Grand Orient de France

Grand Oriënt de France
G.O.d.F.
Zegel Grand Orient de France
Zegel Grand Orient de France
Ritus
Type liberaal, gemengd
Motto 'Liberté, Égalité, Fraternité'
Geschiedenis
Oprichting 1773
Structuur
Werkgebied wereldwijd
Hoofdzetel Parijs
Adres Rue Cadet 16
Omvang 1400 loges (telling 2025)
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Vrijmetselarij

Het Grand Orient de France (G.O.d.F.) is een Franse obedientie, oftewel een koepelorganisatie van vrijmetselaarsloges die werken in de drie basisgraden van leerling, gezel en meester. Anno 2025 is zij de oudste en grootste obediëntie in Frankrijk met 55.000 leden[1]. Vele presidenten, premiers, ministers en staatssecretarissen zijn of waren vrijmetselaar en lid van het G.O.d.F. Haar hoofdzetel bevindt zich in Parijs. Van oorsprong was de obediëntie alleen toegankelijk voor mannen, maar vanaf 2010 mogen de loges zelf beslissen of zij gemengd willen werken.

Het G.O.d.F. behoort tot de zogenaamde liberale of adogmatische strekking binnen de vrijmetselarij. Dat betekent dat zij elk dogma of verplicht geloof in een opperwezen afwijst. Het staat de leden vrij te geloven of niet, de gewetensvrijheid van de leden gaat echter boven alles[2]. De obediëntie staat daarbij een absolute scheiding van kerk en staat voor.

Het G.O.d.F. beschikt over een grote bibliotheek bestaande uit meer dan 20.000 volumes, genaamd La Bibliothèque du Grand Orient de France. In haar hoofdzetel in Parijs is tevens het Musée de la Franc-Maçonnerie gevestigd, een museum over de vrijmetselarij. De obediëntie doet aan filantropie middels de Fondation du Grand Orient de France[3]

Het G.O.d.F. telt anno 2025 ruim 1400 loges. De meerderheid hiervan bevindt zich in Frankrijk en haar (voormalige) koloniale gebieden.

Riten en graden

Binnen het Grand Orient de France mag een loge zelf bepalen welke ritus zij wil toepassen in de drie basisgraden. Er zijn meerdere riten in gebruik, de belangrijkste zijn:

De meerderheid van de loges past de Franse Ritus toe.

Daanaast kent het G.O.d.F binnen haar schoot het Grand Collège des Rites waar organisaties onder vallen die hogere gradenstelsels beheren::

  • de Suprême Conseil du Rite écossais ancien et accepté du G.O.d.F. voor de dertig hogere graden van de Aloude en Aangenomen Schotse Ritus (A.A.S.R.)
  • het Grand Chapitre Général du G.O.d.F. voor de vier hogere graden van de Franse Ritus
  • het Grand Prieuré Indépendant de France du G.O.d.F. voor de vijf hogere graden van de Gerectificeerde Schotse Ritus
  • de Grand Ordre Egyptien du G.O.d.F. voor de zesennegentig hogere graden van de Oude en Primitieve Ritus Memphis-Misraïm

Geschiedenis

Het Grand Orient de France werd opgericht in 1773 als afsplitsing en voortzetting van de historische Grande Loge de France, de eerste obediëntie van vrijmetselaarsloges in Frankrijk.

In 1877 begon de discussie over het schrappen van het begrip Opperbouwmeester van het Heelal, dat het geloof in een persoonlijke God vooropstelde naar christelijk voorbeeld, en de aanwezigheid van een bijbel tijdens de maçonnieke werkzaamheden. Vele leden vonden deze voorwaarde onverenigbaar met de absolute vrijheid van meningsuiting.

Deze situatie leidde tot grote twisten met andere obediënties, in de eerste plaats met de United Grand Lodge of England. In 1913 trok deze grootloge haar erkenning in van het Grand Orient de France en werd de obediëntie niet langer als regulier erkend. Enkele loges en vrijmetselaars splitsten zich in datzelfde jaar af en vormden de Grande Loge Nationale Française, in een streven om toch regulier te blijven werken,

Begin 20e eeuw was de obediëntie betrokken in een groot politiek schandaal, de zogenaamde Affaire des fiches. In opdracht van de Franse minister van defensie, een vrijmetselaar, werden er informatiefiches opgesteld in de schoot van de G.O.d.F. over alle militairen van het Franse leger. Op basis van deze fiches werden in groten getale liberale en vrijzinnige militairen benoemd in belangrijke sleutelposities binnen het leger, met uitsluiting van katholieke militairen.

