Lijst van Stolpersteine in Amsterdam-Centrum

Stolpersteine voor Hijman en Bertha Metzelaar aan de Leidsekade

De lijst van Stolpersteine in Amsterdam-Centrum geeft een overzicht van de gedenkstenen die in Amsterdam-Centrum in de Nederlandse gemeente Amsterdam zijn geplaatst in het kader van het Stolpersteine-project van de Duitse beeldhouwer-kunstenaar Gunter Demnig.

Stolpersteine zijn opgedragen aan slachtoffers van het nationaalsocialisme, al diegenen die zijn vervolgd, gedeporteerd, vermoord, gedwongen te emigreren of tot zelfmoord gedreven door het nazi-regime. Demnig legt voor elk slachtoffer een aparte steen, meestal voor de laatste zelfgekozen woning.

Stolpersteine in Amsterdam

Plaatsing van Stolpersteine door Gunter Demnig

In 2010 legde Gunter Demnig voor het eerst Stolpersteine in Amsterdam: het Olympisch Stadion coördineerde het leggen van Stolpersteine voor de Joodse turnsters die tijdens de Olympische Zomerspelen van 1928 in Amsterdam goud wonnen en hun coach Gerrit Kleerekoper.^[1] In 2021 werden negen Stolpersteine geplaatst voor lesbische of homoseksuele personen die werden vervolgd en vermoord omdat zij Joods waren of actief in het verzet. Het betreft de eerste Stolpersteine in Nederland voor mensen van wie bekend is dat ze lesbisch of homoseksueel waren.^[2] De 999e en de duizendste Stolpersteine in Amsterdam werden op 17 december 2021 gelegd als eerbetoon aan Louis Lamm (1871-1943) en zijn dochter Ruth Fanny (1911-1943).^[3] Op 27 juni 2024 werd de 2500e Stolperstein gelegd voor Klara Borstel-Engelsman, het oudste Nederlandse slachtoffer van de Holocaust.^[4]

In april 2025 lagen in Amsterdam bijna 3400 Stolpersteine. Amsterdam staat daarmee op de derde plaats met de meeste struikelstenen, alleen in Berlijn (10.000) en Hamburg (8000) liggen er meer.^[5] De stenen liggen onder meer in de stadsdelen Oost (de Transvaalbuurt en de Indische Buurt); Zuid (vooral in de Rivierenbuurt), en Centrum. Bij de tramhaltes Artis/Nationaal Holocaustmuseum, Victorieplein en Beethovenstraat zijn in 2025 Stolperdrempels geplaatst ter herinnering aan de deportaties van tienduizenden Joden vanaf deze haltes.^[6]^[7]

Stolpersteine in Amsterdam-Centrum

Omdat het Stolpersteine-project doorloopt, is deze lijst onvolledig.

Inscriptie	Adres	Herdachte persoon
HIER WOONDE WILLEM ARONDÉUS GEB. 1894 VERZETSSTRIJDER GEARRESTEERD 1-4-1943 AMSTERDAM VERMOORD 1-7-1943 OVERVEEN	Singel 65	Arondéus , Willem Willem Arondéus (1894-1943)^[8]
HIER WOONDE SIMON ISAAC VAN BERGEN GEB. 1883 VERMOORD 4.6.1943 SOBIBOR	Zwanenburgwal 90	Bergen , Simon Isaac van Simon Isaac van Bergen (1883-1943)^[9]
HIER WOONDE EVA VAN BERGEN- DENNEBOOM GEB. 1882 VERMOORD 4.6.1943 SOBIBOR	Zwanenburgwal 90	Bergen-Denneboom , Eva van Eva van Bergen-Denneboom (1882-1943)^[10]
HIER WOONDE ABRAHAM BILDERBEEK GEB. 1886 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 19.2.1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Hoogstraat 28	Bilderbeek , Abraham Abraham Bilderbeek (1886-1943)^[11]
HIER WOONDE NATHAN BINO GEB. 1878 VERMOORD 24.9.1942 AUSCHWITZ	Plantage Badlaan 13	Bino , Nathan Nathan Bino (1878-1942)^[12]
HIER WOONDE ESTHER BINO- VAN DER WIEKEN GEB. 1885 VERMOORD 24.9.1942 AUSCHWITZ	Plantage Badlaan 13	Bino-van der Wieken , Esther Esther Bino-van der Wieken (1885-1942)^[13]
HIER WOONDE SARA BLEEKRODE- VITA ISRAEL GEB. 1870 GEDEPORTEERD 1944 AUSCHWITZ VERMOORD 7.7.1944	Jonas Daniël Meijerplein 15	Bleekrode-Vita Israel , Sara Sara Bleekrode-Vita Israel (1870-1944)^[14]
HIER WOONDE JUDITH BLÜHM GEB. 1904 VERMOORD JULI 1943 SOBIBOR	Nieuwe Uilenburgerstraat 86	Blühm , Judith Judith Blühm (1904-1943)^[15]
HIER WOONDE ELIASAR BRANDEIS GEB. 1860 ONTMOEDIGD ONDER DRUK BEZWEKEN 20.11.1942 AMSTERDAM	Nieuwe Amstelstraat 35	Brandeis , Eliazer Eliazer Brandeis (1860-1942)^[16]
HIER WOONDE GRIETJE BRANDEIS- VELLEMAN GEB. 1859 VERMOORD 28.5.1943 SOBIBOR	Nieuwe Amstelstraat 35	Brandeis-Velleman , Grietje Grietje Brandeis-Velleman (1859-1943)^[17]
