Ritske Boelema Gasthuis
Ritske Boelema Gasthuis | ||
|---|---|---|
 | ||
Gebouw uit 1988 aan de Tweebaksmarkt | ||
| Locatie | ||
| Land |  Nederland | |
| Plaats | Leeuwarden | |
| Werkgebied | Friesland | |
| Organisatiestructuur | ||
| Rechtsvorm | stichting | |
| Links | ||
| Officiële website | ||
Ritske Boelema Gasthuis is een stichting en een voormalig gasthuis in de stad Leeuwarden in de Nederlandse provincie Friesland.
De stichting verstrekt financiële bijdragen aan projecten van historische en culturele aard en projecten van maatschappelijke zorg binnen de provincie Friesland. Als gasthuis behartigde het de belangen van ouderen door het verschaffen van huisvesting op meerdere locaties in de binnenstad van Leeuwarden. In het gebouw uit 1988 aan de Tweebaksmarkt beschikt het Ritske Boelema Gasthuis over een voogdenkamer van waaruit het bestuur haar werkzaamheden verricht.
Geschiedenis
Het Zoete Naam Jezus Gilde werd rond 1500 gesticht. In 1547 krijgt het gilde een schenking van Ritske Boelema, die in zijn testament bepaalde dat er een gasthuis- of proveniershuis of hofje moest worden toegevoegd aan de bezittingen van het gilde. Keizer Karel V verleende in 1548 privilege aan het gilde om Boelema's erfenis te aanvaarden en erkende het als liefdadige instelling.[1] Bij de Reformatie in 1580 werd het gilde opgeheven en ging de instelling verder onder de naam Ritske Boelema Gasthuis.[2]
In 1598 koopt de instelling een huis (Bij de Put 14) op de hoek van de Monnikemuurstraat en Bij de Put en liet het verbouwen tot gasthuis. Bezittingen aan de Speelmansstraat werden verkocht.
Monnikemuurstraat
| Ritske Boelema Gasthuis | ||||
|---|---|---|---|---|
.jpg) | ||||
Gasthuis aan de Monnikemuurstraat (2024) | ||||
| Locatie | ||||
| Adres | Monnikemuurstraat | |||
| Status en tijdlijn | ||||
| Sluiting | 1849 | |||
| Verbouwing | 1823, 1840, 2007 | |||
| Afgebroken | 1905 (deels) | |||
| Oorspr. functie | Gasthuis | |||
| Prijzen en erkenningen | ||||
| Monumentstatus | Gemeentelijk monument | |||
| Officiële website | ||||
| ||||
In 1623 werd het gasthuis verbouwd en uitgebreid en door aankopen en verbouwingen in 1631 en 1639 werd het een hofje. Het aantal kamers gaat van acht naar zesentwintig. Ook in 1823 en 1840 vond er verbouwing en uitbreiding plaats. In de 32 kamers woonden arme oude vrouwen. In 1850 verhuizen de bewoonsters naar het nieuwe gasthuis aan de Tweebaksmarkt.[3]
Het gasthuis werd bouwvallig en voldeed het niet meer aan de Woningwet van 1901. In 1905 werd tot sloop overgegaan. De restanten van het gasthuis Monnikemuurstraat 72 c.a. zijn een gemeentelijk monument (nr. 340).
De gevelsteen met de tekst Ritske Boelema Gasthuis 1623 - 1849 en afbeelding van het gasthuis werd in 1992 gemaakt door beeldhouwer Hans 't Mannetje.
Gevelsteen Monnikemuurstraat 72
Tweebaksmarkt
Aan de Tweebaksmarkt werd in 1850 naast de Kanselarij op de plaats van het in 1849 afgebroken Landschapshuis een nieuw gasthuis met 35 kamers gebouwd naar een ontwerp van architect Frederik Stoett. In 1864 werd het aantal kamers uitgebreid naar 42. In 1986 werd het gasthuis gesloopt omdat het niet meer aan de eisen voldeet.
Gevelsteen boven ingang
Gevelsteen binnenhof
Op het binnenterrein werd de monumentale grafzerk van Ritske Boelema, afkomstig uit de afgebroken Galileërkerk, herplaatst.
In 1988 kwam er een nieuw gebouw met 33 woningen naar een ontwerp van architect Chris Vegter. De woningen worden beheerd door woningcorporatie Elkien. De twee oude gevelstenen werden bijelkaar in de voorgevel van het nieuwe gebouw geplaatst.
- ↑ Ritske Boelema Gasthuis ritskeboelemagasthuis.nl
- ↑ L.F. van der Laan, Het voormalige Ritske Boelema Gasthuis aan de Monnikemuurstraat (pdf) via Historisch Centrum Leeuwarden.
- ↑ Ritske Boelema Gasthuis Monnikemuurstraat 72 openmonumentendag.nl
· 
· 