Inspecteur der Artillerie

De inspecteur der Artillerie was een functie binnen de Koninklijke Landmacht die vanaf de 19e eeuw tot in de jaren zestig van de twintigste eeuw op verschillende manieren heeft bestaan. De inspecteur is belast met het toezicht op organisatie, opleiding, inzet en personele aangelegenheden van het wapen der artillerie.

De oorsprong van de functie ligt in 1814, met de instelling van de Inspecteur-Generaal der Artillerie. Luitenant-generaal W. baron du Pont was de eerste functionaris. Hij stond onder directe bevelen van de Koning en het Departement van Oorlog en was verantwoordelijk voor personeel, materieel en de artillerie-inrichtingen, zoals magazijnen, giet­erijen en wapenfabrieken. Na zijn vertrek in 1818 werd de functie opgeheven en vervangen door de Directeur van het Departement van de Grootmeester der Artillerie.

In 1841 werd het Grootmeesterschap afgeschaft en gingen de artillerietaken over naar het Departement van Oorlog. Generaal-majoor P.R. Falter kreeg de titel Commandant van het Personeel, waarna in 1852 de benaming Inspecteur der Artillerie werd ingevoerd. De inspecteur stond onder bevel van de minister van Oorlog en had toezicht op het personeel van de artilleriekorpsen, artilleriemagazijnen, werkplaatsen en materieel. Rond 1880 werd de functie verder uitgebreid, met bevoegdheid over de Artillerieschietschool, instructiecompagnies en andere artillerie-inrichtingen. Door verschillen tussen bereden en vestingartillerie werd het centrale inspecteurschap in 1908 opgesplitst:

• Inspecteur-Generaal der Artillerie (1908–1909), een adviserende functie. De enige officier die deze functie heeft bekleed was luitenant-generaal F.G.A. van Ermel Scherer.
• Inspecteur der Bereden Artillerie, verantwoordelijk voor veldlegeronderdelen onder bevel van de Commandant van het Veldleger
• Inspecteur der Vestingartillerie, verantwoordelijk voor regimenten vestingartillerie en aanverwante eenheden, direct onder de minister van Oorlog

Na de Eerste Wereldoorlog bleek dat samenwerking tussen alle artillerieonderdelen noodzakelijk was. Op 15 november 1921 werden beide inspecteurschappen samengevoegd tot één Inspecteur der Artillerie, met generaal-majoor J.C.C. Tonnet als eerste in de herstelde functie. De inspecteur werd ontlast van materieelbeheer en richtte zich op tactische vraagstukken, opleiding en personele zaken. Materieelbeheer kwam onder de Directeur voor het Artilleriematerieel. Bij mobilisatie werd de inspecteur Artilleriecommandant van het veldleger; zijn functie werd tijdelijk waargenomen door een vervanger.

• Roo van Alderwerelt, J.K.H. de (1939). De grootmeester en de inspecteurs der Artillerie van de Koninklijke Landmacht van 1814 tot 1939. Koninklijke Nederlandsche Vereeniging "Ons Leger".