Vlag van Brabant
| Vlag van Brabant | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Vlag van Brabant | ||||
| Details | ||||
| Bijnaam | Brabantse Leeuw Leo Belgicus | |||
| Verhouding | 2:3 | |||
| Aangenomen | 1190 | |||
| Kleuren | Zwart Geel Rood | |||
| Jurisdictie | Brabant | |||
| Overige vlaggen | ||||
 | ||||
Wapen van Brabant | ||||
| ||||
De vlag van Brabant of de Brabantse leeuw is een heraldiek symbool dat sinds de 12e eeuw verbonden is met de regio van Brabant. De gouden leeuw met rode tong en klauwen (Leo Belgicus) op een zwart schild staat voor kracht, moed en heerschappij. Dit wapen werd door de hertogen van Brabant gebruikt en is vandaag de dag terug te vinden op de vlaggen en wapens van sommige Belgische en Nederlandse provincies.[1][2]
De Brabantse leeuw is niet de enige vlag die symbool staat voor de regio, al is het wel het meest bekende symbool is van de regio. De geblokte vlag is ook een bekend symbool van de regio, voornamelijk bekend door de vlag van de provincies Noord-Brabant en Antwerpen.
Ontwerp
De beschrijving van de vlag (Brabantse leeuw):
In zwart een leeuw van goud, genageld en getongd van keel
De leeuw wordt op zijn achterpoten staand en klauwend afgebeeld, met het gezicht naar de vlaggenstok op de vlag. De hoogte-breedteverhouding van de vlag is 2:3, dit is afwijkend van de Belgische vlag, maar wel wereldwijd het gebruikelijke formaat (in de praktijk wordt ook de Belgische vlag meestal in hetzelfde formaat weergegeven).
Voor de vlag heeft men zich geïnspireerd op de vlag van het vroege Hertogdom Brabant (1183-1795)
Geschiedenis
De keuze voor de leeuw als heraldisch symbool voor Brabant (en de Lage Landen) heeft diepe historische en symbolische wortels. De leeuw werd in de middeleeuwen een van de populairste wapendieren in de heraldiek, voornamelijk omdat hij stond voor kracht, moed en koninklijke waardigheid. Als ‘koning der dieren’ was de leeuw het ideale symbool voor vorsten en ridders die hun macht en dapperheid wilden tonen.[3][4]
In de Lage Landen werd de leeuw een belangrijk heraldisch embleem voor verschillende vorstendommen. Bij het graafschap Vlaanderen (862-1795), een zwarte leeuw op een geel schild, werd ingevoerd door Filips van de Elzas (1168 - 1191), graaf van Vlaanderen. Ook andere vorstendommen, zoals Henegouwen, Namen, Limburg en Luxemburg, voerden een leeuw in hun wapenschild.[4][1]
De eerste hertog van Brabant die een leeuw als heraldisch symbool gevoerd schijnt te hebben was Godfried met de Baard. Godfried, toen al graaf van Leuven, kreeg het gebied in 1106 in leen en voerde de leeuw in zijn vaandel. Hendrik I ging later in de twaalfde eeuw deze leeuw in zijn wapen voeren. Of de leeuw en het schild toen al dezelfde kleuren hadden is niet bekend. De eerste twee bronnen die daar ongeveer gelijktijdig over spreken stammen uit het midden van de dertiende eeuw en geven beide een leeuw van goud op een veld van sabel. Sindsdien is het wapen niet meer veranderd.[2][4][1]
In 1581 zwoeren de Staten van Brabant de Spaanse koning Filips II af. Dit was voor hen aanleiding de hertogskroon weer te herstellen. Het wapen met de kroon kwam vanaf 1648 ook in gebruik voor Staats-Brabant.[4]
Het departement Bataafs-Brabant van de Bataafse Republiek verving aanvankelijk de kroon door een lauwerkrans. Bij de hernoeming in 1798 naar Departement van de Dommel werd de hertogskroon heringevoerd.[1][5]
In het in 1815 gestichte Verenigd Koninkrijk der Nederlanden werd het oude hertogdom Brabant in drie provincies verdeeld: Noord-Brabant, Antwerpen en Zuid-Brabant. De provincie Antwerpen kreeg een nieuw wapen, samengesteld uit de wapens van het Markgraafschap Antwerpen en de heerlijkheden Mechelen en Turnhout en het Koninkrijk (zie Wapen van Antwerpen). Het wapen van Brabant kwam er dus niet in terug. De wapens van Noord- en Zuid-Brabant waren volkomen identiek en gelijk aan het vertrouwde wapen. Na de afscheiding van België bleef het wapen van Brabant ongewijzigd. De Noord-Brabantse leeuw kreeg er op 15 juli 1920 twee gouden leeuwen als schildhouders bij; sindsdien is het niet meer veranderd.[1]
Omdat Brabant in de late middeleeuwen in de Zuidelijke Nederlanden het voornaamste hertogdom was geweest werd de Brabantse leeuw verheven tot het wapen voor België. De hertogskroon werd daarbij uiteraard door een koningskroon vervangen. Verder werden twee leeuwen als schildhouders en de wapenspreuk toegevoegd "L'union Fait la Force". De vlag van België is op het Brabantse wapen gebaseerd, op de kleuren die in het wapen voorkomen.
