Marie François Sadi Carnot
Marie François Sadi Carnot (Limoges, 11 augustus 1837 – Lyon, 25 juni 1894) was de vierde president van de Derde Franse Republiek van 1887 tot zijn dood. Hij werd vermoord door een anarchist. Hij zetelde onafgebroken in de Nationale Vergadering en Kamer van Afgevaardigden tussen 1871 en 1887 en bekleedde verschillende ministerposten.
Biografie
Sadi Carnot was de oudste zoon van de advocaat en politicus Hippolyte Carnot en een kleinzoon van Lazare Carnot. Hij werd Sadi genoemd naar zijn oom, de wiskundige Sadi Carnot. Hij volgde de École Polytechnique die hij in 1857 met glans beëindigde. Hij studeerde verder aan de École des Ponts et Chaussées. Vervolgens werd hij benoemd tot hoofdingenieur van het departement Haute-Savoie. Hij was er verantwoordelijk voor de bouw van verschillende kunstwerken, zoals de brug van Collonges en de waterafvoer van het Meer van Annecy.[1] Tijdens de Frans-Duitse Oorlog werd hij ingeschakeld in de administratie voor de oorlogsinspanning en hij toonde zich een aanhanger van Léon Gambetta.
Parlementaire carrière
In februari 1871 werd hij verkozen in de Nationale Vergadering voor het departement Côte-d'Or en Carnot zetelde voor de Gauche républicaine. Hij werd opnieuw verkozen in 1876 en in 1877 en vervolgens ook in de Conseil général van Côte-d'Or. In de Kamer werd hij lid van de commissie Budget. Vanaf 1878 kreeg hij regeringsverantwoordelijkheid als onder-staatssecretaris voor Openbare Werken. Op 23 september 1880 werd hij minister van Openbare Werken in het kabinet-Ferry (1880-81). In die hoedanigheid voerde hij onderhandelingen met de grote Franse spoorwegmaatschappijen en reguleerde hij de spoorwegtarieven.
Als leider van de nieuw opgerichte Union démocratique steunde hij het nieuwe kabinet-Ferry. In 1885 werd hij opnieuw minister van Openbare Werken in het kabinet-Brisson, maar werd al snel doorgeschoven naar de post Financiën. Na de val van het kabinet behield hij die post in het kabinet-De Freycinet.
President
Toen president Jules Grévy in december 1887 wegens de Wilsonschandalen gedwongen was ontslag te nemen, was Carnots reputatie van integriteit de aanleiding om zich beschikbaar te stellen voor het presidentschap. Nadat Jules Ferry zich als kandidaat had teruggetrokken werd hij met 616 van de 827 stemmen gekozen. Carnot werd president in een kritieke periode, toen de republiek werd aangevallen door generaal Boulanger in 1889. Toen een staatsgreep dreigde en verschillende ministers al de koffers pakten, behield Carnot de kalmte en redde zo de nog fragiele Derde Republiek. Het presidentschap van Sadi Carnot was populair, met name tijdens de wereldtentoonstelling van 1889 in Parijs. Het Panamaschandaal berokkende in 1892 veel schade aan de Republiek, maar voor Carnot werd het respect alleen maar groter.
Vermoord
Als president reisde hij door heel Frankrijk wat ook bijdroeg aan zijn populariteit. Dit was niet zonder gevaar in een tijd waarin anarchistische aanslagen opgang maakten. Carnot weigerde gratie te verlenen voor verschillende ter dood veroordeelde anarchisten, wat van hem een doelwit maakte. Twee geplande aanslagen op de president werden tijdig verijdeld. Tijdens een bezoek aan Lyon werd hij aangevallen terwijl hij in een open koets door de menigte reed. De dader was de Italiaanse anarchist Sante Geronimo Caserio. Zijn dolk had de lever van de president doorboord en hij overleed na enkele uren. Hij was 56 jaar oud.
Zijn lichaam werd opgebaard in het Élysée en gedurende drie dagen brachten 200.000 mensen een laatste groet. Na een afscheidsdienst in de Notre-Dame van Parijs werd hij in het Panthéon bijgezet, als enige Franse president,[1] nabij zijn grootvader Lazare Carnot.[2]
Privéleven
Carnot huwde op 2 juni 1863 met Cécile Dupont-White.
Referenties
- (fr) Sadi Carnot. Biographie des présidents. Élysée. Geraadpleegd op 5 november 2025.
- (fr) Robert, Adolphe, Sadi, Marie, François Carnot. Dictionnaire des parlementaires français de 1789 à 1889. Assemblée Nationale. Geraadpleegd op 5 november 2025.
- 1 2 (fr) Sadi Carnot, président sous la IIIe République (X1857, 1837-1894). École polytechnique. Geraadpleegd op 5 november 2025.
- ↑ (fr) Ferrand, Franck, "L'assassinat du président Sadi Carnot, une menace pour la fragile IIIème République", Radio Classique, 19 september 2024. Geraadpleegd op 5 november 2025.
| Voorganger: Jules Grévy |
President van Frankrijk 1887-1894 |
Opvolger: Jean Casimir-Périer |