HIER WOONDE ZACHARIAS BRANDEIS GEB. 1885 VERMOORD 14.9.1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Kerkstraat 23	Brandeis , Zacharias Zacharias Brandeis (1885-1942)^[18]
HIER WOONDE SAARTJE BRANDEIS- TIERLIER GEB. 1889 VERMOORD 14.9.1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Kerkstraat 23	Brandeis-Tierlier , Saartje Saartje Brandeis-Tierlier (1889-1942)^[19]
HIER WOONDE JACOB BRILLESLIJPER GEB. 1921 GEÏNTERNEERD 13-7-1944 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 30-9-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Achtergracht 14 II	Brilleslijper , Jacob Jacob Brilleslijper (1921-1944)^[20]
HIER WOONDE JOSEPH BRILLESLIJPER GEB. 1891 GEÏNTERNEERD 13-7-1944 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 6-9-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Achtergracht 14 II	Brilleslijper , Joseph Joseph Brilleslijper (1891-1944)^[21]
HIER WOONDE FIJTJE BRILLESLIJPER- GERRITSE GEB. 1891 GEÏNTERNEERD 13-7-1944 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 6-9-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Achtergracht 14 II	Brilleslijper-Gerritse , Fijtje Fijtje Brilleslijper-Gerritse (1891-1944)^[22]
HIER WOONDE SCHOONTJE VAN BRINK GEB. 1880 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 9-4-1943 SOBIBOR	Snoekjesgracht 3	Brink , Schoontje van Schoontje van Brink (1880-1943)^[23]
HIER WOONDE JOSEPH BRONKHORST GEB. 1911 GEARRESTEERD 11.11.1942 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 28.2.1943 AUSCHWITZ	Amstel 49 a	Bronkhorst , Joseph Joseph Bronkhorst (1911-1943)^[24]
HIER WOONDE JUDITH BRONKHORST- TROMPETTER GEB. 1913 GEARRESTEERD 11.11.1942 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 11.12.1942 AUSCHWITZ	Amstel 49 a	Bronkhorst-Trompetter , Judith Judith Bronkhorst-Trompetter (1913-1942)^[25]
HIER WOONDE ISRAEL COHEN GEB. 1883 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 6.3.1944 AUSCHWITZ	Plantage Muidergracht 23	Cohen , Israël Israël Cohen (1883-1944)^[26]
HIER WOONDE MICHAEL COHEN DE LARA GEB. 1875 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 30.4.1943 SOBIBOR	Plantage Parklaan 2	Cohen de Lara , Michael Michael Cohen de Lara (1875-1943)^[27]
HIER WOONDEKLAARTJE COHEN DE LARA- VEERMAN GEB. 1887 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 30.4.1943 SOBIBOR	Plantage Parklaan 2	Cohen de Lara-Veerman , Klaartje Klaartje Cohen de Lara-Veerman (1887-1943)^[28]
HIER WOONDE MOSES CORONEL GEB. 1849 VERMOORD 1.2.1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Herengracht 141	Coronel , Moses Moses Coronel (1849-1943)^[29]
HIER WOONDE LOUIS CROST GEB. 1873 GEDEPORTEERD 13.4.1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 16.4.1943 SOBIBOR	Maarten Jansz Kosterstraat 11	Crost , Louis Louis Crost (1873-1943)^[30]
HIER WOONDE ROSETTA CROST- HARTOG GEB. 1875 GEDEPORTEERD 13.4.1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 16.4.1943 SOBIBOR	Maarten Jansz Kosterstraat 11	Crost-Hartog , Rosetta Rosetta Crost-Hartog (1875-1943)^[31]
HIER WOONDE ARON VAN DANTZICH GEB. 1885 VERMOORD 23.9.1942 AUSCHWITZ	Nicolaas Witsenstraat 12	Dantzich , Aron van Aron van Dantzich (1885-1942)^[32]
HIER WOONDE ALEXANDER ELZAS GEB. 1916 GEARRESTEERD GEVANGENIS AMSTERDAM GEDEPORTEERD 1942 UIT AMSTERDAM VERMOORD 18.12.1942 MAUTHAUSEN	Jonas Daniël Meijerplein 19	Elzas , Alexander Alexander Elzas (1916-1942)^[33]
HIER WOONDE KLARA ELZAS- WALVISCH GEB. 1911 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 21.5.1943 SOBIBOR	Jonas Daniël Meijerplein 19	Elzas-Walvisch , Klara Klara Elzas-Walvisch (1911-1943)^[34]
HIER WOONDE ISAAC ENGELSMAN GEB. 1894 VERMOORD 31.3.1944 AUSCHWITZ	Nicolaas Witsenkade 24	Engelsman , Isaac Isaac Engelsman (1894-1944)^[35]
HIER WOONDE MARIANNE ENGELSMAN GEB. 1919 VERMOORD 3.9.1943 AUSCHWITZ	Nicolaas Witsenkade 24	Engelsman , Marianne Marianne Engelsman (1919-1943)^[36]
