Bonheiden

**Bonheiden**
Gemeente in België
	(Details) (Details)
	;
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Antwerpen
Arrondissement	Mechelen
Oppervlakte; – Onbebouwd; – Woongebied; – Andere	29,19 km² (2023); 66,49%; 22,07%; 11,44%
Coördinaten	51° 1' NB, 4° 33' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners; – Mannen; – Vrouwen; – Bevolkingsdichtheid	15.641 (01/01/2025) ; 48,99% ; 51,01% ; 535,82 inw./km²
Leeftijdsopbouw; – 0-17 jaar; – 18-64 jaar; – 65 jaar en ouder	(01/01/2025); 18,66%; 55,62%; 25,72%
Politiek en bestuur
Burgemeester	Lode Van Looy (Brug!)
Bestuur	Brug!, Team 2820
Zetels; Brug!; N-VA; Team 2820; Groen; VB	25; 9; 8; 4; 3; 1
Economie
Gemiddeld inkomen	29.558 euro/inw. (2022)
Werkloosheidsgraad	4,51% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode; 2820; 2820	Deelgemeente; Bonheiden; Rijmenam
Zonenummer	015
NIS-code	12005
Politiezone	BODUKAP
Hulpverleningszone	Rivierenland
Website	www.bonheiden.be
Detailkaart
	ligging binnen het arrondissement Mechelen; in de provincie Antwerpen
Portaal	België

Bonheiden is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente behoort tot het kieskanton Duffel en het gerechtelijk kanton Mechelen en telde 15.641 inwoners op 1 januari 2025. Bonheiden ligt in de Mechelse Tuinbouwstreek en grenst aan de Brabantse Kempen. De spotnaam van de Bonheidenaren is Grote mannen.

Toponymie

Het is niet geheel duidelijk waar de naam 'Bonheiden' vandaan komt. Volgens een overlevering stamt de naam van het dorp van Bodo's heide. Bodo zou een 15e-eeuwse heer geweest zijn die in Bonheiden een stuk heidegrond bezat. Volgens sommigen is dit het Dorstveld, volgens anderen Mispeldonk.

In het dialect wordt naar Bonheiden verwezen als Bonnei of Bennaa.

Geschiedenis

Verschillende sporen wijzen er op dat Bonheiden en Rijmenam al bewoond werden in de prehistorie. Vondsten duiden ook op aanwezigheid van Romeinen, Nerviërs en Franken.

In 1578 versloegen de Staatsen in het gehucht Mispeldonk, tussen Bonheiden en Rijmenam, de Spanjaarden in de Slag van Rijmenam. In 1939-1940 bouwde men in Bonheiden een bunker ter hoogte van de Muizenhoekstraat, de TPM 21. De bunker was een onderdeel van de KW-stelling.

Vroeger bestonden Bonheiden en Rijmenam uit allerlei gehuchten zoals Ottershoek, Mispeldonk, Peulis, Diedonken, Harent en Hondshoek.

De huidige gemeente Bonheiden is ontstaan op 1 januari 1977 door de fusie van de kerngemeente Bonheiden met de toen opgeheven gemeente Rijmenam. Tevens werd het grootste deel van de woonkern Peulis van Rijmenam afgestaan aan de gemeente Putte.

Geografie

Deelgemeenten

Naast Bonheiden zelf heeft de gemeente nog een deelgemeente, namelijk Rijmenam.

#	Naam	Opp. (km²)	Inwoners (2025)	Inwoners per km²	NIS-code
1	Bonheiden	13,84	9.732	703	12005A
2	Rijmenam	15,35	5.909	385	12005B

Naast beide dorpskernen ligt in het noorden het gehucht Bonheiden-Putsesteenweg. Het ligt op de grens met Sint-Katelijne-Waver, aan de Putsesteenweg (N15). Daarnaast zijn er nog de gehuchten Mart, Harent en Weynes.

