuré des Gaules[3] (1935). Verder wordt zij toegepast door obediënties in verschillende andere Europese landen, de Verenigde Staten, Brazilië en enkele Afrikaanse landen (Benin, Togo en Ivoorkust).

In België worden de symbolieke graden van de ritus beoefend door een aantal loges binnen zij de Reguliere Grootloge van België (R.G.L.B.). De hogere graden worden verleend binnen de Grootpriorij van België[4] die recruteert onder de leden van de R.G.L.B. In Nederland wordt de ritus niet toegepast.

Zie ook

Appendix

Zie de categorie Rectified Scottish Rite van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.