Op 1 januari 1995 werd de Belgische provincie Brabant verdeeld in een Vlaams, een Waals en een Brussels deel. Zoals boven reeds opgemerkt lijken de wapens van Vlaams- en Waals- Brabant beide nog sterk op het oude wapen van Brabant. Het Vlaamse wapen heeft inmiddels ook schildhouders en is voorzien van een hartschild, doorsneden in drieën van keel, zilver en keel, met andere woorden het wapen van de Vlaams-Brabantse hoofdstad Leuven.[1]
Historische vlaggen
Hertogdom Brabant
De vlag van het Hertogdom Brabant is de eerste vlag van de historische regio Brabant en het Hertogdom Brabant.
In zwart een leeuw van goud, genageld en getongd van keel.
De leeuw werd eerst gebruikt in de 12e eeuw door Godfried met de Baard. Godfried toen al graaf van Leuven, kreeg het gebied in 1106 in leen en voerde de leeuw in zijn vaandel. Hendrik I ging later in de twaalfde eeuw deze leeuw in zijn wapen voeren. Of het wapen toen al dezelfde kleuren hadden is niet bekend. De eerste twee bronnen die daar ongeveer gelijktijdig over spreken stammen uit het midden van de dertiende eeuw en geven beide een leeuw van goud op een veld van sabel. Sindsdien is het wapen niet meer veranderd.[3]
Verenigde Belgische Staten
De vlag van de Verenigde Belgische Staten was gebaseerd op de vlag van het Hertogdom Brabant, omdat de Brabantse omwenteling (1789-1790) voornamelijk geleid door het Brabantse hertogdom binnen de Oostenrijkse Nederlanden, er bestonden ook varianten van de vlag met de Brabantse leeuw in het midden op de rood-zwart-gele driekleur, maar de horizontale driekleur was de officiele vlag van de Verenigde Belgische Staten.[5]
Een horizontale driekleur in rood, zwart en geel.
De vlag van de Verenigde Belgische Staten zou later inspiratie vormen voor de Belgische vlag in 1830, in het Beging gebruikte België ook een horizontale vlag, maar in de volgorde rood-geel-zwart maar omdat die te veel leek op de Nederlandse vlag, koos België uiteindelijk voor de verticale driekleur.[5][6]
Provincie vlaggen
Vlaams-Brabant
De vlag van Vlaams-Brabant (België) is aangenomen op 17 januari 1995 en werd op 16 april 1996 goedgekeurd, na de splitsing van de provincie Brabant op 1 januari 1995.[7]
In zwart een leeuw van goud, genageld en getongd van keel met In het midden van de leeuw een hartschild van rood-wit-rood
De Vlag van Vlaams-Brabant is gebaseerd op de vlag van de voormalig Belgische provincie Brabant, met het wapenschild van Leuven, het wapen van de hoofdstad van de provincie, gedragen door de Brabantse leeuw, het wapen heeft de kleurencombinatie: rood-wit rood, deze komen van het oude wapen van het Hertogdom Neder-Lotharingen.[7][8][9]
Waals-Brabant
De vlag van Waals-Brabant (België) is aangenomen op 2 januari 1995, na de splitsing van de provincie Brabant (België) op 1 januari 1995.
