Omiyage

Omiyage (Japans: お土産 [o̞.mʲi.ja.ɡe̞], Hepburn: omiyage; Nederlands: streekproduct) zijn de kleine cadeautjes die Japanners traditioneel weggeven aan vrienden, familie en collega's wanneer zij terugkeren van vakantie. Een omiyage is geen souvenir, maar het is typisch een streekproduct dat is verbonden aan een prefectuur of een stad. Vaak zijn omiyage kleine sierlijke verpakkingen met zoetigheden zoals: snoepgoed, koekjes of cakejes, maar het kunnen evengoed crackers, thee of alcoholica zijn. Hoewel omiyage doorgaans kleine versnaperingen betreffen, kunnen het ook de producten zijn van lokale ambachten, zoals: porselein en keramiek. Door de omiyage krijgt de ontvanger ook iets mee van het land, prefectuur of de regio alwaar de gever van de omiyage tijdens de vakantie heeft vertoefd. Omiyage worden veelvuldig tekoop aangeboden in gespecialiseerde omiyage-winkeltjes, bekend als omiyage-ya (お土産屋), bij toeristische attracties in Japan, maar eveneens op vliegvelden en grote spoorwegstation. In Japan zijn vooral locale delicatessen, zogenaamde tokusanhin (特産品), populair als omiyage.^[1]

Het woord お土産 (おみやげ; omiyage), bestaande uit vier morae: [o-mi-ya-ge; おみやげ] is de is de rōmaji-transcriptie van de hiragana + kanji: お + 土産. Het is een samenstelling voorafgegaan door het eerbaarheidsvoorzetsel お. De hiragana お [o] is afgeleid van de kanji 御 [o] "besturen" of "eerbaarheid", in de kun-lezing, dat functioneert als een prefix om eerbaarheid aan de volgende kanji te geven.^[2] De samenstelling 土 + 産 betreft een kango-lexeem en is tevens een jukujikun, de individuele lezing van de kanji wijkt af van de lezing in deze samenstelling. Het eerste karakter is het zelfstandig naamwoord: 土 [do] "grond" of "streek" in de on-lezing^[3]. Het tweede karakter is het zelfstandig naamwoord: 産 [san] "product" of "opbrengst" eveneens in de on-lezing.^[4] Gezamenlijk worden zij echter uitgesproken als: miyage, hierdoor betreft het een jukujikun.^[5] Het eerbaarheidsvoorzetsel samen met de samenstelling vormt: omiyage en dat kan letterlijk worden vertaald naar het Nederlands als: streekproduct. Toch zou die vertaling niet de eigenlijke betekenis dekken, want het gaat specifiek om een cadeautje uit een andere streek dan waar men normaliter verblijft. Een bij benadering betere vertaling is dan: streekcadeautje.

Het meebrengen van omiyage voor vrienden, familie, en collega's wordt beschouwd als een sociale verplichting (giri) in Japan. Een omiyage kan, vooral ten opzichte van collega's, worden bezien als een vorm van verontschuldiging voor de tijdelijke afwezigheid van de vakantieganger.^[1]

Het aankopen van omiyage is geen sinecure. Bij de aankoop dient de vakantieganger de omiyage af te stemmen op wat sociaal passend wordt geacht binnen de context van de relatie. De gever dient een omiyage te kiezen die respectvol en passend is voor de ontvanger, waarbij zowel status en welstand van de gever als wel de capaciteit van de ontvanger om later een omiyage terug te geven, mee te wegen in de keuze. Van iemand uit een rijk milieu kan verwacht worden dat deze iets luxere omiyage meebrengt voor vrienden, familie en collega’s van vergelijkbare status. Tegelijkertijd wordt het als onbeleefd of ongemakkelijk beschouwd om een erg duur cadeau te geven aan iemand die dat nooit kan evenaren wanneer deze op zijn/haar beurt omiyage dient in te slaan. Het is de kunst om de juiste balans te vinden. Is de omiyage te goedkoop kan dit overkomen als gierig of onverschillig. Is de omiyage te duur of te luxueus kan dat overkomen als opschepperig.^[6]

De omiyage-traditie vindt zijn wortels in oude spirituele reizen naar shintoschrijnen en boeddhistische tempels, al vanaf de Heianperiode (794-1185). Pelgrims brachten religieuze voorwerpen mee terug, zoals amuletten (お守り omamori), als bewijs van hun bezoek en om de bescherming van de goden te delen met familie en dorpsgenoten. Dit werd gezien als een manier om zegeningen over te brengen. Lokale winkeliers bij de schrijnen begonnen producten te verkopen als geschenken, wat de basis legde voor de traditie. ^[7]

• Giri - Filosofie van sociale verplichtingen in Japan.
• Giri choco

• Proef Japan - Wat zijn Omiyage - Informatieve pagina over omiyage.
• Japan Cultuur Shop - Toegankelijke informatie over het geven van omiyage.

Zie de categorie Omiyage van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.