Charnockiet

Charnokiet is een grofkorrelig stollingsgesteente dat op graniet lijkt maar ook orthopyroxeen bevat. De belangrijkste mineralen zijn veldspaten en vaak kwarts. De veldspaat kan door de ontmenging perthitische structuren vertonen. De kleur van de veldspaten kan ongebruikelijk zijn: groen, rood, bruin of zwart. De orthopyroxeen is rijk in ijzer. Charnokiet heeft een granoblastische textuur zonder duidelijke splijting of foliatie.

Charnockiet is een soort granofels, een groep gesteentes met zowel kenmerken van metamorf als stollingsgesteente. Vaak is de ontstaanswijze niet geheel duidelijk: een gesteente kan zowel een magmatische oorsprong hebben en later zijn gerekristalliseerd als gestold zijn onder hooggradige omstandigheden. Het voorkomen van orthopyroxeen wijst in ieder geval op hoge temperatuur. Als stollingsgesteente is charnockiet een orthopyroxeen-graniet, maar het kan ook als metamorf gesteente geclassificeerd worden (als granuliet).

Charnockiet wordt vaak aangetroffen als onderdeel van een serie orthopyroxeenhoudend gesteente met intermediaire, mafische en ultramafische samenstelling. Deze associatie wordt de "charnockitische serie" genoemd.^[1] Het bevat volgens de IUGS-classificatie 20-60% kwarts (van de modale samenstelling) en tussen 10-65% plagioklaas (van de totale hoeveelheid veldspaat).^[1] Met meer dan 65% plagioklaas is het gesteente geen charnockiet maar opdaliet. Bij minder dan 20% kwarts spreekt men van kwarts-mangeriet.

Charnockiet en geassocieerd gesteente komt veel voor in hoogmetamorfe granulietterreinen in Archeïsche tot Vroeg-Proterozoïsche kratons. De herkomst moet in de onderste delen van de korst liggen.

De naam charnockiet komt van Job Charnock, een 17e eeuwse Brits koloniaal bestuurder in India. De naam werd in 1900 ingevoerd door T.H. Holland, een Britse geoloog in dienst van de Geological Survey of India. De typelocatie is Charnocks mausoleum in Calcutta, dat gebouwd is van charnockiet.