Centrale Bank van Ierland

In november 2005 constateerde de Centrale Bank dat de Ierse woningmarkt met 40 tot 60 procent overgewaardeerd was. Uit notulen van een vergadering met de OESO bleek dat de Centrale Bank weliswaar de overwaardering van Iers vastgoed erkende, maar zich zorgen maakte over het veroorzaken van een crash door "inprijzen". In 2006 uitten hoge functionarissen van Allied Irish Bank hun bezorgdheid dat de stresstests van de Centrale Bank "ontoereikend" waren.^[6] Het management negeerde waarschuwingen van de eigen Financial Stability Unit, aldus een voormalig medewerker, wiens getuigenis tijdens het parlementaire onderzoek door verschillende andere medewerkers werd bevraagd,^[7] evenals die van het Economic and Social Research Institute over de omvang van de bankleningen aan vastgoedspeculanten en -ontwikkelaars,^[8] wat leidde tot het achterhouden van belangrijke informatie. Naar verluidt probeerde zij te voorkomen dat een vooraanstaand econoom de kwetsbaarheid van de Ierse banken met betrekking tot de Ierse vestiging van Northern Rock zou bespreken.^[9] De Centrale Bank "verwaterde" haar economische waarschuwingen over de huizenbubbel vóór de crisis, blokkeerde alle interne communicatie op bestuursniveau om politieke redenen en hield "rigoureus" gegevens achter voor relevante externe toezichthouders over de aanzienlijke blootstelling van Ierse banken aan projectontwikkelaars.^[10][11]

Na het uiteenspatten van de bubbel leden Ierse banken toenemende verliezen, waardoor ze werden blootgesteld aan een vertrouwensbreuk na de val van Lehman Brothers in september 2008. Vervolgens kregen ze te maken met ernstige liquiditeitsdruk, die de Centrale Bank moest aanpakken, onder meer door middel van noodleningen. Ook bij Anglo Irish Bank, die in januari 2009 genationaliseerd moest worden, kwamen misstanden in het management aan het licht.

Het jaarverslag van de Centrale Bank, gepubliceerd drie maanden voordat de Ierse overheid de Ierse bankdeposito's onvoorwaardelijk garandeerde, stelde: "De banken hebben weinig blootstelling aan de subprimesector en blijven relatief gezond volgens de gebruikelijke criteria van kapitaal, winstgevendheid en activakwaliteit. Dit is bevestigd door de stresstests die we met de banken hebben uitgevoerd".^[12]

Het daaropvolgende jaarverslag was minder expliciet over de oorzaken en omstandigheden van de ineenstorting van het Ierse banksysteem.^[13] Hoewel vier directeuren van de Centrale Bank in de raad van bestuur van de financiële toezichthouder zaten, hield de Centrale Bank vol dat zij niet bevoegd was om in te grijpen in de markt. Zij had echter wel de bevoegdheid om de financiële toezichthouder richtlijnen te geven indien zij van mening was dat haar activiteiten in strijd waren met haar algemene beleidsdoelstellingen. Er werden geen richtlijnen gegeven.^[14]

De procedures en rapporten van de toezichthouder, evenals de bevindingen van externe inspecteurs, die alarm hadden moeten slaan, faalden daarin. Daardoor begrepen zij de enorme omvang van de risico's die de banken namen en de catastrofe die hen zou treffen, niet.^[15]

In een rapport van november 2010 over de financiële crisis van 2008 stelde de Europese Commissie: "Sommige nationale toezichthoudende autoriteiten hebben ronduit gefaald. We weten dat in Ierland het toezicht op grote banken vrijwel onbestaand was."^[16] Twee maanden later verklaarde de voorzitter van de Europese Commissie, tijdens een verhitte discussie in het Europees Parlement, met een heftigheid die zijn publiek schokte dat "de problemen van Ierland te wijten waren aan het onverantwoordelijke financiële gedrag van bepaalde Ierse instellingen en het gebrek aan toezicht op de Ierse markt."

Op 4 november 2014 nam de Europese Centrale Bank formeel de controle over de grootste banken van Europa over, waaronder die in Ierland. Terwijl de medewerkers van de Ierse Centrale Bank voor bankentoezicht op hun post bleven, werd een pan-Europese aanpak van het bankentoezicht geïntroduceerd, bekend als Europees bankentoezicht.^[17]

Begin 2015 introduceerde de Centrale Bank macroprudentiële regelgeving voor hypothecaire kredietverlening om de weerbaarheid van de bank- en huishoudensector ten opzichte van de huizenmarkt te vergroten en het risico van hausses in bankkrediet en huizenprijzen te verminderen. Deze maatregelen moeten jaarlijks worden geëvalueerd; het eerste rapport wordt in november 2016 gepubliceerd.^[18]

Naar aanleiding van de "leprechaun economics"-affaire van juli 2016 heeft de gouverneur van de Centrale Bank, op verzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek ("CBS"), een interdepartementale economische stuurgroep (Economic Statistics Review Group, of "ESRG") voorgezeten, bestaande uit IFAC, ESRI, NTMA, vooraanstaande academici en het ministerie van Financiën. Deze stuurgroep moest het CBS nieuwe economische statistieken aanbevelen die representatiever zouden zijn voor de Ierse economie (gezien de toenemende verstoringen in het bbp en bnp).^[19] Dit resulteerde in de introductie van het "aangepaste bni" (of bni*). Website van de ESRG.^[20] Het aangepaste bni* van 2016 is gelijk aan 70% van het bbp van 2016 (of het bbp van 2016 is gelijk aan 143% van het bni* van 2016).