Geografische aspecten

In Bonheiden vinden we een opmerkelijk rivierduin, ook donk genoemd, terug. Door windverstuiving van o.a. materiaal uit de drooggevallen rivierbeddingen vormden zich langgerekte stuifzandruggen, met rivieren geassocieerde stuifwalcomplexen en zandige landduinen. De hoogte bereikt er op de stuifzandrug ten noorden van de Dijle en Demer (die van Bonheiden over Rijmenam naar Keerbergen en Tremelo loopt) 15 m. Deze maakt deel uit van een grote duinengordel die tot ver stroomopwaarts in de Demervallei wordt aangetroffen, en zijn opgewaaid uit de bedding van de Pleistocene en laatglaciale Demer.

Bezienswaardigheden

De Onze-Lieve-Vrouwekerk aan het Kerkplein
De Sint-Ludwinakerk aan de Putsesteenweg
De Sint-Annakapel aan de Mechelsesteenweg
De Abdij van Bethlehem aan de Zellaerdreef
Het Sanatorium aan de Imeldalaan
Het negentiende-eeuwse Kasteel van Zellaer, op welke plek mogelijk een dertiende-eeuws kasteel gestaan heeft.
Het Kasteel Befferhof,
Het Jachtslot van Berentrode
De Blijdenberghoeve
De gerestaureerde Hottentot-hoeve
De Krankhoeve (waar destijds de zieken werden verpleegd, vandaar krank-hoeve),

Natuur en landschap

Bonheiden ligt op een hoogte van 5-8 meter. Ten zuiden van de kom loopt de Dijle. Parallel aan de Dijle liggen rivierduinen met stuifzanden en bossen.

Bonheiden heeft drie natuurgebieden:

Cassenbroek: ontstaan rond een afgesneden Demerarm, bestaat uit een vroeger met heide begroeide droge stuifduinen en de natte delen bestaan gedeeltelijk uit trilveen.
Mispeldonk: beheerd met een kudde Galloway-runderen via Natuurpunt.
Mechels Broek: een nat natuurgebied, samen met Mispeldonk en Cassenbroek maakt het deel uit van een groot groen netwerk in de Beneden-Dijlevallei. Door de twee voor de E19 uitgegraven zandwinningputten die nu vijvers zijn geworden is een een vogelparadijs.

In een bocht van de Dorsthoeveweg staat een oude knoteik.

Demografie

Demografische evolutie deelgemeente voor de fusie

Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1970=volkstellingen, 1976= inwonersaantal op 31 december

Demografische ontwikkeling van de fusiegemeente

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Inwoners van jaar tot jaar op 1 januari 1992 tot heden
jaar	Aantal^[1]	Evolutie: 1992=index 100
1992	12.993	100,0
1993	13.130	101,1
1994	13.151	101,2
1995	13.287	102,3
1996	13.404	103,2
1997	13.568	104,4
1998	13.858	106,7
1999	13.955	107,4
2000	14.089	108,4
2001	14.237	109,6
2002	14.229	109,5
2003	14.241	109,6
2004	14.314	110,2
2005	14.387	110,7
2006	14.510	111,7
2007	14.499	111,6
2008	14.557	112,0
2009	14.611	112,5
2010	14.669	112,9
2011	14.656	112,8
2012	14.722	113,3
2013	14.828	114,1
2014	14.778	113,7
2015	14.769	113,7
2016	14.704	113,2
2017	14.826	114,1
2018	14.951	115,1
2019	15.010	115,5
2020	15.078	116,0
2021	15.177	116,8
2022	15.319	117,9
2023	15.458	118,9
2024	15.454	118,9
2025	15.641	120,4

