Peer Stoet

De vereniging “Herenthouts Feestcomité” werd opgericht in 1892.^[2] Deze carnavalsvereniging diende een aanvraag in voor de organisatie van een carnavalsstoet in de straten van Herenthout.

In 1972 werd de naam van de vereniging officieel “Herenthoutse Karnavalvereniging Peet Stoet vzw” of afgekort "H.K. Peer Stoet vzw".^[3]

Op 16 januari 2018 ondertekende het Herenthoutse bestuur de Intentieverklaring Reuzenvriendelijke gemeente, waarbij ze reuzengilde Peer Stoet en zijn reus erkende als cultureel ambassadeur van Herenthout.^[4]

De mondelinge overlevering verhaalt dat de traditie van het Herenthoutse Carnaval begon aan de vooravond van de vastenperiode in 1882 toen Flor Hoegaerts ‘Den Bots’ besloot om, na de laatste toneelvoorstelling, in zijn theaterkostuum door de straten liep. Dat was het startsein voor een regelmatig terugkerende kroegentocht op Vastenavond, waaraan het hele dorp deelnam.^[2][5]

De eerste stoet ging uit op 14 februari 1893, de honderdste stoet op 1 en 8 maart 1992.^[6] Het is hiermee de oudste georganiseerde vastenavondstoet en als dusdanig erkend als Vlaams Immaterieel Cultureel Erfgoed.^[2] Peer Stoet is het symbool van de carnavalsstoet; zijn beeltenis verschijnt al sinds 1933 op de stoetaffiches.^[6][7] De afbeelding werd nadien geregeld uitgebeeld in de carnavalstoet. Toeschouwers spraken van een “oud peerke”. De optochten vinden jaarlijks plaats op de twee zondagen van het krokusverlof. In de stoet lopen enkel dorpsgenoten mee, in totaal wel tot 1200 deelnemers.^[2]

Naar aanleiding van 121 (= 11 * 11) jaar stoet werd in 2013 een expo georganiseerd.^[8]

Elk jaar wordt een Prins Carnaval gekozen, een traditie die men pas sinds 1950 heeft toegevoegd aan de festiviteiten.^[2] In 2021 en 2022 was er geen Prins naar aanleiding van de coronapandemie. De stoet ging echter wel terug door in 2022, maar als een gesloten stoet, enkel voor de leden, wegens de nog geldende coronamaatregelen.^[9][10]

Een primeur voor Peer Stoet was er in 2025: de burgemeester van Herenthout stapte verkleed mee.^[11]

Naar aanleiding van het 100-jarige bestaan van de vereniging in 1992 werd besloten om de afbeelding van Peer Stoet driedimensionaal te maken als een folkloristische reus.^[6] De reus is 3,7 meter en weegt 50 kilo. Kunstenaar Rik Van de Wouwer maakte het hoofd.^[6]

In 1995 sloeg het noodlot toe en ging de reus samen met het kledingmagazijn in vlammen op. Gelukkig waren de plannen nog beschikbaar en kon er direct gestart worden aan een nieuwe reus, die er de volgende stoet in 1996 al bij was.^[4] In 2018 werd de rieten draagstructuur, wegens aangetast door houtwormen, vervangen door een aluminium geraamte gemaakt door enkele leerlingen van het Kosh-instituut in Herentals.^[12]

Tijdens de 127ste editie in 2019 werd de reus geëerd naar aanleiding van de herkenning als Reusvriendelijke gemeente.^[13]

Het bronzen standbeeld van Peer Stoet staat op de Markt aan de Sint-Pieter en Pauwelkerk. Het werd op 8 december 2012 onthuld.^[7] Rik van de Wouwer tekende het kunstwerk bestaande uit 3 sokkels van grijze graniet van 4 meter hoog (24 ton graniet).^[14] Aan de zijkant van de sokkel hangen de naamplaatjes van alle prinsen carnaval.^[7] De 'witte Peer Stoet' en de gietmallen voor het standbeeld konden in de vitrine bij de kunstenaar in de Jodenstraat bekeken worden.^[15]

Het monument werd gefinancierd door de Peer Stoet-vereniging en op 11 november 2018 overgedragen aan de gemeente.^[16]