Jules Grévy

Jules Grévy, geschilderd door Léon Bonnat

François Judith Paul Jules Grévy (Mont-sous-Vaudrey, 11 augustus 1807 – aldaar, 9 september 1891), was van 1879 tot 1887 de derde president van de Derde Franse Republiek. Hij was een Frans republikeins politicus. Hij was lid van de Constituerende Vergadering in 1848, en tevens voorzitter van de Kamer (1871-73 en 1876-79). Hij werd president in 1879 en moest aftreden in 1887, voor zijn tweede termijn afgelopen was.

Biografie

Grévy werd geboren in Mont-sous-Vaudrey in het Jura-gebergte. Hij volgde middelbaar onderwijs in het college van Poligny en vervolgens in dat van Besançon. Hij studeerde rechten in Parijs.

Hij werd advocaat in 1837 en maakte naam met de verdediging van medestanders van de republikeinse revolutionair Armand Barbès. Trouw blijvend aan zijn republikeinse principes oefende hij geen openbare ambten uit onder de Julimonarchie.

Tweede Franse Republiek

Na de Februarirevolutie van 1848 werd Grévy door de voorlopige regering gestuurd om daar de orde te handhaven. In april werd hij verkozen in de Constituerende Vergadering. Hij zetelde bij Links en werd herkozen in 1849. Hij voorzag dat Louis Bonaparte (de latere Napoleon III) verkozen zou worden tot president door het volk. Hiervoor stelde hij voor om de macht te leggen bij de voorzitter van de Constituerende Vergadering. Deze voorzitter zou dan verkozen worden en afgezet kunnen worden door deze Vergadering. In andere woorden, hij wilde de presidentiële functie onder controle van de Constituerende Vergadering houden. Na de coup van Napoleon III in 1851 werd Grévy door zijn voorstel beschouwd als een wijs man die goed personen en situaties kon inschatten.

Tweede Franse Keizerrijk

Na de staatsgreep werd hij kort gearresteerd. Hij keerde terug naar de balie en werd in 1868 ook stafhouder. Bij zijn terugkeer in het openbare leven in 1868 nam hij een prominente plaats in in de republikeinse partij. Hij verkozen in het Corps législatif bij tussentijdse verkiezingen in 1868 en werd het jaar erop herkozen bij de parlementsverkiezingen. Hij leidde de groep van "Gesloten Links" die in tegenstelling tot "Open Links" van Ernest Picard gekant was tegen elke samenwerking met de regering.

Derde Franse Republiek

Karikatuur van Grévy (1887)

Na de val van het Tweede Franse Keizerrijk van Napoleon III pleitte Grévy als man van de legaliteit herhaaldelijk voor het uitschrijven van verkiezingen. Hij verkozen tot voorzitter van de Constituerende Vergadering op 16 februari 1871 en behield deze positie tot 2 april 1873. Toen moest hij namelijk aftreden door de rechtse oppositie, die hem beschuldigde omdat hij een van hun leden tot de orde had geroepen in de parlementaire sessie van de voorgaande dag.

Hij onthield zich bij de stemming van de constitutionele wet van 25 februari 1875 over de organisatie van de overheid. Op 8 maart 1876 werd hij opnieuw verkozen tot voorzitter van de kamer van volksvertegenwoordigers. Dit was een positie die hij zo efficiënt invulde dat hij na het aftreden van Patrice de Mac Mahon overstapte naar het presidentschap van de republiek op 30 januari 1879. Hij werd verkozen zonder oppositie van de republikeinse partijen.

Stil, slim en met aandacht voor de belangen van het volk en zichzelf, maar zonder enige voorkeur daarvoor, zou dit hem een onbevlekte reputatie hebben opgeleverd. Hij doorstond elke politieke en regeringscrisis. Hij nam echter een tweede termijn van zeven jaar aan op 18 december 1885. Kort daarna kwam een schandaal aan het licht waarin zijn schoonzoon Daniel Wilson betrokken was. Deze zou een rol hebben gehad in het toekennen van het Franse Legioen van Eer aan bepaalde personen. Grévy werd niet beschuldigd van persoonlijke betrokkenheid in dit schandaal, maar weigerde koppig te beseffen dat hij indirect verantwoordelijk was voor het gebruik dat de familie kon maken van het Elysée. Kort hierna moest hij toch aftreden onder enorme druk van beide kamers van het parlement, wat hij deed op 2 december 1887. In zijn rede voor beide kamers noemde hij het zijn recht en plicht om aan te blijven, maar dat hij uit wijsheid en patriotisme toegaf aan de roep om zijn ontslag.

Hij trok zich terug uit het publieke leven en stierf vier jaar later op 78-jarige leeftijd in zijn geboorteplaats. Zijn succes en falen zijn beide te danken aan zijn typerende gedrag van de gedreven, redelijke en patriottische, maar vaak enggeestige en egoïstische bourgeois.

Trivia

Genoemd naar Jules Grévy is de Grévyzebra. Een exemplaar van dit Oost-Afrikaanse dier werd door de latere keizer Menelik II in 1882 als geschenk gestuurd aan de president.

Referenties

  • (fr) Robert, Adolphe, Jules, François, Paul Grévy. Dictionnaire des parlementaires français de 1789 à 1889. Assemblée Nationale (2020). Geraadpleegd op 4 november 2025.
    Voorganger:
    Patrice de Mac Mahon
    President van Frankrijk
    1879-1887
    Opvolger:
    Marie François Sadi Carnot