HIER WOONDE SIENTJE ENGELSMAN-BAS GEB. 1893 VERMOORD 3.9.1943 AUSCHWITZ	Nicolaas Witsenkade 24	Engelsman-Bas , Sientje Sientje Engelsman-Bas (1893-1943)^[37]
HIER WOONDE FEMMA SARA FRANK GEB. 1911 VERMOORD 3.9.1943 AUSCHWITZ	Plantage Kerklaan 20	Frank , Femma Sara Femma Sara Frank (1911-1943)^[38]
HIER WOONDE ESTHER FRANK- DE ROOIJ GEB. 1874 VERMOORD 9.11.1942 AUSCHWITZ	Plantage Kerklaan 20	Frank-de Rooij , Esther Esther Frank-de Rooij (1874-1942)^[39]

HIER WOONDE ANDRIES VAN GELDER GEB. 1884 VERMOORD 27.11.1942 AUSCHWITZ	Muiderstraat 29 h	Gelder , Andries van Andries van Gelder (1884-1942)^[40]
HIER WOONDE DUIFJE VAN GELDER -VAN BEVER GEB. 1884 VERMOORD 27.11.1942 AUSCHWITZ	Muiderstraat 29 h	Gelder-van Bever , Duifje van Duifje van Gelder-van Bever (1884-1942)^[41]
HIER WOONDE ABRAHAM JACOB GOLDHABER GEB. 1879 VERMOORD 23-7-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Goldhaber , Abraham Jacob Abraham Jacob Goldhaber (1879-1943)^[42]
HIER WOONDE DEBORAH GOLDHABER- WEISSBACH GEB. 1880 VERMOORD 23-7-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Goldhaber-Weissbach , Deborah Deborah Goldhaber-Weissbach (1880-1943)^[43]
HIER WOONDE CHARLOTTE GRIER GEB. 1933 VERMOORD 19-11-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Grier , Charlotte Charlotte Grier (1933-1943)^[44]
HIER WOONDE MANFRED GRIER GEB. 1927 VERMOORD 19-11-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Grier , Manfred Manfred Grier (1927-1943)^[45]
HIER WOONDE MARTIN GRIER GEB. 1931 VERMOORD 19-11-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Grier , Martin Martin Grier (1931-1943)^[46]
HIER WOONDE REGINA GRIER- GOLDHABER GEB. 1904 VERMOORD 19-11-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Grier-Goldhaber , Regina Regina Grier-Goldhaber (1904-1943)^[47]
HIER WOONDE STELLA HAMERSLAG GEB. 1931 GEINTEREERD 1943 WESTERBORK ONDERGEDOKEN LIMBURG	Jodenbreestraat 13	Hamerslag , Stella Stella Hamerslag (1931-1943)
HIER WOONDE LOUIS HARF GEB. 1884 VERMOORD 11.10.1943 SOBIBOR	Plantage Badlaan 15 I	Harf , Louis Louis Harf (1884-1943)^[48]
HIER WOONDE SARA JOHANNA HARF-KRIEGER GEB. 1885 VERMOORD 11.6.1943 SOBIBOR	Plantage Badlaan 15 I	Harf-Krieger , Sara Johanna Sara Johanna Harf-Krieger (1885-1943)^[49]
	Kleine Kattenburgerstraat 168 huis	Hildisheim , Maurits Maurits Hildisheim (1908–1944)^[50]
HIER WOONDE SARA HOED GEB. 1933 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 17-9-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 44 III	Hoed , Sara Sara Hoed (1933-1943)^[51]
HIER WOONDE SIMON HOED GEB. 1903 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 17-1-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 44 III	Hoed , Simon Simon Hoed (1903-1944)^[52]
HIER WOONDE SOPHIA HOED GEB. 1927 ONDERGEDOKEN OVERLEEFD	Nieuwe Uilenburgerstraat 44 III	Hoed , Sophia Sophia Hoed (1927-)
HIER WOONDE ROSALINA HOED-PRONT GEB. 1906 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 17-9-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 44 III	Hoed-Pront , Rosalina Rosalina Hoed-Pront (1906-1943)^[53]
HIER WOONDE SAMUEL HOEPELMAN GEB. 1896 GEARRESTEERD 26-8-1942 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 23-4-1943 SOBIBOR	Valckenierstraat 35	Hoepelman , Samuel Samuel Hoepelman (1896-)^[54]
HIER WOONDE SALOMON JACOB HUISMAN GEB. 1903 VERMOORD JULI 1943 SOBIBOR	Nieuwe Uilenburgerstraat 86 II	Huisman , Salomon Jacob Salomon Jacob Huisman (1903-1943)^[55]

HIER WOONDE BETSIE KLEERMAKER GEB. 1882 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 6-3-1944 AUSCHWITZ	Plantage Muidergracht 23	Kleermaker , Betsie Betsie Kleermaker (1882-1944)^[56]
HIER WOONDE BERNARD KALKOENE GEB. 1902 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 30-9-1942 AUSCHWITZ	Valckenierstraat 3 I	Kalkoene , Bernard Bernard Kalkoene (1902-1942)^[57]
HIER WOONDE WIM KALKOENE GEB. 1924 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 30-9-1942 AUSCHWITZ	Valckenierstraat 3 I	Kalkoene , Wim Wim Kalkoene (1924-1942)^[58]
