Cladonia

Cladonia
Open rendiermos (Cladonia portentosa)
Taxonomische indeling
Rijk:Fungi (Schimmels)
Stam:Ascomycota
Klasse:Lecanoromycetes
Orde:Lecanorales
Familie:Cladoniaceae
Geslacht
Cladonia
P.Browne (1756[1])
Kopjesbekermos (Cladonia fimbriata)
Kronkelheidestaartje (Cladonia subulata)
Rood bekermos (Cladonia coccifera)
Afbeeldingen op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Cladonia op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Schimmels

Cladonia (rendiermossen, bekermossen en heidestaartjes) is een korstmossengeslacht van ongeveer 350 soorten. 59 daarvan worden in Nederland aangetroffen, waarvan 16 soorten op de Rode Lijst staan. Verschillende soorten rendiermos worden soms in een apart geslacht Cladina ingedeeld, maar DNA-onderzoek wijst er op dat ook deze soorten bij Cladonia zouden moeten worden ingedeeld.

Cladonia wordt gekenmerkt doordat de vertakkingen zich hebben ontwikkeld uit sporenproducerende structuren. De vertakkingen zijn hol en hebben meestal een afwijkend gekleurd uiteinde.

In de Amerikaanse staat Florida wordt de beschermde en uiterst zeldzame Cladonia perforata gevonden; er zijn slechts 27 vindplaatsen van deze soort bekend.

Fylogenetische indeling

Een groep Finse en Zweedse wetenschappers heeft in 2002 een uitgebreid onderzoek naar de fylogenie van Cladonia gepubliceerd, op basis van morfologische, moleculaire en chemische gegevens. Zij verdelen Cladonia in drie hoofdgroepen, die elk weer een eigen onderverdeling kennen. Speciale aandacht schenken zij aan Cladina (rendiermos), wat door sommige auteurs als apart geslacht wordt gezien. De conclusie van de onderzoekers is dat Cladina wel monofyletisch is, en de groepnaam Cladinae krijgt, maar dat het in zijn geheel ondergebracht moet worden in een van de drie hoofdgroepen.

Cladonia

    • Nederlandse soorten

    In Nederland komen de volgende soorten voor:

