Zuidelijke Vulkanische Zone

Kaart met de vier vulkanische zones van de Andes

De Zuidelijke Vulkanische Zone (SVZ) is een vulkanische boog in het zuidwesten van Zuid-Amerika en is een van de vier vulkanische zones in de Andes. Deze vulkanische gordel van de Andes bestaat verder naar het noorden uit de Noordelijke Vulkanische Zone en de Centrale Vulkanische Zone en naar het zuiden uit de Austral Vulkanische Zone. De Zuidelijke Vulkanische Zone strekt zich ruwweg uit van de Andes in Centraal-Chili, ter hoogte van Santiago (ongeveer 33°ZB), tot Cerro Arenales in de regio Aysén (ongeveer 46°ZB), een afstand van ruim 1400 kilometer. De boog is ontstaan door de subductie van de Nazcaplaat onder de Zuid-Amerikaanse Plaat langs de Peru-Chilitrog. De noordelijke grens van de vulkanische zone wordt gevormd door de subductie van de Juan Fernándezrug, waarvan wordt aangenomen dat deze sinds het late Mioceen een vulkanische kloof heeft veroorzaakt, het zogenaamde Pampeaanse vlakke-plaatsegment, in de regio Norte Chico. Het zuidelijke uiteinde van de vulkanische zone wordt gemarkeerd door het Chileense drievoudige knooppunt, waar de mid-oceanische Chilirug onder Zuid-Amerika schuift bij het schiereiland Taitao, wat de Patagonische Vulkanische Kloof heeft doen ontstaan. Ten zuiden ervan ligt de Austral Vulkanische Zone.

Segmenten

Van noord naar zuid is de Zuidelijke Vulkanische Zone verdeeld in vier segmenten op basis van de kenmerken van de continentale korst, vulkanen en vulkanische gesteenten:

  • Noordelijke SVZ (NSVZ; 33°ZB tot 34°30′ZB)
  • Transitionele SVZ (TSVZ; 34°30′ZB tot 37°ZB)
  • Centrale SVZ (CSVZ; 37°ZB tot 41,5°ZB)
  • Zuidelijke SVZ (SSVZ: 41,5°ZB tot 46°ZB)

In de Centrale Zuidelijke Vulkanische Zone en de Zuidelijke Zuidelijke Vulkanische Zone vindt magma-opstijging voornamelijk plaats via de Liquiñe-Ofqui-breuk.

Vulkanisme

Kaart van de vulkanen in de Zuidelijke Vulkanische Zone die tussen 1990 en 2011 zijn uitgebarsten

De Cordillera Principal van de Andes (oostelijk Santiago) rees op in het late Cenozoïcum en raakte ongeveer een miljoen jaar geleden grotendeels vergletsjerd. Dit betekende dat lava's van NSVZ-vulkanen sindsdien via een netwerk van gletsjerdalen werden gekanaliseerd. De caldeira van Maipo is ongeveer 450.000 jaar geleden uitgebarsten, waarbij grote hoeveelheden as en ignimbrietgesteente achterbleven die vandaag de dag zowel in Chili als in Argentinië te zien zijn.

Tijdens het Plioceen bestond de vulkanische zone ten zuiden van 38°ZB uit een brede vulkanische boog. Het gebied met vulkanische activiteit tussen 39°ZB en 42°ZB, 1 tot 2 miljoen jaar geleden, was tot 300 kilometer breed (als het vulkanisme in de achterboog wordt meegerekend). Een afname van de convergentiesnelheid van de Nazcaplaat en de Zuid-Amerikaanse Plaat van 9 centimeter per jaar naar 7,9 centimeter per jaar 2 tot 3 miljoen jaar geleden droeg bij aan een vernauwing van de zuidelijke SVZ die mogelijk 1,6 miljoen jaar geleden plaatsvond. Het zuidelijke deel van de SVZ behield alleen in het westen, met name rond de Liquiñe-Ofqui-breukzone, een krachtige activiteit, terwijl oostelijke vulkanen zoals Tronador en Cerro Pantoja uitdoofden.

De magma's van moderne (Holocene) vulkanen in de Transitionele Zuidelijke Vulkanische Zone zijn afkomstig van heterogene bronnen in de aardmantel. Veel kleinere delen van de smelting zijn afkomstig van gesubduceerde oceanische korst en gesubduceerde sedimenten. Naar het oosten toe, in het achterbooggebied, is de mate van smelting in de mantel die het vulkanisme veroorzaakte minder dan die van de invloed van de gesubduceerde korst.

Verschillende vulkanen van de SVZ worden gemonitord door het Observatorium voor vulkanen in de zuidelijke Andes (OVDAS) in Temuco. De gemonitorde vulkanen die in de loop der tijd gemonitord zijn hebben gevarieerd, maar sommige, zoals Villarrica en Llaima, worden constant gemonitord. De afgelopen jaren hebben er grote uitbarstingen plaatsgevonden bij Chaitén (2008-2010), Cordón Caulle (2011) en Calbuco (2015).

Vulkanen

Vulkanen in de Zuidelijke Vulkanische Zone zijn onder andere:

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.