Algemeen Ouderen Verbond

Algemeen Ouderen Verbond
Logo
Personen
Partijvoorzitter Martin Batenburg (1993-1996)
H. Baron (1996)
Fractie­leider in de Tweede Kamer Jet Nijpels (1994-1995)
Cees van Wingerden (1995-1998)
Fractie­leider in de Eerste Kamer Jan Hendriks (1995)
Martin Batenburg (1995-1998)
Geschiedenis
Opgericht 1 december 1993
Opheffing December 2001
Opgegaan in Verenigde Senioren Partij
Afsplitsing(en) Groep Nijpels, Fractie Hendriks, Fractie Verkerk, Fractie Martin Batenburg
Algemene gegevens
Actief in Nederland
Ideologie Ouderenbelangen, liberaal-conservatisme
Wetenschappelijk bureau Martin Batenburg Stichting
Internationale organisatie Stichting AOV Midden- en Oost-Europa
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Het Algemeen Ouderen Verbond (AOV) was een Nederlandse belangenpartij, die werd opgericht op 1 december 1993. De partij richtte zich voornamelijk op de belangen van ouderen, maar had daarnaast een liberaal-conservatieve signatuur. In mei 1994 had de partij zes zetels in de Tweede Kamer, maar de fractie viel al spoedig uiteen. De partij heeft nooit deelgenomen aan de regering. Het AOV is opgegaan in de Verenigde Senioren Partij (VSP) en de Ouderenunie. Plaatselijk is het AOV in enkele gemeenten, zoals Vlaardingen, Purmerend en Schiedam, nog actief.

Geschiedenis

Oprichting en successen

Het AOV werd op 1 december 1993 opgericht door Martin Batenburg. Aanleiding voor de oprichting van de partij waren bezuinigingen op bejaardenoorden. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 1994 deed de partij mee in Eindhoven, waar de partij uit het niets 5 van de 39 zetels behaalde. Zij kwam hiermee in het college van B&W.

Na dit succes besloot de partij mee te gaan doen aan de landelijke verkiezingen in mei dat jaar. In aanloop hiernaartoe organiseerde het AOV op 13 april een protestbijeenkomst in het PSV-stadion tegen bezuinigingen op de AOW, die massaal bezocht werd. De populariteit van de partij nam een hoge vlucht, toen onder het CDA-PvdA-kabinet-Lubbers III vlak voor de verkiezingen gediscussieerd werd over de waardevastheid van de AOW-uitkering. Ook stapten een Brabants en een Limburgs CDA-Statenlid over naar het AOV.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 1994 boekte het AOV een groot succes: de partij behaalde zes zetels. De 326.401 kiezers van het AOV bestonden voornamelijk uit voormalig CDA-stemmers uit de katholieke zuidelijke provincies. Ook een andere ouderenpartij, de Unie 55+, wist een zetel te behalen. Beide partijen namen plaats in de oppositie.

Na het succes van deze verkiezingen werd de partij verder uitgebouwd, zo werd die zomer de internationale Stichting AOV Midden- en Oost-Europa opgericht, evenals het wetenschappelijk bureau de Martin Batenburg Stichting en een AOV-jongerenorganisatie.

Van 1995 tot 1999 had het AOV ook twee zetels in de Eerste Kamer, hoewel oprichter en senator Batenburg zich in 1998 onafhankelijk van het AOV verklaarde.

Afsplitsingen en fusies

De eensgezindheid in de onervaren Tweede Kamerfractie was maar van korte duur. De interne conflicten leidden tot het uiteenvallen van zowel de fractie als het partijbestuur in 1995. Reeds in het najaar van 1994 was frictie ontstaan binnen de AOV-fractie, onder andere tussen oprichter Batenburg en fractievoorzitter Jet Nijpels. Ruim vier maanden na de succesvolle verkiezingen van 1994 was de eerste splitsing een feit: twee leden vertrokken. Kamerlid Theo Hendriks werd in oktober 1994 uit de fractie verwijderd wegens 'solistisch optreden'. Ook bij de provinciale afdelingen was er onenigheid, waardoor ook daar leden opstapten.

Bij de Provinciale Statenverkiezingen 1995 had het AOV in de helft van de provincies een gezamenlijke lijst met de Unie 55+. De partijen wonnen samen ongeveer vijf procent van de stemmen. De provinciale samenwerkingen gingen gepaard met toenadering op landelijk niveau. Al in 1994 voerden de partijen gesprekken over een eventuele fusie, en op 13 februari 1995 tekenden de partijen een convenant voor samenwerking, met een fusie als eventuele uitkomst.

Deze samenwerking werd echter vertraagd door de conflicten in het AOV, die in april 1995 weer oplaaiden. Batenburg wilde, naast zijn partijvoorzitterschap en Brabants Statenlidmaatschap, ook lid worden van de Eerste Kamer. Hij werd door de partij echter op de achtste plaats op de lijst gezet, waardoor hij de Kamer niet in zou komen. Batenburg beschuldigde het partijbestuur van leeftijdsdiscriminatie, waarna er onder AOV-Statenleden werd gelobbyd om een voorkeurstem op Batenburg uit te brengen. Hierdoor kwam hij uiteindelijk naast lijsttrekker Jan Hendriks in de Kamer.

