Kortemark

Kortemark

Gemeente in België
(Details)
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	West-Vlaanderen
Arrondissement	Diksmuide
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	55,43 km² (2023) 82,26% 8,65% 9,09%
Coördinaten	51° 2' NB, 3° 3' OL
Bevolking (bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkings­dichtheid	12.882 (01/01/2025) 50,19% 49,81% 232,39 inw./km²
Leeftijdsopbouw – 0-17 jaar – 18-64 jaar – 65 jaar en ouder	(01/01/2025) 19,62% 57,32% 23,06%
Politiek en bestuur
Burgemeester	Karolien Damman (CD&V)
Bestuur	CD&V, Zeker 8610
Zetels CD&V Zeker 8610 Content Vlaams Belang Eerlijk en bezorgd	23 11 9 1 1 1
Economie
Gemiddeld inkomen	20.913 euro/inw. (2022)
Werkloosheids­graad	2,96% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode 8610 8610 8610 8610	Deelgemeente Kortemark Handzame Werken Zarren
Zonenummer	051
NIS-code	32011
Politiezone	Polder
Hulpverlenings­zone	Westhoek
Website	www.kortemark.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Diksmuide in de provincie West-Vlaanderen
Portaal    België

Kortemark is een plaats en gemeente in de Belgische provincie West-Vlaanderen. De gemeente telt ruim 12.000 inwoners.

Kortemark is gelegen in de vallei van de Krekebeek, een vertakking van de IJzer. In de deelgemeente Handzame verandert de naam in Handzamevaart.

In de omgeving van Kortemark werden archeologische onderzoekingen verricht naar enkele grafheuvels uit de bronstijd. Ook werd materiaal uit de La Tène-periode aangetroffen. Enkele artefacten uit het mesolithicum werden eveneens gevonden.

De eerste vermelding van het huidige dorp is uit 1063 als "Merck" (afgebakend gebied binnen onbebouwde gronden). Een latere vermelding, uit 1281, had betrekking op de overdracht aan graaf Gwijde van Dampierre onder de naam "Courtemarck".^[1] Aldus ontstond Kortemark op de rand van het overstromingsgebied van de huidige Handzamevaart.

De gronden in de omgeving waren in handen van de Graaf van Vlaanderen en werden in de 11e eeuw uitgegeven als heerlijkheid aan de familie Van Oudenaarde. In 1281 werd Kortemark verkocht aan Gwijde van Dampierre en werd onderdeel van het Land van Wijnendale. De kerkelijke rechten (patronaatsrecht en tiendrecht) waren in bezit van de Sint-Salvatorabdij te Ename. In de deelgemeente Werken werden bij archeologische opgravingen enkele skeletten uit de Middeleeuwen gevonden. Een van de skeletten was van een man van 190 cm, wat een zeer uitzonderlijke lengte is voor die tijd.

De godsdiensttroebelen einde 16e eeuw leidden tot de verwoesting van de kerk en de ontvolking van de streek. Ook in de 17e eeuw vonden veel krijgsverrichtingen plaats, vooral met Franse troepen. Kortemark lag een tijd lang tegen Frans gebied aan (1678-1697). Na 1713 kwam een einde aan de voortdurende oorlogen en kwam ook Kortemark onder Oostenrijks bewind. In 1818 bevonden zich te Kortemark zes brouwerijen, twee lijnwaadfabriekjes gebaseerd op thuisweverij, twee steenbakkerijen, een leerlooierij, een tiental windmolens en een drietal rosmolens. In 1835 kwam de eerste stoommachine, die bij de Ellemolen werd geplaatst. Nadat in 1858 het station Kortemark werd geopend nam de bouwactiviteit sterk toe en ontstonden er nieuwe steenbakkerijen. Ook andere industrieën vestigden zich, zoals een stoomzagerij (1906) en de groenteconservenfabriek "Aurora" (1907), opgericht door Aimé Talpe. Deze fabriek was een belangrijke werkgever in de streek.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog legden de Duitsers in de buurt van Kortemark enkele verdedigingslinies aan. Op 14 oktober 1918 werd Kortemark bevrijd door het 10e Linieregiment.

De wederopbouwperiode leidde onder meer tot de bouw van een nieuwe kerk. Ook werd een vlasfabriek gesticht, Deprez genaamd. De houtzagerij en de steenfabrieken werden weer gestart, en met name steenfabriek Desimpel werd gemoderniseerd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd onder meer het station door de Engelsen gebombardeerd. Op 7 september 1944 werd Kortemark bevrijd door Canadezen, Polen en Engelsen.