HIER WOONDE ANNA KALKOENE- HUISMAN GEB. 1920 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 30-9-1942 AUSCHWITZ	Valckenierstraat 3 I	Kalkoene-Huisman , Anna Anna Kalkoene-Huisman (1924-1942)^[59]
HIER WOONDE BENJAMIN KOORT GEB. 1887 VERMOORD 5-11-1942 AUSCHWITZ	Raamgracht 12	Koort , Benjamin Benjamin Koort (1887-1942)^[60]
HIER WOONDE BETJE KOORT-COUSIN GEB. 1878 VERMOORD 11-6-1943 SOBIBOR	Raamgracht 12	Koort-Cousin , Betje Betje Koort-Cousin (1878-1943)^[61]
HIER WOONDE MATJE KOORT-JACOBS GEB. 1863 VERMOORD 7-5-1943 SOBIBOR	Nieuwe Kerkstraat 33 III	Koort-Jacobs , Matje Matje Koort-Jacobs (1863-1943)^[62]
HIER WOONDE WILLY LACHOTZKI GEB. 1880 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 15.12.1942 AUSCHWITZ	Kloveniersburgwal 53	Lachotzki , Willy Willy Lachotzki (1880-1942)^[63]
HIER WOONDE ELSBETH LACHOTZKI-BERNER GEB. 1886 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 15.12.1942 AUSCHWITZ	Kloveniersburgwal 53	Lachotzki-Berner , Elsbeth Elsbeth Lachotzki-Berner (1886-1942)^[64]
HIER WOONDE ROSALIE LACHOTZKI-COHN GEB. 1859 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 5.2.1943 AUSCHWITZ	Kloveniersburgwal 53	Lachotski-Cohn , Rosalie Rosalie Lachotski-Cohn (1859-1943)^[65]
HIER WOONDE SALOMON LAM GEB. 1886 GEARRESTEERD 24-8-1942 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 13-11-1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Achtergracht 107	Lam , Salomon Salomon Lam (1886-1942)^[66]
HIER WOONDE RUTH FANNY LAMM GEB. 1911 VLUCHT 1934 UIT BERLIJN GEÏNTERNEERD 1-8-1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 13-11-1943 AUSCHWITZ	Amstel 3	Lamm , Ruth Fanny Ruth Fanny Lamm (1911-1943)^[67]
HIER WOONDE LOUIS LAMM GEB. 1886 VLUCHT 1934 UIT BERLIJN GEÏNTERNEERD 1-7-1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 13-11-1943 AUSCHWITZ	Amstel 3	Lamm , Louis Louis Lamm (1871-1943)^[68]
HIER WOONDE CARMEN HELGA LAUPHEIMER-HARF GEB. 1923 VERMOORD 15-7-1944 AUSCHWITZ	Plantage Badlaan 15 I	Laupheimer-Harf , Carmen Helga Carmen Helga Laupheimer-Harf (1923-1944)^[69]
HIER WOONDE BERTHA DE LEEUW GEB. 1918 GEARRESTEERD 27-5-1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 3-9-1943 AUSCHWITZ	Snoekjesgracht 3	Leeuw , Bertha de Bertha de Leeuw (1918-1943)^[70]
HIER WOONDE ELISABETH DE LEEUW GEB. 1931 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 28.1.1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 72	Leeuw , Elisabeth de Elisabeth de Leeuw (1931-1944)^[71]
HIER WOONDE EMANUEL DE LEEUW GEB. 1880 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 9-4-1943 SOBIBOR	Snoekjesgracht 3	Leeuw , Emanuel de Emanuel de Leeuw (1880-1943)^[72]
HIER WOONDE ISAAC DE LEEUW GEB. 1908 GEDEPORTEERD UIT KAMP SCHOORL VERMOORD 6-9-1941 MAUTHAUSEN	Nieuwe Uilenburgerstraat 72	Leeuw , Isaac de Isaac de Leeuw (1908-1941)^[73]
HIER WOONDE SIENTJE DE LEEUW- WALVISCH GEB. 1908 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 28-1-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 72	Leeuw-Walvisch , Sientje de Sientje de Leeuw-Walvisch (1908-1944)^[74]
	Nieuwe Prinsengracht 50	Leeuwen , Asser van Asser van Leeuwen ^[75]
	Nieuwe Prinsengracht 50	Leeuwen , Benjamin van Benjamin van Leeuwen ^[76]
	Nieuwe Prinsengracht 50	Leeuwen , Louis van Louis van Leeuwen ^[77]
	Nieuwe Prinsengracht 50	Leeuwen-Montezinos , Rachel van Rachel van Leeuwen-Montezinos ^[78]
HIER WOONDE BETTY LEWY-LACHOTZKI GEB. 1883 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 12.2.1943 AUSCHWITZ	Kloveniersburgwal 53	Lewy-Lachotzki , Betty Betty Lewy-Lachotzki (1883-1943)^[79]
HIER WOONDE BERTHA DE METZ GEB. 1873 VERMOORD 26.1.1943 AUSCHWITZ	Muidergracht 131b	Metz , Bertha de Bertha de Metz (1873-1943)^[80]
HIER WOONDE CLARA DE METZ GEB. 1871 VERMOORD 26-1-1943 AUSCHWITZ	Muidergracht 131b	Metz , Clara de Clara de Metz (1871-1943)^[81]