    Botanische naam Triviale naam Chemische reacties
    Cladonia arbusculagebogen rendiermosC−, K−, KC+ (geel), P+ (roestrood, zelden geel), UV−
    Cladonia berghsoniivalse heideluciferC−, K− of zelden K+ (geel), KC−, P− of zelden P+ (geel), UV− of zelden UV+ (blauwig).
    Cladonia borealisplomp bekermosC−, KC+ (geel), P−, UV− of UV+ (zwak blauw-wit)
    Cladonia botrytesdennenbekermosC−, K−, KC+ (gelig) of KC−, P−, UV−
    Cladonia breviskort heidestaartjeC−, K−, KC−, P+ (geel), UV−
    Cladonia caespiticiagreppelblaadjeC−, K−, KC−, P+ (snel rood), UV−
    Cladonia callosabreekbaar heidestaartjeC−, K−, KC−, P−, UV+ (sterk blauwviolet)
    Cladonia cariosaknobbelig heidestaartjeC−, K+ (geel naar bruin, of blijvend geel), KC−, P+ (donker geel zelden naar geel), UV−
    Cladonia carneolasponsbekermosC−, K−, KC+ (geel), P−, UV−
    Cladonia cenoteahagelschotbekermosC−, K−, KC−, P−, UV+ (wit)
    Cladonia cervicornisgewoon stapelbekertjeC−, K− of K+ (geel), KC−, P+ (oranjerood), UV−
    Cladonia chlorophaeafijn bekermosC−, K− of K+ (groezelig geelbruin), KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia ciliatasierlijk rendiermosC−, K−, KC− of KC+ (geel), P+ (rood), UV−
    Cladonia cocciferarood bekermosC−, K−, KC+ (geel), P− en UV−
    Cladonia coniocraeasmal bekermosC−, K−, KC−, P+ (oranje tot roestrood), UV−
    Cladonia cornutagevlekt heidestaartjeC−, K− of K+ (bruinachtig), P+ (rood), UV−
    Cladonia crispataopen heidestaartjeC−, K of K+ (donker geel), P− of P+ (oranje), UV+ (wit)
    Cladonia cyathomorphageaderd bekermosC−, K−, KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia deformisfraai bekermosC−, K−, KC+ (geel), P−, UV−
    Cladonia digitatavertakt bekermosC−, K+ (geel), KC−, P+ (oranje), UV−[2]
    Cladonia fimbriatakopjesbekermosC−, K−, KC−, P+ (oranje-rood), UV−
    Cladonia floerkeanarode heideluciferC−, K− of zelden K+ (geel), KC−, P− of zelden P+ (geel), UV− of zelden UV+ (blauwig).
    Cladonia foliaceazomersneeuwC−, K− or K+ (geel), KC+ (gelig), P+ (rood), UV−
    Cladonia furcatagevorkt heidestaartjeC−, K− of K+ (groezelig geel tot groezelig bruin), KC−, P+ (rood op medulla), UV−
    Cladonia glaucabruin heidestaartjeC−, K−, KC−, P−, UV+ (blauwig wit)
    Cladonia gracilisgirafjeC−, K−, KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia grayibruin bekermosC−, K−, KC−, P− of P+ (rood), UV+ (ijsblauw)
    Cladonia humilisfrietzakbekermosC−, K+ (geel), KC−, P+ (steenrood), UV−
    Cladonia incrassataturfluciferC−, K−, KC− of KC+ (geel), P−, UV+ (wit)
    Cladonia luteoalbageelwit bekermosC−, K−, KC+ (geel), Pd−, UV± (wit)
    Cladonia macilentadove heideluciferC− of C+ (kanariegeel), K− of K+ (permanent geel), KC− of KC+ (kanariegeel), P− of P+ (oranje)
    Cladonia monomorphawrattig bekermosC−, K−, KC−, P−, UV−
    Cladonia parasiticakoraalblaadjeC−, K+ (geel), KC−, P+ (geel), UV−
    Cladonia peziziformisbol heidestaartjeC−, K− of K+ (groezelig bruin), KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia phyllophorarandstapelbekertjeC−, K−, KC−, P+ (roo), UV−
    Cladonia pocillumduinbekermosC−, K− of K+ (geel), KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia polydactylasterheidestaartjeC−, K+ (geel), C−, KC−, P+ (geel), UV−
    Cladonia portentosaopen rendiermosC−, K−, KC± (geel), P− or P+ (rood), UV+ (licht blauw-wit)
    Cladonia pulvinataslank stapelbekertjeC−, K−, KC−, P+ (licht geel) of zelden P+ (rood), UV−
    Cladonia pyxidatagrof bekermosC−, KC−, UV−
    Type I: K−, P+ (rood)
    Type II: K+ (geel), P+ (rood)
    Type III: K−, P+ (rood)
    Type IV: K+ (geel), P+ (rood)
    Cladonia ramulosarafelig bekermosC−, K−, KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia rangiferinaecht rendiermosC−, K+ (licht geel), KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia rangiformisvals rendiermosC−, K+ (bleek geel), KC−, P− of P+ (rood), UV−
    Cladonia reivals kronkelheidestaartjeC−, K−, KC−, P− of P+ (langzaam geel-oranje), UV± (wit)
    Cladonia scabriuscularuw heidestaartjeC−, K+ (geel tot bruin), KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia squamosadoornig heidestaartjeC−, K− of K+ (geel), KC− of K+ (geel), P− of P+ (geel), UV+ (ijsblauw) of UV−
    Cladonia stellariskerststukjesrendiermosC−, K−, KC+ (geel), P−, UV+ (bleek blauw)
    Cladonia strepsilishamerblaadjeC+ (blauw tot helder smaragdgroen), K−, KC−, P+ (geel), UV+ (wittig)
    Cladonia subcervicornisrotsbekermosC−, K+ (geel), KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia subulatakronkelheidestaartjeC−, K−, KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia sulphurinageel bekermosC−, K−, KC− of KC+ (gelig), P−, UV+ (wit)
    Cladonia symphycarpiakalkblaadjeC−, K+ (geel→rood of geel), KC−, P+ (geel), UV−
    Cladonia uncialisvarkenspootjeC−, K−, KC+ (geel), P−, UV− (zelden UV+ wit)
    Cladonia verticillatastuifzandstapelbekertjeC−, K−, KC−, P+ (rood), UV−
    Cladonia zopfiiezelspootjeC−, K−, KC− of KC+ (geel), P−, UV−
    Mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Cladonia op Wikimedia Commons.
    Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.