Politiek

Structuur

Bonheiden		Supranationaal	Nationaal		Gemeenschap	Provincie	Arrondissement	Provinciedistrict	Kanton	Gemeente
Administratief	Niveau	Europese Unie	België		Vlaanderen	Antwerpen	Mechelen			Bonheiden
	Bestuur	Europese Commissie	Belgische regering		Vlaamse regering	Deputatie				Gemeentebestuur
	Raad	Europees Parlement	Kamer van volksvertegenwoordigers	Vlaams Parlement		Provincieraad				Gemeenteraad
Kiesomschrijving		Nederlands Kiescollege	Kieskring Antwerpen				Mechelen-Turnhout	Lier	Duffel	Bonheiden
Verkiezing		Europese	Federale		Vlaamse	Provincieraads-				Gemeenteraads-

Geschiedenis

(Voormalige) burgemeesters

Periode		Burgemeester
		Nicolaes Vervloet
	ca. 1801 - 1807	Henri Van Rompaij
	1808 - 1830	Michael De Brouwer
	1831 - 1843	Joannes Josephus Puttemans^[2]
	1844 - 1848	Petrus Augustijnen
	1848 - 1874	Joannes Franciscus Scheers
	1874 - 1879	Emmanuel Neeffs
	1879 - 1899	Joannes Baptista Hendrickx
	1899 - ?	Franciscus Josephus Smets
	? - 1919	F.A. Gillemot^[3]
	1920 - 1925	Jan Frans Vets
	1925 - 1938	L. De Meyer
	1938 - 1944	K. Hofman
	1944 - 1946	B. Claes
	1946 - 1952	Ed. Opdebeeck
	1952 - ?	V. Goris
	1965 - 1989	Alfons Saenen (CVP)
	1989 - 1997	Jacques Morrens (BR)
	1997 - 2012	Eric Duchesne (BR)
	2013 - 2018	Guido Vaganée (N-VA)
	2019 - heden	Lode Van Looy (BR30 / Brug!)

Legislatuur 1989 - 1994

De kiezers hadden deze verkiezingen een ruime keuze met maar liefst zeven kieslijsten. De Christendemocraten namen in verdeelde slagorde deel, zo was er enerzijds de CVP-lijst en anderzijds de scheurlijst Bonheiden-Rijmenam 88 (BR88). Toch konden de andere partijen hier niet van profiteren. De CVP verloor 1,92% ten opzichte van de verkiezingen van 1982 en strandde op 40,91%, BR 88 van zijn kant behaalde 22,04 % en werd de tweede partij van de gemeente. Tot de winnaars van deze verkiezingen behoorde tevens de Volksunie die hun stemmen zagen stijgen met 4,11% tot 14,74%. De SP en PVV ten slotte moesten ieders een klein verlies slikken, voor eerstgenoemde was dit 0,9% (10,9%) en voor de PVV 0,06% (10,59%). GemeenteBelangen en GROEN (samen goed voor 23,73% bij de vorige verkiezingen) kwamen niet op. Ten slotte waren namen ook de trotskisten van de SAP deel (0,52%) en de FVP Bonheiden-Rijmenam (0,3%), maar behaalden geen zetels. De CVP had 11 vertegenwoordigers, de BR88 had er 5, de SP en PVV ieders 2 en de Volksunie ten slotte 3. Burgemeester werd Jacques Morrens van de BR88.^[4] Hij leidde een coalitie van BR88, Volksunie, PVV en SP.^[5]

Legislatuur 1995 - 2000

BR slaagde erin zijn stemmenaantal nagenoeg te verdubbelen van 22,04 % tot 42,27%. Burgemeester werd Jacques Morrens, hij leidde een coalitie van BR en CVP. In maart 1997 diende hij zijn ontslag in, hij werd opgevolgd door Eric Duchesne (BR).^[5]

Legislatuur 2007 - 2012

Het bestuur van de gemeente voor de periode 2007-2012 bestond uit een coalitie van de plaatselijke politieke partij BR (Bonheiden-Rijmenam) met de CD&V. Burgemeester was Eric Duchesne (BR).