HIER WOONDE HIJMAN METZELAAR GEB. 1909 VERMOORD 28-2-1943 AUSCHWITZ	Leidsekade 63	Metzelaar , Hijman Hijman Metzelaar (1871-1943)^[82]
HIER WOONDE BERTHA METZELAAR- MENIST GEB. 1908 VERMOORD 15-12-1942 AUSCHWITZ	Leidsekade 63	Metzelaar-Menist , Bertha Bertha Metzelaar-Menist (1908-1942)^[83]
HIER WOONDE ANDRE MONNICKENDAM GEB. 1891 GEDEPORETED 1943 BERGEN-BELSEN VERMOORD 31.12.1944	Jonas Daniël Meijerplein 15	Monnickendam , André André Monnickendam (1891-1944)^[84]
HIER WOONDE GUSTAAV KAREL MONNICKENDAM GEB. 1921 GEDEPORETED 1941 MAUTHAUSEN VERMOORD 5.9.1941	Jonas Daniël Meijerplein 15	Monnickendam , Gustaaf Karel Gustaaf Karel Monnickendam (1921-1941)^[85]
HIER WOONDE SONJA MONNICKENDAM GEB. 1923 GEDEPORETED 1943 AUSCHWITZ VERMOORD 3.9.1943	Jonas Daniël Meijerplein 15	Monnickendam , Sonja Sonja Monnickendam (1923-1943)^[86]
HIER WOONDE AMALIA HENRIETTE MONNICKENDAM- BLEEKRODE GEB. 1895 GEDEPORETED 1943 BERGEN-BELSEN VERMOORD 6.5.1945	Jonas Daniël Meijerplein 15	Amalia Henriëtte Monnickendam-Bleekrode (1895-1945)^[87]
HIER WOONDE ABRAHAM MORPURGO GEB. 1901 GEARRESTEERD 4.4.1945 GEDEPORTEERD UIT MECHELEN VERMOORD 1.2.1945 MAUTHAUSEN	Sarphatistraat 79	Morpurgo , Abraham Abraham Morpurgo (1901-1945)^[88]
HIER WOONDE CARLA CELINA MORPURGO GEB. 1930 GEARRESTEERD 4.4.1944 GEDEPORTEERD UIT MECHELEN VERMOORD 7.4.1944 AUSCHWITZ	Sarphatistraat 79	Morpurgo , Carla Celina Carla Celina Morpurgo (1930-1944)^[89]
HIER WOONDE JACOB MORPURGO GEB. 1876 GEARRESTEERD 4.4.1943 VERMOORD 14.5.1943 SOBIBOR	Sarphatistraat 7	Morpurgo , Jacob Jacob Morpurgo (1876-1943)^[90]
HIER WOONDE JACOB HARTOG MORPURGO GEB. 1934 GEARRESTEERD 4.4.1944 GEDEPORTEERD UIT MECHELEN VERMOORD 7.4.1944 AUSCHWITZ	Sarphatistraat 7	Morpurgo , Jacob Hartog Jacob Hartog Morpurgo (1876-1943)^[91]
HIER WOONDE RACHEL MORPURGO-KIJL GEB. 1895 GEARRESTEERD 4.4.1944 GEDEPORTEERD UIT MECHELEN VERMOORD 7.4.1944 AUSCHWITZ	Sarphatistraat 7	Morpurgo-Kijl , Rachel Rachel Morpurgo-Kijl (1925-1944)^[92]
HIER WOONDE VOGELINA MORPURGO GEB. 1925 GEARRESTEERD 4.4.1944 GEDEPORTEERD UIT MECHELEN VERMOORD 7.4.1944 AUSCHWITZ	Sarphatistraat 7	Morpurgo , Vogelina Vogelina Morpurgo (1925-1944)^[93]
HIER WOONDE VOGELTJE MORPURGO -VAN ENGEL GEB. 1875 GEARRESTEERD 4.4.1944 GEDEPORTEERD UIT MECHELEN VERMOORD 7.4.1944 AUSCHWITZ	Sarphatistraat 7	Morpurgo-van Engel , Vogeltje Vogeltje Morpurgo-van Engel (1875-1944)^[94]
HIER WOONDE LEVIE MOSCOVITER GEB. 1892 VERMOORD 9.7.1943 SOBIBOR	Nieuwe Keizersgracht 47	Moscoviter , Levie Levie Moscoviter (1892-1943)^[95]
HIER WOONDE MARIA MOSCOVITER- VAN RHIJN GEB. 1896 VERMOORD 9.7.1943 SOBIBOR	Nieuwe Keizersgracht 47	Moscoviter-Van Rhijn , Maria Maria Moscoviter-Van Rhijn (1896-1943)
HIER WOONDE BENEDICTUS MOUWES GEB. 1909 VERMOORD 30.11.1943 DOROHUCZA	Zwanenburgwal 92 II	Mouwes , Benedictus Benedictus Mouwes (1909-1943)^[96]
HIER WOONDE ELISABETH MOUWES GEB. 1911 VERMOORD 30.9.1942 AUSCHWITZ	Zwanenburgwal 92 II	Mouwes , Elisabeth Elisabeth Mouwes (1911-1942)^[97]
HIER WOONDE LEA MOUWES GEB. 1906 VERMOORD 30.9.1942 AUSCHWITZ	Zwanenburgwal 92 II	Mouwes , Lea Lea Mouwes (1906-1942)^[98]
HIER WOONDE PHILIP MOUWES GEB. 1921 VERMOORD 30.9.1942 AUSCHWITZ	Zwanenburgwal 92 II	Mouwes , Philip Philip Mouwes (1921-1942)^[99]
HIER WOONDE SAMUEL MOUWES GEB. 1918 VERMOORD 30.4.1943 SOBIBOR	Zwanenburgwal 92 II	Mouwes , Samuel Samuel Mouwes (1918-1943)^[100]
HIER WOONDE SIMON MOUWES GEB. 1869 VERMOORD 13.3.1943 SOBIBOR	Zwanenburgwal 92 II	Mouwes , Simon Simon Mouwes (1869-1943)^[101]
HIER WOONDE MERLINA MOUWES- VORST GEB. 1881 VERMOORD 13.3.1943 SOBIBOR	Zwanenburgwal 92 II	Mouwes-Vorst , Merlina Merlina Mouwes-Vorst (1881-1943)^[102]
HIER WOONDE HARTOG NETER GEB. 1902 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK AUSCHWITZ VERMOORD 31.3.1944	Plantage Badlaan 24	Neter , Hartog Hartog Neter (1902-1944)^[103]
HIER WOONDE HERIËTTE NETER GEB. 1930 GEARRESTEERD 31.7.1944 GEDEPORTEERD 1944 UIT WESTERBORK AUSCHWITZ VERMOORD 7.9.1944	Plantage Badlaan 24	Neter , Henriëtte Henriëtte Neter (1930-1944)^[104]
