Struisgrasvegetatie

Struisgrasvegetatie is een karteringseenheid in de Biologische Waarderingskaart (BWK) van Vlaanderen en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest met als code 'ha'.

In de vegetatiekunde wordt dit biotoop vertegenwoordigd door verschillende plantengemeenschappen uit de klasse van droge graslanden op zandgrond (Koelerio-Corynephoretea) en de klasse van heischrale graslanden (Nardetea).

Struisgrasvegetaties worden over het algemeen gewaardeerd als 'Biologisch zeer waardevol', maar zwak ontwikkelde vegetatie krijgen de waardering 'Biologisch waardevol'.

• BWK-code: ha
• Syntaxoncode (Nederland): r14Aa Buntgras-verbond (Corynephorion), r14Ba Dwerghaver-verbond (Thero-Airion), r14Bb Verbond van gewoon struisgras (Plantagini-Festucion), r19Aa01 Associatie van liggend walstro en schapengras (Galio hercynici-Festucetum ovinae), 19RG*, 19DG* romp- en derivaatgemeenschappen uit de klasse van heischrale graslanden
• Natura2000-code: 2330 'Open grasland met Corynephorus en Agrostis-soorten op landduinen', subtypes 'buntgrasverbond' (2330_bu) en 'dwerghaververbond' (2330_dw), 6230 'Soortenrijke heischrale graslanden op arme bodems van berggebieden (en van submontane gebieden in het binnenland van Europa)' subtype 'Soortenrijke graslanden van het struisgrasverbond' (6230_ha)
• Corine biotope: 35.15 Sand sedge grasslands, 35.21 Dwarf annual siliceous grasslands, 35.22 Perennial open siliceous grasslands, 35.23 Corynephorus grasslands, 64.11 Inland dune pioneer grasslands, 64.12 Inland dune siliceous grasslands
• Eunis Habitat Types: E1.75 Carex arenaria grassland, E1.91 Dwarf annual silicious grassland, E1.92 Perennial open siliceous grassland, E1.93 Corynephorus grassland, E1.94 Inland dune pioneer grassland; E1.95 Inland dune siliceous grassland

Onder de noemer struisgraslanden worden alle graslanden en pioniersvegetaties verzameld van extreem droge tot licht vochtige, voedselarme, zure en meestal zandige bodems.

Er worden drie subtypen onderscheiden:

• Buntgras-verbond: pioniervegetatie van extreem droge, voedselarme dynamische standplaatsen op open, stuivende landduinen, een soortenarme gemeenschap gekenmerkt door het voorkomen van o.a. buntgras en andere grassen en mossen;
• Dwerghaver-verbond: open vegetatie op minder dynamische, vochtigere en humusrijkere zandgronden zoals op gefixeerde landduinen, gekenmerkt door o.a. vroege haver en kleinbloemige kruiden;
• Struisgraslanden: min of meer gesloten vegetatie van drogere, minder zure en mesotrofe zandbodems, vooral te vinden in wegbermen, dijken, taluds en onbemeste gazons, met voornamelijk overblijvende planten , met o.a. zandstruisgras. Hier vinden we ook soorten die ook in droog- en vochtig heischraal grasland voorkomen.

Buiten zandgronden kunnen deze vegetaties ook gevonden worden op lemig zand of zandleem, kalkhoudende leem of leem op grind.

In struisgrasvegetaties zijn de boom- en struiklaag steeds afwezig. De kruidlaag is dominant, met zowel grassen, grasachtige planten als kruiden. Een moslaag is opvallend aanwezig in het buntgrasverbond, met zowel bladmossen als bekermossen.

Struisgrasvegetatie is in Vlaanderen wijd verspreid doch vrij zeldzaam, behalve in de Kempen en Zandig Vlaanderen waar ze vrij algemeen zijn. In De Polders ontbreken ze volledig, in de Leemstreek zijn ze beperkt tot zandige plekken in bermen, hooggelegen plekken en getuigenheuvels.

Indicatieve soorten voor alle subtypes van struisgraslanden zijn gewoon struisgras, zandzegge, fijn schapengras, zandblauwtje en schapenzuring. Graslanden van de subtypes buntgrasverbond en dwerghaververbond worden vooral gekenmerkt door grassen en grasachtigen, terwijl in de struisgraslanden in strikte veel meer kruidachtige planten zoals worden gevonden.

Indicatieve en begeleidende soorten voor struisgrasvegetaties en subtypes

Indicatief / Begeleidend	Triviale naam	Botanische naam	Opmerking	Afbeelding
I	Gewoon struisgras	Agrostis capillaris
I	Zandzegge	Carex arenaria
I	Fijn schapengras	Festuca filiformis
I	Zandblauwtje	Jasione montana
I	Schapenzuring	Rumex acetosella
I	Buntgras	Corynephorus canescens	Subtype Buntgrasverbond
I	Zandstruisgras	Agrostis vinealis	Subtype Buntgrasverbond
I	Heidespurrie	Spergula morisonii	Subtype Buntgrasverbond
I	Ruig haarmos	Polytrichum piliferum	Subtype Buntgrasverbond
I	Bekermos	Cladonia sp.	Subtype Buntgrasverbond
I	Vroege haver	Aira praecox	Subtype Dwerghaververbond
I	Zilverhaver	Aira caryophyllea	Subtype Dwerghaververbond
I	Klein vogelpootje	Ornithopus perpusillus	Subtype Dwerghaververbond
I	Klein tasjeskruid	Teesdalia nudicaulis	Subtype Dwerghaververbond
I	Dwergviltkruid	Filago minima	Subtype Dwerghaververbond
I	Overblijvende hardbloem	Scleranthus perennis	Subtype Dwerghaververbond
I	Gewoon langbaardgras	Vulpia myuros	Subtype Dwerghaververbond
I	Muizenoor	Hieracium pilosella	Subtype Struisgraslanden
I	Hazenpootje	Trifolium arvense	Subtype Struisgraslanden
I	Tormentil	Potentilla erecta	Subtype Struisgraslanden
I	Veelbloemige veldbies	Luzula multiflora	Subtype Struisgraslanden
I	Gewone veldbies	Luzula campestris	Subtype Struisgraslanden
I	Liggend walstro	Galium saxatile	Subtype Struisgraslanden
I	Grasklokje	Campanula rotundifolia	Subtype Struisgraslanden
I	Grote tijm	Thymus pulegioides	Subtype Struisgraslanden
I	Liggend hertshooi	Hypericum humifusum	Subtype Struisgraslanden
I	Schermhavikskruid	Hieracium umbellatum	Subtype Struisgraslanden
I	Dicht havikskruid	Hieracium lachenalii	Subtype Struisgraslanden
I	Stijf havikskruid	Hieracium laevigatum	Subtype Struisgraslanden

• Lijst van BWK-karteringseenheden