Politiek in Friesland

De provincie Friesland wordt bestuurd vanuit het provinciehuis (Fries: provinsjehûs) in de hoofdstad Leeuwarden.

Provinciale Staten

Huidige samenstelling (2023-2027)
De 43 zetels zijn als volgt verdeeld:

Na de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2023 in Friesland werd een nieuwe coalitie gevormd bestaande uit de BoerBurgerBeweging (BBB), het CDA, de Fryske Nasjonale Partij (FNP) en de ChristenUnie. Deze coalitie was goed voor een meerderheid van 24 van de 43 zetels in de Provinciale Staten. Het coalitieakkoord, getiteld Oparbeidzje foar Fryslân, werd op 19 juli 2023 gepresenteerd.[1]

De kabinetsformatie verliep niet zonder hobbels. Aanvankelijk was de Partij van de Arbeid (PvdA) ook uitgenodigd voor de onderhandelingen, maar deze stapte uit de beoogde coalitie vanwege zorgen over bezuinigingen op natuur en cultuur.[2]

Het huidige College van Gedeputeerde Staten berust op een coalitie van BBB, CDA, FNP en ChristenUnie en bestaat uit de volgende gedeputeerden:[3]

  • Abel Kooistra (BBB)
  • Eke Folkerts (BBB)
  • Friso Douwstra (CDA)
  • Sijbe Knol (FNP)
  • Matthijs de Vries (CU)

Arno Brok is sinds 1 maart 2017 commissaris van de Koning en de provinciesecretaris is momenteel Jelmer Algra.[4]

Historische zetelverdeling

Uitslagen van de verkiezingen voor Provinciale Staten vanaf 1991[5]
Partij 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 2019 2023
%#%#%#%#%#%#%#%#%#
BoerBurgerBeweging ----------------27,8614
Partij van de Arbeid 27,301622,801425,161426,191525,621223,661115,49713,40610,625
Christen-Democratisch Appèl 33,371929,021830,601827,421625,751217,67820,79916,6788,754
Fryske Nasjonale Partij 6,0936,3738,39413,22710,6859,1849,4647,9348,054
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie 11,52617,741015,78910,94610,81513,82610,9959,4146,743
GroenLinks 4,4124,0928,7755,3833,8925,2323,5517,6936,543
ChristenUnie[6] --------8,1936,3637,4336,6035,272
Partij voor de Vrijheid ----------8,4548,7345,8034,452
Forum voor Democratie --------------13,4363,651
Socialistische Partij --1,000--4,8129,5748,37310,9355,1723,461
Partij voor de Dieren --------1,700--2,5713,2213,361
Democraten 66 11,4066,0233,3612,5411,3004,2626,9734,1223,311
JA21 ----------------2,681
Provinciaal Belang Fryslân[7] --2,4412,0711,8911,4101,200--1,7902,031
50PLUS ----------1,3602,4112,5510,860
CU[6]/SGP ------5,613----------
Lijst Pim Fortuyn ------1,731----------
SGP/RPF[6] 2,7223,6523,682------------
Gereformeerd Politiek Verbond[6] 2,4312,2712,181------------
AOV --3,131--------------
overige partijen[8] 0,7601,460--0,2901,0800,4600,6602,2002,360
Totaal 100551005510055100551004310043100431004310043
Opkomstpercentage 63,2458,1854,0957,8254,1459,9353,0659,1265,62

Grafiek historische zetelverdeling (1991 - heden)

 PvdD
 SP
 GL
 PvdA
 D66
 PBF
 FNP
 50+
 CU
 CDA
 BBB
 AOV
 GPV
 RPF
 SGP
 VVD
 JA21
 LPF
 PVV
 FVD
1991
2 16 6 3 19 1 2 6
1995
2 14 3 1 3 18 1 1 2 10
1999
5 14 1 1 4 18 1 2 9
2003
2 3 15 1 1 7 16 3 6 1
2007
4 2 12 5 3 12 5
2011
3 2 11 2 4 3 8 6 4
2015
1 5 1 7 3 4 1 3 9 5 4
2019
1 2 3 6 2 4 1 3 8 4 3 6
2023
1 1 3 5 1 1 4 2 4 14 3 1 2 1

Gedeputeerde Staten

De Statenzaal van het Provinsjehûs in Leeuwarden met de zichtbare teksten "Wierheit boppe al" en "Dy folle praet moat folle wier meitsje".

2019-2023

Het College van Gedeputeerde Staten berustte op een coalitie van CDA, VVD, PvdA en FNP en bestond uit de volgende gedeputeerden:

2015-2019

Het College van Gedeputeerde Staten berustte op een coalitie van CDA, VVD, SP en FNP en bestond uit de volgende gedeputeerden:

2011-2015

Het College van Gedeputeerde Staten berustte op een coalitie van PvdA, CDA en FNP en bestond uit de volgende gedeputeerden:

2007-2011

Het College van Gedeputeerde Staten berustte op een coalitie van CDA, PvdA en ChristenUnie en bestond uit de volgende gedeputeerden:

Landelijke verkiezingen in de provincie Friesland

Uitslagen van de verkiezingen vanaf 2006 (in percentages)
Partij TK2006 EP2009 TK2010 TK2012 EP2014 TK2017 EP2019 TK2021 TK2023 EP2024
PvdA 27,52 18,24 24,80 33,12 14,54 8,38 22,36 8,86 14,58[9] 20,24[9]
GL 3,78 7,41 6,25 1,74 5,77 8,35 8,07 3,94
PVV 3,26 11,83 11,37 7,32 9,86 11,24 3,27 10,80 24,43 16,91
CDA 28,14 27,02 18,17 13,82 20,81 18,94 15,69 14,59 5,36 12,22
BBB - - - - - - - 2,27 8,34 9,09
VVD 10,58 8,85 15,48 19,89 10,71 17,00 14,52 17,15 11,22 8,19
CU 6,11 6,87[10] 5,11 4,87 7,84[10] 5,12 8,50[10] 4,97 2,73 6,31
D66 1,06 7,76 4,72 5,14 10,55 9,68 4,61 12,04 4,35 6,27
NSC - - - - - - - - 16,31 4,03
PvdD 1,32 2,93 1,09 1,57 3,88 2,89 3,63 3,56 1,82 3,49
FvD - - - - - 1,82 10,77 7,37 2,70 3,29
Volt - - - - - - 1,13 1,46 0,88 3,16
SP 17,07 7,43 11,49 9,55 10,51 11,11 3,91 7,05 3,40 2,40
SGP 0,44 [10] 0,57 0,90 [10] 0,94 [10] 1,00 1,00 2,01
50Plus - - - 1,15 3,33 2,89 2,83 0,78 0,42 0,71
JA21 - - - - - - - 1,96 0,65 0,51
DENK - - - - - 0,22 0,16 0,26 0,40 -
BIJ1 - - - - - - - 0,24 0,16 -
overig[11] 0,72 1,66 0,95 0,93 2,20 1,42 0,54 1,68 1,22 1,13
opkomst 82,86 36,41 77,13 77,06 38,62 82,49 41,92 80,44 80,87 47,60

Zie ook