De partij werd hierdoor echter verdeeld in "Batenburgers" tegenover "Nijpelianen", die elkaar beschuldigden van sektarisme, extremisme en paranoïde gedrag. Op 2 juni royeerde het bestuur Batenburg, die hem onder meer financiële chaos verweet. Op 8 juni vroeg het bestuur faillisement aan. Op 10 juni organiseerde Batenburg een algemene ledenvergadering, die door onafhankelijk raadslid en zakenman Ton Linssen werd gefinancierd. Zij handhaafden Batenburg als voorzitter en royeerden het bestuur, evenals "Nijelianen" in de Eerste en Tweede Kamer. Waarnemend partijvoorzitter Turkenburg tekende hiertegen bezwaar aan, maar dit werd vrij snel afgehamerd. De geroyeerden richtten vervolgens de partij Senioren 2000 op.

Batenburg stelde vervolgens een "opbouw managementteam" aan als voorlopig bestuur. Op 20 september 1995 wees de rechter het faillissement af. Volgens het opbouw managementteam waren de schulden lang niet zo hoog als werd beweerd.

Twee van de drie achtergebleven AOV-Tweede Kamerleden, Will Verkerk en Cees van Wingerden, kregen later eveneens onenigheid: kort voor Kamerverkiezingen van 1998 gingen ze ieder voor zich verder. In 1998 verklaarde Batenburg in de Eerste Kamer verder te gaan als de fractie 'Martin Batenburg'.

In 1998 deed Batenburg met het Nieuw Solidair Ouderen Verbond (NSOV) mee aan de Tweede Kamerverkiezingen. Het AOV bundelde de krachten met Unie 55+. De combinatie AOV/Unie 55+ kreeg 45.994 stemmen; een fractie van het aantal dat in 1994 werd behaald en niet genoeg voor een zetel. De andere ouderenpartijen (NSOV en Senioren 2000) haalden elk nog minder stemmen, en dus ook geen zetel. Ook bij de Statenverkiezingen van 1999 was er een neergang: de ouderenpartijen gingen terug van gezamenlijk 33 naar 6 zetels.

In december 2001 werd het fusieproces voltooid, en gingen het AOV, de Unie 55+ en Senioren 2000 op in de Verenigde Senioren Partij (VSP). Een deel van de Unie 55+ daarbij af, en ging verder als de Ouderenunie. Samen met de Vrije Indische Partij (VIP) nam deze Ouderenunie met één lijst aan de verkiezingen deel. Zowel de VSP als de VIP/Ouderenunie behaalde geen zetels.

Persoonlijkheden

Naast de politiek leider Martin Batenburg waren andere bekende personen van de partij medeoprichter Will Verkerk en fractievoorzitter Jet Nijpels.

Martin Batenburg (1919-2002), gepensioneerd Philipswerknemer en oprichter van het AOV. Vanwege interne conflicten stapte hij in 1998 uit het AOV en richtte het Nieuw Solidair Ouderen Verbond (NSOV) op.

Als senator speelde hij geen opvallende rol, al gaf hij wel de doorslag in de 'Nacht van Wiegel'. Als enige stemde hij bij de eerste lezing vóór, en bij de tweede lezing tegen het voorstel tot invoering van een correctief referendum.

Will Verkerk (*1938), medeoprichter en fractievoorzitter. Voorheen was hij journalist en voorlichter bij diverse gemeenten.

Jet Nijpels (*1947) werd in 1994 op 46-jarige leeftijd fractievoorzitter van het AOV. Daarvoor was zij in Eindhoven raadslid voor de VVD en, na afsplitsing, voor haar eigen lijst-Nijpels. Na het uiteenvallen van de AOV-fractie in 1995 bekleedde zij tot 1998 haar Tweede Kamerzetel als de Groep-Nijpels.

Standpunten

Het Algemeen Ouderen Verbond stelde met name de belangen van ouderen centraal. Het verkiezingsprogramma van 1994 had echter ook een tamelijk liberaal-conservatieve visie op andere beleidsterreinen. Zo wilde zij soepelere ontslagregels, langere werkweken en een matiging van loonkosten. Ook wilde zij de vermogensbelasting afschaffen, strenger straffen, goedkoper openbaar vervoer en de invoering van het referendum. In 1998, toen het AOV een gezamenlijke lijst met de Unie 55+ had, was het programma minder liberaal en meer sociaal-conservatief.

Verkiezingsuitslagen

Tweede Kamer

Jaar Lijsttrekker Kandidatenlijst Aantal stemmen % van de stemmers Aantal behaalde zetels Opmerking
1994 Jet Nijpels Kandidatenlijst 326.401 3,63% 6 / 150
1998 Henk Scheltens Kandidatenlijst 45.994 0,53% 0 / 150 Gezamenlijke lijst met de Unie 55+

Eerste Kamer

Jaar Lijsttrekker Aantal behaalde zetels Opmerking
1995 Jan Hendriks 2 / 75 Gezamenlijke lijst met de Unie 55+

Provinciale Staten

Provincie 1995 1999
Groningen 2 / 55 0 / 55[1]
Friesland 1 / 55 -
Drenthe 2 / 51[2] -
Overijssel 1 / 63 0 / 63[1]
Flevoland 3 / 43[2] 1 / 47[1]
Gelderland 3 / 75[2] 0 / 75[1]
Utrecht 2 / 63 0 / 63[2]
Noord-Holland 4 / 79[2] 2 / 79[2]
Zuid-Holland 4 / 83[2] 0 / 83[3]
Zeeland 1 / 47 0 / 47[1]
Noord-Brabant 5 / 79[2] 1 / 79[1]
Limburg 2 / 63 0 / 63[3]