Insulinde en Wijttenbachspoorbrug
| Insulinde en Wijttenbachspoorbrug | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Zicht op de bruggen vanaf de Insulindeweg in westelijke richting 2007 | ||||
| Algemene gegevens | ||||
| Locatie | Amsterdam-Oost | |||
| Overspant | Wijttenbachstraat | |||
| Bouw | ||||
| Bouwperiode | 1934-1939 | |||
| Opening | 1939 | |||
| Gebruik | ||||
| Weg | Wijttenbachtstraat | |||
| Spoorlijn | Spoorlijn Amsterdam – Amersfoort en Amsterdam - Utrecht | |||
| Architectuur | ||||
| Type | spoorbruggen | |||
| ||||
De Insulinde en Wijttenbachspoorbrug is een dubbele spoorbrug in Amsterdam-Oost en overspant de Wijttenbachstraat waar deze overgaat in de Insulindeweg.
Bruggen
De spoorlijn Amsterdam - Amersfoort en de spoorlijn Amsterdam - Utrecht werden in de jaren dertig in het kader van de de Spoorwegwerken Oost verhoogd en verlegd waarbij in Oost het spoor verdween van het maaiveldniveau naar een dijklichaam en hierbij geëlektrificeerd. Tot die tijd lag het spoor op maaiveldniveau en was er geen mogelijkheid om van de Wijttenbachstraat naar de Insulindeweg te komen zonder een omweg.
Het werk werd samen met de andere bouwkundig kunstwerken aanbesteed. Tijdens de aanbesteding werd er tegen geprotesteerd omdat de Nederlandse Spoorwegen min of meer had 'beloofd' dat Amsterdamse aannemers zouden profiteren van de werkzaamheden. Het werk werd echter uitbesteed aan NV Het Spoorwegbouwbedrijf te Utrecht. In 1937 werd het oude laaggelegen Station Amsterdam Muiderpoort gesloten en verplaatst van de Pontanusstraat naar de Wijttenbachtstraat en uitgevoerd als vorkstation.
Oktober 1939 is de onderdoorgang een feit geworden. De onderdoorgang met twee openingen met elk (oorspronkelijk) 9 meter rijweg en 4 meter trottoir vormde een nieuwe verbinding van de Dapperbuurt met de Indische buurt. Doordat de Wijttenbachstraat nu meer verkeer te verwerken kreeg moesten de karakteristieke voortuintjes in de straat verdwijnen. De perrons liggen gedeeltelijk op de viaducten.
Op 15 oktober 1939 werd het nieuwe station Muiderpoort geopend en kon door de komst van de viaducten in 1939 worden ontsloten met tram 6 en in 1940 met tram 11 die verder de Indische Buurt in reed. De Insulindespoorbrug wordt gedragen door in totaal 36 stalen pijlers opgesteld in 3 rijen van elk 4, 5 en 3 pijlers, heeft twee sporen langs het eilandperron maar ook 2 inhaal en 3 goederensporen. De Wijttenbachspoorbrug wordt gedragen door in totaal 24 pijlers opgesteld in 3 rijen van 8 en is daarmee smaller dan de Insulindespoorbrug en heeft alleen 2 sporen langs het eilandperron. Op 21 oktober 1939 vond de feestelijke onthulling met genodigden en toespraken plaats van een herinneringsplaquette, een van de vijf, die al lang is verdwenen.
Eind jaren negentig toen het station ingrijpend werd verbouwd waren onder het viaduct tijdelijke toegangen met trappen rechtstreeks naar de perrons gemaakt.
Tram 1, 3, 14 (alleen stadinwaarts) en bus 37 rijden onder het viaduct. De brug kreeg pas in 2017 haar naam; in een grote vernoemingsactie kregen de (meeste) spoorbruggen een naam die verwees naar de onderliggende straat of waterweg.
Varia
In de speelfilm Naakt over de schutting uit 1973 komt het viaduct in beeld omdat er een lijk van de bovenleiding van de tram naar beneden valt.
Fotogalerij
Bouw viaducten 1937
Viaducten 1968
Viaducten van boven, duidelijk is te zien dat het twee viaducten zijn, 2006
- https://amsterdamopdekaart.nl/blog/2016/12/spoorwegwerken-oost-tussen-cs-en-muiderpoort/
- Naamgeving openbare ruimten: Vaststellen Spaarndammerspoorbrug en andere in Amsterdam. Gemeenteblad (2017-201414). Gemeente Amsterdam (16 november 2017). Geraadpleegd op 30 september 2025.
· 
· 