Legislatuur 2013 - 2018

Burgemeester was Guido Vaganée (N-VA), hij leidt een coalitie van N-VA, CD&V en Groen.^[6] In april 2013 werd bekend dat voormalig burgemeester Eric Duchesne (BR) overstapte naar N-VA.^[7]

Legislatuur 2019 - 2024

Burgemeester was Lode Van Looy (BR30), hij leidde een coalitie van BR30, CD&V en Open-Vld. Mieke Van Den Brande (CD&V) was eerste schepen, Bart Vanmarcke (Open Vld) tweede schepen. Tijdens deze legislatuur kwam het probleem van het gebrek aan riolering in de gemeente op de agenda.^[8]

Legislatuur 2024 - 2030

Burgemeester is Lode Van Looy (BRUG!), hij leidt een coalitie van BRUG! (een kartel van BR30 en CD&V) en Team 2820 (het vroegere Open Vld). Voor Team2820 is Bart Vanmarcke opnieuw leidend schepen.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij of kartel		10-10-1976^[9]		10-10-1982		9-10-1988		9-10-1994		8-10-2000		8-10-2006^[10]		14-10-2012^[11]		14-10-2018		13-10-2024
Stemmen / Zetels		%	21	%	23	%	23	%	23	%	23	%	23	%	23	%	23	%	25
	BR 88¹/ B.R.²/ BR30³/ Brug!^B	-		-		22,04¹	5	42,27²	11	37,38²	10	31,92²	9	28,20²	8	25,5³	6	33,4 ^B	9
	CVP¹/ CD&V-N-VA^A/ CD&V²/ Brug!^B	47,96¹	12	42,83¹	12	40,91¹	11	38,38¹	9	22,13¹	6	28,23^A	7	20,55²	5	17,5²	4	33,4 ^B	9
	VU¹/ CD&V-N-VA^A/ N-VA²	12,98	2	10,63	2	14,74	3	-		-		28,23^A	7	25,05²	6	26,3²	6	28,7 ²	8
	SP¹/ sp.a²	10,25¹	1	11,8¹	2	10,9¹	2	10,59¹	2	7,62¹	1	7,10²	1	4,90²	0	-		-
	PVV¹/ VLD²/ Open Vld³/ Team 2820⁴	-		10,65¹	2	10,59¹	2	8,77²	1	11,09²	2	9,78²	2	8,68³	1	13,5³	3	16,4 ⁴	4
	Agalev¹/ Groen!²/ Groen³	-		-		-		-		11,35¹	2	8,70²	1	12,61³	3	17,2³	4	14,3 ³	3
	Vlaams Blok¹/ Vlaams Belang²	-		-		-		-		10,44¹	2	14,26²	3	-		-		7,2	1
	GEM BEL 76¹ / Gem.Bel²	28,62¹	6	19,14²	5	-		-		-		-		-		-		-
	Anderen^(*)	0,19	0	4,96	0	0,82	0	-		-		-		-		-		-
Totaal stemmen		8505		9034		9536		9658		10194		10640		10709		10581		8126
Opkomst %						95		92,87		94,34		93,33		91,17		91,9		66,6
Blanco en ongeldig %		2,52		3,72		3,53		5,15		3,36		3,35		2,72		3,5		0,5

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen, rode letters duiden de kartels aan.
De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes weergegeven. De grootste partij is in kleur.
(*) 1976: FVP (0,19%) / 1982: GROEN (4,59%), FVP (0,37%) / 1988: SAP (0,52%), FVPBR (0,30%)

Cultuur

Literatuur

De Bonheidenaar Eric Raes heeft heel wat geschreven over zijn dorp, zoals de boeken De Geschiedenis van Bonheiden, Getuigen van het Agrarisch Verleden van Bonheiden en De Kerkenbouw te Bonheiden.

Gemeenschapscentrum 't Blikveld

’t Blikveld opende in 1998 haar deuren. Het biedt jaarlijks een rijk programma aan podiumkunsten (zoals comedie, dans en theater), maar ook tentoonstellingen en vorming.

Event

De volkskunstgroep De Krekels werd in 1973 opgericht. Zij organiseren het jaarlijks Bonheidansfestival, waar folklore uit alle windstreken en in al zijn vormen gebracht wordt.

