Roeterseiland

Roeterseiland
Wijk van Amsterdam
Kerngegevens
Gemeente Amsterdam
Stadsdeel Centrum
Coördinaten 52°21'47,99"NB, 4°54'46,01"OL
Overig
Postcode(s) 1018
Detailkaart
Kaart van Roeterseiland
Locatie binnen de Weesperbuurt-Plantage
Roetersstraat, rechts gebouw H van de universiteit (2019)
Gebouw G (rechts), het oudste gebouw van de campus (2019)

Roeterseiland is een wijk in het centrum van Amsterdam, ten zuidwesten van de Plantage, tussen de Roetersstraat, Sarphatistraat, Plantage Muidergracht en Nieuwe Prinsengracht. Het is de locatie van de Roeterseilandcampus (REC) van de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Op de campus zijn drie faculteiten gevestigd: Economie en Bedrijfskunde, Maatschappij- en Gedragswetenschappen en Rechtsgeleerdheid. Ook huisvest de campus verschillende faciliteiten van de UvA, waaronder studentencentrum CREA, evenementenruimte De Brug, de mensa Agora en de redactie van het universiteitsblad Folia. Onder de grond is een grote fietsenstalling.[1]

De Derkje Hazewinkel-Suringabrug en Theodore Limpergbrug voor voetgangers overspannen de Nieuwe Achtergracht. De Rita Vuykbrug voor voetgangers over de Plantage Muidergracht verbindt de campus op Roeterseiland met de universiteitsgebouwen in de Plantage.

In het atrium van gebouw A aan de Roetersstraat is een dertig meter hoog kunstwerk, Recht & Onrecht van Barbara Broekman.[2]

Geschiedenis

Roeterseiland is vernoemd naar de oorspronkelijke eigenaar van het eiland, Hendrik Roeters (1617-1699), schepen en in 1673 schout van de stad.[3]

Het was een eiland dat binnen de stadswal lag bij de Muiderpoort. Het oorspronkelijke eiland was kleiner dan het moderne Roeterseiland en omvatte alleen het zuidelijke deel tussen de Nieuwe Achtergracht, Plantage Muidergracht, Nieuwe Lijnbaansgracht (na demping Valckenierstraat) en Roetersburgwal (na demping Roetersstraat).

Na de Derde en Vierde Uitleg, de 17e-eeuwse stadsuitbreidingen, bleven delen van de grachtengordel onbebouwd en werden gebruikt voor andere doeleinden. Op het Roeterseiland werden brandewijnstokerijen gevestigd. Restproducten gingen naar de dieren op het Varkenseiland, dat ten westen van het Roeterseiland lag. Voorts kwam er een glasblazerij en een ijzergieterij op Roeterseiland. Een deel van het eiland werd gebruikt als de vuilnisbelt van de stad.[3]

19e en 20e eeuw

Op de Plattegrond der stad Amsterdam 1842 is te zien dat het eiland in de lengte in tweeën werd gedeeld door de Roeterssloot. De Roetersstraat bestond nog niet. Op een stafkaart uit 1850 is te zien dat er bebouwing was.[4] Die bebouwing op het oorspronkelijke eiland bestond uit een deel van een fabriek van stoomwerktuigen en uit woningen. De adressen bleven beperkt tot Roeterseiland met huisnummer.[5]

De fabriek voor stoomwerktuigen was gevestigd aan de Plantage Muidergracht. Deze fabriek van Christiaan Verveer produceerde oorspronkelijk spijkers maar breidde later uit naar stoommachines. In 1839 leverde de fabriek machines voor de droogmaking van de Haarlemmermeer en de mechanisering van plantages in Suriname. In 1840 werden de eerste stoomlocomotieven geleverd, waaronder de HSM Amstel, de eerste in Nederland geproduceerde locomotief. De fabriek van Verveer ging enkele jaren later (in 1843) falliet.[6]

In 1866 werd de Roetersburgwal aan westkant van Roeterseiland gedempt. Hier kwam de Roetersstraat. De Lijnbaansgracht bij het Roeterseiland werd gedempt in 1905 en vervangen door de Valckenierstraat.

Vanaf 1904 tot 1952 diende het eiland als vestiging voor remise Roetersstraat van de Amsterdamse tram. Het complex diende later voor andere toepassingen van het gemeentelijk vervoerbedrijf en als stalling voor de stadsreiniging, totdat het in 1962 werd afgebroken. Het vrijgekomen terrein diende daarna voor nieuwbouw en vestiging van gebouwen van de UvA.

Studentencentrum CREA, een voormalige diamantslijperij (2025)

Het cultureel studentencentrum CREA is gevestigd in een voormalige diamantslijperij. Het oorspronkelijke fabriekscomplex bestond uit 8 delen (1845-1925) die in 2012 voor de helft zijn gerenoveerd en voor de andere helft zijn vervangen door nieuwbouw. Achter de gevel aan de Nieuwe Achtergracht werd een nieuwe "binnengevel" geplaatst om geluid uit de muziekzalen te dempen.[7]

De Sarphatischool stond tussen de Sarphatistraat en Nieuwe Lijnbaansgracht, op de hoek van de Sarphatistraat en Roetersstraat. Van 1934 tot 1975 was het Allard Pierson Museum hier gevestigd. Begin 21e eeuw werd het gebouw gesloopt en vervangen door nieuwbouw van de UvA.[8]

Het oudste gebouw van de campus, het sobere bakstenen Gebouw G aan de Nieuwe Achtergracht, werd gebouwd in 1934 voor de afdeling Organische Scheikunde van het Geologische Instituut. Het aanliggende Gebouw L, voorheen het Van der Waals Laboratorium, werd in dezelfde periode gebouwd. In 2014-2016 werd gebouw G gerenoveerd.[9]

21e eeuw

De exacte vakken van de UvA, die vanaf de jaren 60 van de 20e eeuw op Roeterseiland waren geconcentreerd, verhuisden begin 21e eeuw naar het Amsterdam Science Park in de Watergraafsmeer, dat officieel werd geopend in 2010. Vervolgens vestigen zich de faculteit Economie en Bedrijfskunde, de faculteit Maatschappij- en Gedragswetenschappen en (in 2017) de faculteit Rechtsgeleerdheid op Roeterseiland.[1]

In 2024 en 2025 werd de campus bezet door demonstranten die eisten dat de universiteit alle banden met Israël breekt.[10]

Varia

  • Alle universiteitsgebouwen op Roeterseiland hebben een letter (A tot en met M) in plaats van een naam. Er is echter geen gebouw F.[11]

Afbeeldingen

Zie de categorie Roeterseiland van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.