HIER WOONDE RACHAEL NETER- MONTANHES GEB. 1903 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK AUSCHWITZ VERMOORD 3.9.1943	Plantage Badlaan 24	Neter-Montanhes , Rachael Rachael Neter-Montanhes (1903-1943)^[105]
HIER WOONDE MEIJER VAN NORDEN GEB. 1887 GEARRESTEERD 26.5.1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 11.6.1943 SOBIBOR	Spinozastraat 3 huis	Norden , Meijer van Meijer van Norden (1887-1943)^[106]
HIER WOONDE ANNAATJE VAN NORDEN-PARSSER GEB. 1875 VERMOORD 13-3-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Norden-Parsser , Annaatje van Annaatje van Norden-Parsser (1875-1943)^[107]
	Sarphatistraat 72	Norden-de Metz , Sophia van Sophia van Norden-de Metz (1887-1943)^[108]
HIER WOONDE MARTHA VAN NORDEN-VERDUIN GEB. 1890 GEARRESTEERD 26.5.1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 11.6.1943 SOBIBOR	Spinozastraat 3 huis	Norden-Verduin , Martha van Martha van Norden-Verduin (1890-1943)^[109]
HIER WOONDE ROZA PACH-BINO GEB. 1921 VERMOORD 30.9.1942 AUSCHWITZ	Plantage Badlaan 13	Pach-Bino , Roza Roza Pach-Bino (1921-1942)^[110]
HIER WOONDE RACHEL PARIJS GEB. 1887 HOLLANDSE SCHOUWBURG GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 16-4-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 50	Parijs , Rachel Rachel Parijs, ook Rachel Turfreijer-Parijs (1887-1943)^[111]
HIER WOONDE WILLEM PENNEKAMP GEB. 1895 VERMOORD 31.3.1945 FIETSENRAZZIA HOEK NIEUWE HERENGRACHT EN. J.D. MEYERPLEIN	Langestraat 84	Pennekamp , Willem Willem Pennekamp (1895-1945)
HIER WOONDE/WERKTE HENRIETTE PIMENTEL GEB. 1876 VERZETSSTRIJDER GEARRESTEERD 23-7-1943 GEÏNTERNEERD 24-7-1943 GEDEPORTEERD 14-9-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 17-9-1943 AUSCHWITZ	Plantage Middenlaan 31	Pimentel , Henriëtte Henriëtte Pimentel (1876-1943)^[112]
HIER WOONDE ELISABETH PRINS GEB. 1914 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 4-6-1943 SOBIBOR	Plantage Kerklaan 63 huis	Prins , Elisabeth Elisabeth Prins (1914-1943)^[113]
HIER WOONDE FREDERIKA PRINS GEB. 1920 ONDERGEDOKEN APR. 1943 AMSTERDAM BEVRIJD	Plantage Kerklaan 63 huis	Prins , Frederika Frederika Prins (1920-)^[114]
HIER WOONDE JOSEPH PRINS GEB. 1884 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 26-10-1942 AUSCHWITZ	Plantage Kerklaan 63 huis	Prins , Joseph Joseph Prins (1884-1942)^[115]
HIER WOONDE KLAARTJE PRINS GEB. 1919 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 4-6-1943 SOBIBOR	Plantage Kerklaan 63 huis	Prins , Klaartje Klaartje Prins (1919-1943)^[116]
HIER WOONDE MARCUS PRINS GEB. 1921 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 30-9-1942 AUSCHWITZ	Plantage Kerklaan 63 huis	Prins , Marcus Marcus Prins (1921-1942)^[117]
HIER WOONDE SARA PRINS GEB. 1919 ONDERGEDOKEN APR. 1943 AMSTERDAM BEVRIJD	Plantage Kerklaan 63 huis	Prins , Sara Sara Prins (1919-1994)^[118]
HIER WOONDE BETJE PRINS-MOK GEB. 1884 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 26-10-1942 AUSCHWITZ	Plantage Kerklaan 63 huis	Prins-Mok , Betje Betje Prins-Mok (1884-1942)^[119]
HIER WERKTE EMANUEL QUERIDO GEB. 1871 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 23-7-1943 SOBIBOR	Keizersgracht 333	Querido , Emanuel Emanuel Querido (1871-1943)^[120]

HIER WOONDE SIMON VAN RHIJN GEB. 1871 VERMOORD 5.2.1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Keizersgracht 47	Rhijn , Simon van Simon van Rhijn (1871-1943)^[121]
HIER WOONDE DAVID ELIAZER ROOD GEB. 1867 VERMOORD 13-3-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Rood , David Eliazer David Eliazer Rood (1867-1943)^[122]
HIER WOONDE VROUWTJE ROOD-PARSSER GEB. 1864 VERMOORD 13-3-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Rood-Parsser , Vrouwtje Vrouwtje Rood-Parsser (1864-1943)^[123]
HIER WOONDE ABRAHAM DE ROOIJ GEB. 1884 VERMOORD 26.2.1943 AUSCHWITZ	Verversstraat 36	Rooij , Abraham de Abraham de Rooij (1884-1943)^[124]