Kortemark bestaat naast de hoofdgemeente Kortemark nog uit de deelgemeentes Werken, Zarren en Handzame. Tot Handzame behoort ook de kleine parochie Edewalle (V). In het oosten van Kortemark-centrum ligt het gehucht Kortemark-Elle. Voorts liggen nog verschillende kleine gehuchten verspreid over de gemeente, waaronder Markhove, Pereboom en Bescheewege.

De gemeente Kortemark grenst aan volgende dorpen:

• a. Torhout (stad Torhout) en zijn gehucht Sint-Henricus
• b. Gits (gemeente Hooglede)
• c. Hooglede (gemeente Hooglede) en zijn gehucht Sint-Jozef
• d. Staden (gemeente Staden)
• e. Houthulst (gemeente Houthulst)
• f. Klerken (gemeente Houthulst)
• g. Esen (stad Diksmuide)
• h. Vladslo (stad Diksmuide)
• i. Bovekerke (gemeente Koekelare)
• j. Koekelare (gemeente Koekelare)
• k. Ichtegem (gemeente Ichtegem)

Kaart

• Archeologisch Site-Museum in de Vladslostraat te Werken.
• De Sint-Bartholomeuskerk
• De Koutermolen aan de Koutermolenstraat is een standaardmolen die in 1789 volledig werd herbouwd en sinds 1944 beschermd is.

Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Kortemark

Het gebied van de deelgemeente valt uiteen in drie onderdelen: het noorden hoort tot Zandig Vlaanderen met de kom op ongeveer 9 meter hoogte. Het zuiden hoort tot Zandlemig Vlaanderen en wel het Plateau van Tielt, met hoogten tot 25 meter. Hiertussen bevindt zich de vallei van de Krekebeek, die uitmondt in de Handzamevaart. De hoogte neemt hier af tot 3 meter. De Krekebeek wordt gevormd door de samenvloeiing van Kasteelbeek, Grijsperrebeek en Spanjaardbeek. Bij het station in Kortemark werd in 2001 een wachtbekken in werking gesteld, om overstromingen bij hoge neerslag te voorkomen.

In de omgeving vindt men de volgende natuurgebieden:

• Vallei van de Handzamevaart (beschermd)
• De Ruidenberg
• Krekemeersen

Kortemark is bekend om zijn voormalige (en nu gesloopte) brouwerij en steenbakkerij. In Brouwerij Louwaege werden onder meer de bieren Akila, Hapkin en Flandrien gebrouwen. De brouwerij werd echter intussen gesloopt, met uitzondering van de schoorsteen.

In de gemeente is er vooral landbouwactiviteit en verwerkt men diepvriesgroenten. Er is ook een secundaire school het MMI (Margaretha Maria Instituut) met zo'n 1200 leerlingen, waar zowel ASO als TSO en BSO wordt aangeboden. Gehucht Elle bevat ook een basisschool 't Ellebloempje.

Kortemark heeft een relatief belangrijk treinstation. De rechtstreekse NMBS-verbinding met Gent, Brussel en Leuven zorgt ervoor dat heel wat pendelaars en studenten van dit station gebruikmaken. Op zondagavonden wemelt dit station dan ook van de kotstudenten die vertrekken richting hun respectievelijke studentensteden.

• Désiré Mergaert (1829-1890), kunstschilder
• Jules van Haute (1880-1953), diplomaat voor België
• Gustaaf Sap (1886-1940), minister en voormalige hoogleraar aan de KU Leuven
• Firmin Deprez (1890-1916), studentenleider en IJzersymbool
• Azer Moenaert (1893-1977), componist, beiaardier en trombonist
• Aimé Desimpel (1941-2002), industrieel en politicus
• Gerrit Defreyne, politicus
• Firmin Dupulthys, oud-burgemeester
• Toon Vancoillie, oud-burgemeester
• Elsje Helewaut, zangeres
• Sven Decaesstecker, paralympisch zwemmer
• Nick Ervinck, kunstenaar
• Louis Talpe, acteur bekend als "Mega Toby"
• Brecht Dejaegere, voetballer en sinds 2015 ereburger van Kortemark
• Wouter Mattelin, radiopresentator en gitaarbouwer
• Andreas Vanpoucke, kunstschilder

• Büren (Duitsland) (1981)

Sint-Henricus, Gits, Hooglede, De Geite, Handzame, Edewalle, Torhout, Wijnendale

• Lijst van onroerend erfgoed in Kortemark
• SVD Kortemark
• Kortemark in de Eerste Wereldoorlog
• Kortemark in de Tweede Wereldoorlog

• Website van de gemeente Kortemark
• Inventaris Onroerend Erfgoed

Zie de categorie Kortemark van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.