Vulkanische gordel van de Andes

De vulkanische gordel van de Andes is een belangrijke vulkanische gordel langs het Andesgebergte in Argentinië, Bolivia, Chili, Colombia, Ecuador en Peru. Deze gordel is ontstaan door de subductie van de Nazcaplaat en de Antarctische Plaat onder de Zuid-Amerikaanse Plaat. De gordel is onderverdeeld in vier belangrijke vulkanische zones, gescheiden door vulkanische kloven. De vulkanen in de gordel zijn divers wat betreft activiteitstype, producten en morfologie. Hoewel sommige verschillen verklaard kunnen worden door de vulkanische zone waartoe een vulkaan behoort, zijn er aanzienlijke verschillen binnen vulkanische zones en zelfs tussen naburige vulkanen. Ondanks dat de vulkanische gordel van de Andes een typegebied is voor kalk-alkalisch en subductievulkanisme, kent deze een breed scala aan vulkanisch-tektonische omstandigheden, met riftsystemen en extensiezones, transpressieve breuken, subductie van mid-oceanische ruggen en ketens van onderzeese bergen, evenals een grote variatie in korstdikte, magma-opstijgingsroutes en verschillende mate van korstassimilatie.

De vulkaan Romeral in Colombia is het meest noordelijke actieve lid van de vulkanische gordel. Ten zuiden van 49° ZB binnen de Austral Vulkanische Zone neemt de vulkanische activiteit af met de meest zuidelijke vulkaan Fueguino in de archipel van Vuurland.

De vulkanische gordel is onderverdeeld in vier belangrijke gebieden met actieve vulkanische activiteit, die elk een afzonderlijke continentale vulkanische boog vormen. Van noord naar zuid zijn het de:

• Noordelijke Vulkanische Zone in Colombia en Ecuador
• Centrale Vulkanische Zone in Peru, Bolivia, Argentinië en Chili
• Zuidelijke Vulkanische Zone in Chili en Argentinië
• Austral Vulkanische Zone in Chili en Argentinië

De verschillende vulkanische zones worden afgewisseld door vulkanische kloven, zones die, ondanks dat ze zich op de juiste afstand van een oceanische trog bevinden, geen vulkanische activiteit vertonen. De Andes kent drie belangrijke vulkanische kloven: het Peruaanse vlakke-plaatsegment (3 °ZB tot 15 °ZB), het Pampeaanse vlakke-plaatsegment (27 °ZB tot 33 °ZB) en de Patagonische Vulkanische Kloof (46 °ZB tot 49 °ZB). De eerste scheidt de Noordelijke van de Centrale Vulkanische Zone, de tweede de Centrale van de Zuidelijke en de laatste scheidt de Zuidelijke van de Austral Vulkanische Zone. De Peruaanse en Pampeaanse kloven vallen samen met gebieden van vlakke-plaatsubductie (lage hoek) en daarom wordt aangenomen dat het gebrek aan vulkanisme wordt veroorzaakt door de geringe helling van de subducerende Nazcaplaat op deze plaatsen. De geringe helling is op zijn beurt verklaard door de subductie van de Nazcarug en de Juan Fernándezrug voor respectievelijk de Peruaanse en Pampeaanse kloven. Aangezien de Nazca- en Juan Fernándezrug ontstaan zijn door vulkanische activiteit in hotspots in de Stille Oceaan (Easter en Juan Fernández), kan worden gesteld dat vulkanische activiteit in de Stille Oceaan verantwoordelijk is voor de onderdrukking van vulkanisme in delen van de Andes.

De Patagonische kloof is van een andere aard, omdat deze niet wordt veroorzaakt door de subductie van een aseismische rug, maar door de subductie van de Chilirug, de grensrug tussen de Nazca- en de Antarctische Plaat.

Achterboogvulkanisme is een belangrijk fenomeen in Argentijns Patagonië en de provincie Mendoza. Er wordt aangenomen dat vlakke-plaatsubductie langs de Peru-Chilitrog tijdens het Mioceen verantwoordelijk is voor het achterboogvulkanisme in Mendoza en de provincie Neuquén tijdens het Kwartair. Bekende achterboogvulkanen zijn onder andere Payun Matru, Agua Poca, Payun Liso, het vulkanisch veld Pali-Aike, Tromen, de vulkanische groep Cochiquito en Puesto Cortaderas.

Andere belangrijke achterboogvulkanische regio's zijn het noordwesten van Argentinië, waar zich de Galán-caldeira bevindt, en de Cordillera Real in Ecuador, waar een reeks alkalische vulkanen zoals Sumaco zich ontwikkelt.