HIER WOONDE MATHILDA DE ROOIJ- ROOT GEB. 1884 VERMOORD 26.2.1943 AUSCHWITZ	Verversstraat 36	Rooij-Root , Mathilda de Mathilda de Rooij-Root (1884-1943)^[125]
HIER WOONDE EPHRAIM IZAÄK LEVIE ROSENBAUM GEB. 1913 GEARRESTEERD 31.3.1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 23.4.1943 SOBIBOR	Jonas Daniël Meijerplein 13 I	Rosenbaum , Ephraim Izaäk Levie Ephraim Izaäk Levie Rosenbaum (1913-1943)^[126]
HIER WOONDE IZAK MICHEL MAX ROSENBAUM GEB. 1943 GEARRESTEERD 26.3.1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 2.4.1943 SOBIBOR	Jonas Daniël Meijerplein 13 I	Rosenbaum , Izak Michel Max Izak Michel Max Rosenbaum (1943-1943)^[127]
HIER WOONDE JOHANNA FREDERIKA SUZANNA ROSENBAUM-ZION GEB. 1914 GEARRESTEERD 26.3.1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 2.4.1943 SOBIBOR	Jonas Daniël Meijerplein 13 I	Johanna Frederika Suzanna Rosenbaum-Zion (1914-1943)^[128]
HIER WOONDE RUTH RÜCKERSBERG GEB. 1921 VERMOORD 30.9.1942 AUSCHWITZ	Plantage Badlaan 15 I	Rückersberg , Ruth Ruth Rückersberg (1921-1942)^[129]
JOSEPH SACKSIONI GEB. 1943 IN WESTERBORK GEDEPORTEERD 1944 VERMOORD 11-2-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 74 II	Sacksioni , Joseph Joseph Sacksioni (1943-1944)^[130]
HIER WOONDE LEVIE SACKSIONI GEB. 1913 GEDEPORTEERD 1944 UIT WESTERBORK VERMOORD 11-2-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 74 II	Sacksioni , Levie Levie Sacksioni (1913-1944)^[131]
HIER WOONDE ANNA SACKSIONI- VAN WITSEN GEB. 1917 GEDEPORTEERD 1944 UIT WESTERBORK VERMOORD 11-2-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 74 II	Sacksioni-van Witsen , Anna Anna Sacksioni-van Witsen (1917-1944)^[132]
HIER WOONDE REINA SCHELVIS- VAN WEST GEB. 1912 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 22.10.1942 AUSCHWITZ	Koestraat 3b	Schelvis-Van West , Reina Reina Schelvis-Van West (1912-1942)^[133]
HIER WOONDE LEA SCHEWA- NUSSBAUM GEB. 1911 VERMOORD 30-9-1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Schewa-Nussbaum , Lea Lea Schewa-Nussbaum (1911-1942)^[134]
HIER WOONDE SALOMON SCHRIJVER GEB. 1913 GEARRESTEERD 10-2-1943 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 28-11-1943 AUSCHWITZ-MONOWITZ	Plantage Parklaan 30 I	Schrijver , Salomon Salomon Schrijver (1913-1943)^[135]
HIER WOONDE HIJMAN SLAP GEB. 1909 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 18.1.1945 SACHSENHAUSEN	Sarphatistraat 171 I	Slap , Hijman Hijman Slap (1909-1945)^[136]
HIER WOONDE ISAÄC SLAP GEB. 1873 VERMOORD 4.6.1943 SOBIBOR	Spinozastraat 7 II	Slap , Isaäc Isaäc Slap (1873-1943)^[137]
HIER WOONDE MINA SLUIJTER GEB. 1916 GEARRESTEERD 24-7-1942 AMSTERDAM VERMOORD 30-9-1942 AUSCHWITZ	Kerkstraat 378 II	Sluijter , Mina Mina Sluijter (1916-1942)^[138]
HIER WOONDE ELIAZAR SPRINGER GEB. 1901 VERMOORD 1.2.1943 AUSCHWITZ	Lepelstraat 37 I	Springer , Eliazar Eliazar Springer (1901-1943)^[139]
HIER WOONDE ISAAC STOPPER GEB. 1899 GEARRESTEERD AUG. 1943 GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 31.3.1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Hoogstraat 14	Stopper , Isaac Isaac Stopper (1899-1944)^[140]
HIER WOONDE GERRIT TAK GEB. 1920 GEÏNTERNEERD 10-2-1943 VUGHT GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 31-3-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Achtergracht 14 II	Tak , Gerrit Gerrit Tak (1920–1944)^[141]
HENRIËTTE CHARLOTTE TAK GEB. 25-7-1943 WESTERBORK GEDEPORTEERD 7-9-1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 10-9-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Achtergracht 14 II	Tak , Henriëtte Charlotte Henriëtte Charlotte Tak (1943–1943)^[142]
HIER WOONDE FANNY TAK-KANAREK GEB. 1923 GEÏNTERNEERD 10-2-1943 VUGHT GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 10-9-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Achtergracht 14 II	Tak-Kanarek , Fanny Perel Fanny Perel Tak-Kanarek (1923–1943)^[143] Een tweede Stolperstein voor Fanny Tak-Kanarek werd gelegd in Weesp.