Onderwijs

Kleuter- en lager onderwijs

Gemeentelijk Onderwijs (OVSG)
- Gemeentelijke Autonome Kleuterschool GEKKO (GEmeentelijk Kindericht KleuterOnderwijs)
- Gemeentelijke Lagere School Bonheiden (GEBO)
Gemeenschapsonderwijs (GO!)
- Basisschool Klimop
Katholiek Onderwijs (VVKBaO)
- Vrije Basisschool 'de knipoog' Rijmenam (2 campussen)
- Vrije Basisschool Sinte Maria Bonheiden (Zwarte Leeuwstraat)

Secundair onderwijs

Bonheiden huisvest geen secundair onderwijs. Leerlingen die hun basisonderwijs hebben afgemaakt, moeten dus uitwijken naar de buurgemeenten Mechelen, Keerbergen, Onze-Lieve-Vrouw-Waver, Sint-Katelijne-Waver of Haacht die wel secundair onderwijs aanbieden.

Gezondheidszorg

In Bonheiden bevindt zich het Imeldaziekenhuis. Het werd in 1933 opgericht als sanatorium van de zusters Norbertienen van Duffel voor tuberculose-patiënten. In de jaren 1950 vond er, wegens de veranderde medische behoeften, een omvorming tot een algemeen ziekenhuis plaats. Het ziekenhuis opende officieel in 1961, en in 1963 werd het sanatorium van de zusters gesloten. Sinds de opening van het ziekenhuis is de betekenis van Bonheiden voor de regio toegenomen, en het zorgde onder meer voor tewerkstelling en voor een ontsluiting van de gemeente door openbaar vervoer. Patiënten komen vooral uit de regio Keerbergen-Haacht.

Geboren

Emiel Goelen (1946 – 2015), televisiepresentator en mediafiguur.
Vic De Wachter (1951), (stem)acteur
Staf Van Eyken (1951), de vampier van Muizen, seriemoordenaar
Luc Verschueren (1954), radiopresentator
Wouter Van Besien (1971), politicus
Sam Gooris (1973), zanger
Jef Delen (1976), voetballer
Sven Nys (1976), veldrijder
Dave McCullen (1977), Deejay
David Troch (1977), dichter, schrijver en regisseur
Inge Vervotte (1977), voormalig CD&V-politica

David Vervoort (1977) "Dave McCullen", producer
Ann Vervoort (1977 - 2010), danseres en zangeres
Jeroen Leenders (1978), stand-upcomedian.
Mario Van Essche (1978), advocaat en bestuurder
Bart Verbeeck (1978), Showbizz Bart, mediafiguur
Willem Van Hoof (1979), atleet
Hans Janssens (1980), atleet
Thomas Vanderveken (1981), radio- en televisiepresentator
Nadia Sminate (1981), N-VA-politica
Kevin Vandenbergh (1983), voetballer
Kristof Van Malderen (1983), atleet

Peter Croes (1984), triatleet
Wannes Deleu (1984), tv-en documentairemaker
Niels Albert (1986), veldrijder
Vincent Baestaens (1989), voormalig veldrijder
Koen Casteels (1992), voetballer
Jan Van den Bergh (1994), voetballer
Tachina Peeters (1997), turnster
Julie Vermeire (1998), tv-figuur en mediapersoonlijkheid
Len Neefs (1999) "Lenn", zanger en acteur
Nona Van Braeckel (2000), radiopresentator en podcaster
Thibau Nys (2002), veldrijder en wegwielrenner
Lisa Vaelen (2004), turnster

Sport

Centrum van Bonheiden tijdens de Memorial Philippe Van Coningsloo in 2014

Clubs

Bonheiden is rijk aan sportclubs met een rijkheid aan sporten, zoals aikido, basketbal, dans pétanque, handbal (HC Welta) voetbal (o.a. KV Bonheiden), volleybal en meer.