Foidiet

QAPF-diagram waarin de samenstellingen van foidiet (donkergeel), fonolitisch foidiet en tefritisch foidiet (lichtgeel) zijn aangegeven.
Locatie van foidiet in een TAS-diagram.

Foidiet is een fijnkorrelig stollingsgesteente met een zeldzame samenstelling. Het vormt een buitencategorie waaronder gesteente met sterk uiteenlopende samenstelling valt. Het kan een relatief hoog gehalte aan alkali's bevatten en een relatief laag gehalte aan silica. Foidiet is ultramafisch tot mafisch.

Modaal is Foidiet rijk aan veldspaatvervangers. In de IUGS-classificatie van stollingsgesteente is gesteente foidiet als meer dan 90% van het gewicht uit deze mineralen bestaat. Het kan ook pyroxeen, amfibool, olivijn, plagioklaas, biotiet en kaliveldspaat bevatten, maar geen kwarts. Bij minder veldspaatvervangers wordt gesteente tefritisch foidiet of fonolitisch foidiet genoemd.

De IUGS raadt aan gesteente dat als foidiet kwalificeert indien mogelijk verder te classificeren. Gesteente waarin een bepaalde veldspaatvervanger domineert kan beter geen foidiet heten maar wordt vernoemd naar de veldspaatvervanger in kwestie. Foidiet waarin nefelien overheerst heet nefeliniet; foidiet waarin leuciet overheerst heet leucitiet; foidiet waarin kalsiliet domineert is kalsilitiet; enzovoorts.

De faneritische variant van foidiet is foidoliet.

De naam van het gesteente foidiet is afgeleid van de afkorting van het Engelse feldspathoid, dat "veldspaatvervanger" betekent.

Zie ook