In zwart een leeuw van goud, genageld en getongd van keel, gekapt van goud beladen met naar elkaar toe gewende Waalse hanen van keel
De Vlag van Waals-Brabant is (net zoals de vlag van Vlaams-Brabant) gebaseerd op de vlag van de voormalig Belgische provincie Brabant en de vlag van het Waals Gewest. Centraal staat een gele leeuw met rode tong en klauwen op een zwart bed (Brabantse leeuw), zoals die ook staat op de vlag van Vlaams-Brabant, in elke bovenhoek staat een rode Gallische haan, Dit is een verwijzing naar de vlag van het Waals Gewest.[10]
Noord-Brabant
De vlag van Noord-Brabant (Nederland) is op 21 januari 1959 door Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant als provincievlag vastgesteld, maar deze is veel ouder. De vlag wordt al sinds de middeleeuwen gebruikt, maar raakte in de 18e eeuw in onbruik.[9]
Rechthoekig, bestaande uit vier horizontale banen, verdeeld in zes aangrenzende vlakken van rood en wit en zes verticale banen, verdeeld in vier aangrenzende vlakken van rood en wit.
De vlag stamt uit de middeleeuwen. De kleuren rood en wit komen, sinds het uitroepen van het Graafschap Leuven tijdens de Lotharingse periode, voor in Brabantse standaarden, vlaggen en wimpels. Het Hertogdom Brabant nam deze kleuren over. Vanaf het einde van de negentiende eeuw raakte de geblokte vlag in onbruik en werd een vlag gevoerd waarop het beeld uit het provinciewapen, een gouden leeuw op zwarte grond, werd afgebeeld.[9]
Antwerpen
De vlag van Antwerpen (België) is door de Antwerpse provincieraad aangenomen op 18 oktober 1996 en werd op 7 januari 1997 goedgekeurd door de Vlaamse regering.[11]
De vlag bestaat uit 24 vierkanten, die in vier rijen en zes kolommen geplaatst zijn; daardoor is de hoogte-breedteverhouding 2:3.
De vlag is geblokt, wat terugwijst naar de Brabantse traditie van geblokte vlaggen. De vlag van de Nederlandse provincie Noord-Brabant heeft hetzelfde geblokte ontwerp, maar bestaat maar uit twee kleuren: rood en wit. De vlag van Antwerpen heeft er vier, deze verwijzen naar de kleuren van de vlaggen van de die grootste steden (en de districten) in de province: Antwerpen (rood-wit), Mechelen (geel-rood) en Turnhout (blauw-wit).[9][11]
Brabantse leeuw
Zie ook: Belgische leeuw (heraldiek)
De Brabantse leeuw is het symbool van Brabant, maar er zijn maar twee van de vier Brabantse provincies die de leeuw nog gebruiken (op hun vlag), deze zijn Vlaams- en Waals- Brabant. De Brabantse Leeuw, een gouden leeuw op een zwart schild, werd rond 1190 aangenomen door de hertogen van Brabant.[4][1]
De leeuw, afgebeeld als een gouden leeuw op een zwart schild met rode klauwen en tong, werd voor het eerst gebruikt door Hendrik I van Brabant (1165-1235). De herkomst van de Brabantse leeuw gaat vermoedelijk terug op de oudere Limburgse leeuw, die werd gevoerd door de graven van Leuven en hertogen van Neder-Lotharingen, voorlopers van de Brabantse hertogen. In de loop der eeuwen werd de leeuw niet alleen het symbool van de hertogen van Brabant, maar ook van de verschillende regio’s en provincies die uit het hertogdom zijn voortgekomen. De heraldieke betekenis van de leeuw symboliseert kracht, moed en heerschappij, eigenschappen die pasten bij de ambities van de Brabantse hertogen in de middeleeuwen.[4][1]
De keuze voor de leeuw als heraldisch symbool in het Hertogdom Brabant (1183 – 1795) en de Lage Landen heeft diepe historische en symbolische wortels. De leeuw werd in de middeleeuwen een van de populairste wapendieren in de heraldiek, voornamelijk omdat hij stond voor kracht, moed en koninklijke waardigheid. Als ‘koning der dieren’ was de leeuw het ideale symbool voor vorsten en ridders die hun macht en dapperheid wilden tonen.[4][1]
Geblokte vlag
De provincie Antwerpen (België) en Noord-Brabant (Nederland) hebben beide een geblokt (of geschaakt) patroon op hun vlag.