In 1986 nodigde het Franse Grootoosten 235 obediënties uit de hele wereld uit om deel te nemen aan het Rassemblement Maçonnique International dat plaatsvond te Parijs van 14 tot 16 mei 1987. Dit internationaal vrijmetselaarscongres vond plaats onder de bescherming van de Franse president François Mitterrand en stond in het teken van de wereldvrede[4].

In 2007 nodigde het Grootoosten van Frankrijk 150 liberale obediënties uit de hele wereld uit om deel te nemen aan een tweede Rassemblement Maçonnique International te Straatsburg van 2 tot 3 mei. Het internationale congres vond plaats onder de titel Construire l'Europe, construire le monde en onder de bescherming van Abdou Diouf, voormalig president van Senegal en secretaris-generaal van de Organisation Internationale de la Francophonie[5].

Het G.O.d.F. was mede-oprichter en tot 1996 lid van de vrijzinnige internationale vrijmetselaarskoepel Centre de Liaison et d’Information des Puissances maçonniques Signataires de l’Appel de Strasbourg (C.L.I.P.S.A.S.). Later was zij van 2010 tot 2019 opnieuw lid. In 1998 stond ze mede aan de wieg van de eveneens vrijzinnige vrijmetselaarskoepel Secrétariat International Maçonnique des Puissances Adogmatiques (S.I.M.P.A.), welke echter vanaf 2010 een slapend bestaan leidt.

Grootmeesters

Lodewijk Filips van Orléans, eerste Grootmeester van het Grootoosten van Frankrijk

Het Grand Orient de France heeft in de loop der eeuwen vele verschillende grootmeesters gekend. Enkele van de meest prominente:

Aanwezigheid in België

In België kent het Grand Orient de France geen actieve loges. Wel zijn er in het verleden een aantal loges opgericht die later weer opgeheven zijn, met name rond het begin van de negentiende eeuw. Een (vermoedelijk incomplete) lijst:

  • La Réunion des Amis du Nord (1803-1831) (Brugge)
  • L'Amitié (1805-1810) (Brugge)
  • La Réunion Désirée (1809-1814) (Brugge)
  • L'Heureuse Rencontre (1773-XXXX) (Brussel)
  • Les Vrais Amis de la Justice (1775-1789) (Brussel)
  • Les Amis de la Vertu (XXXX-XXXX) (Charleroi)
  • La Saint-Napoléon du Nord (XXXX-XXXX) (Gent)
  • La Parfaite Egalité (1776-XXXX) (Luik)
  • L'Étoile de l'Amitié (XXXX-XXXX) (Bergen)
  • La Parfaite Égalité (XXXX-XXXX) (Bergen)
  • La Parfaite Intelligence (XXXX-XXXX) (Bergen)
  • La Parfaite Union (nº 2) (18XX-18XX) (Antwerpen)
  • L'Heureuse Réunion (18XX-18XX) (Antwerpen)
  • La Concorde Universelle (nº 2) (1817-1821) (Antwerpen)

Aanwezigheid in Nederland

Het Grand Orient de France kent een actieve loge in Nederland, loge Saint Napoléon (1810-1835 / heropgericht in 2017) in Amsterdam

Ook in Nederland zijn een aantal loges opgericht die later weer opgeheven zijn, overwegend gedurende de Franse Tijd (1794-1814).

  • La Parfaite Union (1807-1816) (Maastricht)
  • Les Amis Français Reunis (1812-1814) (Vlissingen)
  • Union et Force (1812-1815) (Zwolle)
  • Le Berceau du Roi de Rome (1811-1813) (Den Haag)

Daarnaast zijn zowel in Nederland als België verschillende militaire veldloges actief geweest onder jurisdictie van het Grand Orient de France.

Zie ook

Zie de categorie Grand Orient de France van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.