Oosterdokseiland
| Wijk van Amsterdam | |
|---|---|
| Kerngegevens | |
| Gemeente | Amsterdam |
| Stadsdeel | Centrum |
| Coördinaten | 52°22'36,1"NB, 4°54'25,9"OL |
| Oppervlakte | 24 ha. |
| Overig | |
| Postcode(s) | 1011 |
| Foto('s) | |
 | |
| De Centrale Bibliotheek (links) en het Conservatorium (midden) aan de Oosterdokskade (2008) | |
Het Oosterdokseiland is een eiland in Amsterdam, tussen het Oosterdok en het IJ, ten oosten van het Centraal Station. Markante gebouwen op het eiland zijn het hoofdgebouw van de Openbare Bibliotheek Amsterdam, het Conservatorium van Amsterdam en het hoofdkantoor van Booking.com.
Het eiland wordt begrenst door de Oostertoegang aan westkant, het IJ aan noordkant, de Oosterdokdoorgang aan oostkant en het Open Havenfront aan zuidkant.
Over het eiland lopen de spoorlijnen tussen Centraal Station en Muiderpoort, die het eiland scheiden in een noordelijk en zuidelijk deel. De De Ruijterkade (S100) loopt over de noordkant van het eiland en de Oosterdokskade loopt langs de zuid-, west- en oostkant. Vanaf de De Ruijterkade vertrekt de IJpleinveer (lijn F2) naar het IJplein bij de Meeuwenlaan in Amsterdam-Noord.
Geschiedenis
Het Oosterdokseiland ontstond in 1832 toen dit deel van het IJ werd afgescheiden door de aanleg van de Oosterdoksdam. Hierdoor kende dit deel van het (toen nog in open verbinding met de Zuiderzee staande) IJ geen eb en vloed meer. Aan oostzijde van het centrum van Amsterdam ontstond zo een omsloten watervlakte, het Oosterdok. Aan de westkant ontstond op soortgelijke wijze het Westerdok.
De zuidoever van het IJ kwam door de aanleg van het spoor van de Prins Hendrikkade achter het latere stationsgebouw te liggen. Voor de bouw van het Centraal Station verrees in 1874 op het Oosterdokseiland een noodstation Oosterdok voor de toen geopende Oosterspoorweg naar Hilversum. In 1889 werd het Centraal Station geopend. Sindsdien vormt de spoorlijn de noordelijke begrenzing van het Oosterdok.
Het Oosterdokseiland, waar voordien voornamelijk een spoorwegemplacement was, werd aan de zuidzijde in de jaren 60 van de 20e eeuw bebouwd met het nieuwe Post CS-gebouw op het oostpunt van het eiland. In de jaren 90 ging de PTT de post over de weg vervoeren in plaats van per spoor, en het hoofdkantoor werd ingeruild voor een distributiecentrum op Sloterdijk. De gemeente Amsterdam begon daarop met het meerjarenplan van de ontwikkeling van de IJ-oevers.
21e eeuw
Een groot deel van het voormalige PTT-hoofdkantoor op het Oosterdokseiland werd in 2005 gesloopt. In de toren, die tot 2011 behouden bleef, huisde tot de sloop van het gebouw eind 2008 tijdelijk het Stedelijk Museum tijdens een verbouwing van de hoofdlocatie aan de Paulus Potterstraat.
Het nieuwe hoofdgebouw van de Openbare Bibliotheek Amsterdam op Oosterdokskade 143 werd geopend op 7 juli 2007 en de nieuwbouw voor het Conservatorium van Amsterdam op Oosterdokskade 151 opende in 2008. Tussen 2018 en 2023 werd het hoofdkantoor van Booking.com gebouwd, dat tevens onderdak biedt aan een parkeergarage en woningen.
In 2011 kwam een nieuwe brug gereed ter vervanging van de Oosterdoksdam. Deze Odebrug verbindt het eiland met de Prins Hendrikkade.
Afbeeldingen
_voor_het_onder_water_komend_gedeelte%252C_den_7en_September_1831_(titel_op_object)%252C_RP-P-1893-A-17931.jpg)
De Oostelijke Doksluizen (litho-gravure van Petrus Kiers, 1832)%252C_RP-F-F25738-E.jpg)
Oosterdokseiland en -kade, gezien vanaf de Prins Hendrikkade, ter hoogte van de Oudeschans (ca. 1895-1898)%252C_Bestanddeelnr_919-3105.jpg)
Oosterdokseiland met op de oostpunt (links) de bouw van het Post CS-gebouw (1966)%252C_Bestanddeelnr_919-3107.jpg)
Uitzicht vanaf de Oosterdokskade met links de aanleg van de IJ-tunnel (1966)
Het voormalige Post CS-gebouw diende tijdelijk als huisvesting van het Stedelijk Museum; het gebouw werd in 2010 gesloopt
Uitzicht vanaf het later gesloopte Post CS-gebouw over de gehele bouwput van het Oosterdokseiland (2005)
Bouwput van het Oosterdokseiland met de eerste bouw: de Openbare Bibliotheek Amsterdam (2006)
Nieuwbouw met bouwkranen op het Oosterdokseiland vanaf de oostkant van het Stationsplein gezien (2010)
Oosterdok en Oosterdokseiland gezien vanaf het Marineterrein (2016). Van links naar rechts: NEMO, Centrale Bibliotheek, Conservatorium en de Oosterdoksdraaibrug richting de Dijksgracht.
De achterkant van Oosterdokseiland, met rechts de spoorbanen aan de oostkant van het Centraal Station (2018)
Willem Frederik Hermansstraat op Oosterdokseiland (2021)
Kantoorgebouw van Booking.com (2022)
· 
· 