Basanitisch foidiet

QAPF-diagram waarin de samenstelling van basanitisch en tefritisch foidiet staan aangegeven (geel).

Basanitisch foidiet is een fijnkorrelig stollingsgesteente dat rijk is in veldspaatvervangers en plagioklaas. De naam is uitsluitend in gebruik voor op grond van modale mineralen geclassificeerd gesteente. De IUGS raadt aan de naam basanitisch foidiet net als "gewoon" foidiet alleen te gebruiken als verdere indeling op grond van de dominante veldspaatvervanger onmogelijk is.

Gesteente waarin een bepaalde veldspaatvervanger domineert is geen foidiet maar wordt vernoemd naar de veldspaatvervanger in kwestie. Basanitisch foidiet waarin nefelien overheerst heet "basanitisch nefeliniet"; basanitisch foidiet waarin leuciet overheerst heet "basanitisch leucitiet"; enzovoorts.

Volgens de IUGS-classificatie van stollingsgesteente bestaat het volume van basanitisch foidiet voor 60-90% uit veldspaatvervanger en meer dan 10% olivijn. Bovendien is het volume-aandeel van plagioklaas groter dan dat van kaliveldspaat.[1] Daarmee valt basanitisch foidiet uiterst rechts onderin een QAPF-diagram. Gesteente met nog meer veldspaatvervanger is foidiet. Gesteente met minder veldspaatvervanger is basaniet of fonolitisch basaniet. Gesteente met minder dan 10% olivijn maar verder dezelfde samenstelling is tefritisch foidiet. Gesteente met meer kaliveldspaat dan plagioklaas is fonolitisch foidiet. Gesteente met dezelfde samenstelling maar grote (faneritische) kristallen is foidoliet.