Het geblokt (of geschaakt) patroon is gebaseerd op verschillende gedeelde wapenschilden van de hertogen van Brabant en Limburg, Het eerste gedeelde wapen van de hertogen was gedeeld in 4 stukken, deel 1 en deel 4 waren gevuld door het wapen van het hertogdom Neder-Lotharingen, deel 2 was gevuld door het wapen van het hertogdom Brabant (de Brabantse leeuw) en deel 3 was gevuld door het wapen van het hertogdom Limburg (de Limburgse leeuw). Dit gedeeld patroon was volgens verschillende bronnen de inspiratie voor het geblokt patroon van de vlaggen van de provincies Antwerpen en Noord-Brabant. Het tweede gedeelde wapen van de hertogen was ook gedeeld in 4 stukken, deel 1 en deel 4 waren gevuld met het wapen van het hertogdom Brabant en deel 2 en 3 waren gevuld met het wapen van het hertogdom Limburg. De vlag en het wapen van Nijlen (gemeente in Antwerpen, België) en de vlag en het wapen van Voeren zijn (gemeente in Limburg, België) (bijna) identiek aan het gedeeld wapen van de hertogen van Brabant-Limburg (voorbeeld 2, zonder hertogdom Neder-Lotharingen).[9][11]
De kleuren van de geblokte vlaggen zijn verschillend van de twee provincies. De kleuren van de vlag van Noord-Brabant zijn gebaseerd op het wapen van het hertogdom Neder-Lotharingen, net zoals het wapen van Leuven, deze kleuren zijn rood en wit. De kleuren van de vlag van Antwerpen zijn niet gebaseerd op het wapen van het hertogdom Neder-Lotharingen, aloewel er ook rood en wit in voorkomen, de kleuren van de vlag van Antwerpen zijn gebaseerd op de kleuren van de vlaggen van de drie grootste steden in de provincie (of de drie districten van de provincie). De kleuren zijn dus geïnspireerd door de vlag van Antwerpen (rood-wit), Mechelen (geel-rood) en Turnhout (blauw-wit).[9][11]
Patroon
Het patroon van beide vlaggen is dezelfde, 4 blokken in de hoogte en 6 blokken in de lengte. In totaal zijn er 24 blokken. De kleuren op beide vlaggen zijn verschillende, maar het patroon (of volgorde) van de kleuren is het zelfde. Het patroon van de kleuren is telkens schuin, dat wil zeggen dat het blokje schuin (links boven of rechts onder) dezelfde kleur heeft. Bij de vlag van Noord-Brabant is dit afwisselend tussen rood en wit. Bij de vlag van Antwerpen is het blokje links onder wit, dan gaat het patroon verder met de kleur blauw, dan geel, rood, wit, dan opnieuw rood, geel, blauw en rechtsboven terug wit. De verhouding is bij beide vlaggen 2:3, de hoogte is 2 (4 blokken) en de lengte is 3 (6 blokken).[9][11]
De vlaggen van de Belgische gemeenten (in Antwerpen): Boechout, Grobbendonk, Nijlen, Olen, Schilde, Vorselaar en Zandhoven hebben een geblokt patroon, maar geen enkel identiek aan de vlag van de provincies. De vlaggen van de Nederlandse gemeenten (in Noord-Brabant): Bergeijk, Bernheze, Cranendonck, Eindhoven, Geldrop-Mierlo, Halderberge, Heusden, Moerdijk, Oss en Tilburg hebben ook een geblokt patroon, maar geen enkel identiek aan de vlag van de provincies. De vlag van Dalfsen (Gemeente in Overijssel, Nederland) en de vlag van Péruwelz (Gemeente in Henegouwen, België) hebben bijna een identieke vlag zoals de provincies, maar hebben in de lengte maar 5 blokken in plaats van 6.
Zie ook
Bronnen
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Heraldiek van Brabant. hubert-herald.
- 1 2 Het provinciewapen (Noord-Brabant). De Provincie Noord-Brabant.
- 1 2 (en) Brabant (Former province, Belgium). CRW Flags.
- 1 2 3 4 5 6 7 "Ken jij de Brabantse leeuw al?", VRT nws.
- 1 2 3 (en) United Belgian States (1789-1790). CRW Flags.
- ↑ (en) "How Countries Got Their Flags: Belgium", Medium.
- 1 2 Huisstijl. De Provincie Vlaams-Brabant.
- ↑ (en) Flemish Brabant (Province, Belgium). CRW Flags.
- 1 2 3 4 5 6 7 De provincievlag (Noord-Brabant). De Provincie Noord-Brabant.
- ↑ (en) Walloon Brabant (Province, Belgium). CRW Flags.
- 1 2 3 4 5 Antwerpen (Provincie) – Vlag Goedgekeurd door de Vlaamse Regering (1997). Vlagblog.