HIER WOONDE THERÈSE TEITELBAUM- MARGOLINSKY GEB. 1899 VERMOORD 27-8-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Prinsengracht 18 II	Teitelbaum-Margolinsky , Thérèse Thérèse Teitelbaum-Margolinsky (1899-1943)^[144]
HIER WOONDE SARA VAN THIJN-PACHTER GEB. 1898 VERMOORD 1-10-1944 AUSCHWITZ	Nieuwe Prinsengracht 18 III	Thijn-Pachter , Sara van Sara van Thijn-Pachter (1898–1944)^[145]
HIER WOONDE JAKOB TROPP GEB. 1904 VERMOORD 12.8.1942 AUSCHWITZ	Manegestraat 10	Tropp , Jakob Jakob Tropp (1904-1942)^[146]
HIER WOONDE MANJA MALKA TROPP-KOLENBRENER GEB. 1904 VERMOORD 31.1.1944 AUSCHWITZ	Manegestraat 10	Tropp-Kolenbrener , Manja Malka Manja Malka Tropp-Kolenbrener (1904-1944)
HIER WOONDE ABRAHAM TURFREIJER GEB. 1911 GEVANGENIS SCHEVENINGEN GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 11-6-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 50	Turfreijer , Abraham Abraham Turfreijer (1911-1943)^[147]
HIER WOONDE MOZES TURFREIJER GEB. 1883 GEARRESTEERD 26-5-1943 VERMOORD 4-6-1943 SOBIBOR	Lepelstraat 15 of 85	Turfreijer , Mozes Mozes Turfreijer (1883-1943)^[148]
HIER WOONDE MOZES TURFREIJER GEB. 1887 HOLLANDSE SCHOUWBURG GEDEPORTEERD 1943 UIT WESTERBORK VERMOORD 16-4-1943 SOBIBOR	Nieuwe Prinsengracht 50	Turfreijer , Mozes Mozes Turfreijer (1887-1943)^[149]
HIER WOONDE SAMUEL TURFREIJER GEB. 1918 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 27-9-1941 MAUTHAUSEN	Nieuwe Prinsengracht 50	Turfreijer , Samuel Samuel Turfreijer (1918-1941)^[150]
HIER WOONDE BERTHA TURFREIJER-LAMPIE GEB. 1882 GEARRESTEERD 26-5-1943 VERMOORD 4-6-1943 SOBIBOR	Lepelstraat 15 of 85	Turfreijer-Lampie , Bertha Bertha Turfreijer-Lampie (1882-1943)^[151]
HIER WOONDE ALIDA VAN WEST GEB. 1917 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 28.9.1942 AUSCHWITZ	Zandstraat 11 II	West , Alida van Alida van West (1917-1942)^[152]
HIER WOONDE ANNA VAN WEST GEB. 1928 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 28.9.1942 MONOWITZ	Zandstraat 11 II	West , Anna van Anna van West (1928-1942)^[153]
HIER WOONDE BAREND VAN WEST GEB. 1882 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 28.9.1942 AUSCHWITZ	Zandstraat 11 II	West , Barend van Barend van West (1882-1942)^[154]
HIER WOONDE ESTHER VAN WEST GEB. 1927 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 28.9.1942 MONOWITZ	Zandstraat 11 II	West , Esther van Esther van West (1927-1942)^[155]
HIER WOONDE LEENTJE VAN WEST GEB. 1916 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 28.9.1942 AUSCHWITZ	Zandstraat 11 II	West , Leentje van Leentje van West (1916-1942)^[156]
HIER WOONDE LEVIE VAN WEST GEB. 1913 VERMOORD 7.11.1942 MAUTHAUSEN	Zandstraat 11 II	West , Levie van Levie van West (1913-1942)^[157]
HIER WOONDE LEVIE VAN WEST GEB. 1942 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 26.10.1942 AUSCHWITZ	Recht Boomssloot 34	West , Levie van Levie van West (1942-1942)^[158]
HIER WOONDE MANUS VAN WEST GEB. 1879 GEÏNTERNEERD 1-9-1942 GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 7-9-1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Kerkstraat 17	West , Manus van Manus van West (1879-1942)^[159]
HIER WOONDE GRIETJE VAN WEST- FRANSCHMAN GEB. 1875 GEÏNTERNEERD 16-1-1943 VUGHT GEDEPORTEERD UIT WESTERBORK VERMOORD 5-2-1943 AUSCHWITZ	Nieuwe Kerkstraat 17	West-Franschman , Grietje van Grietje van West-Franschman (1875-1942)^[160]
HIER WOONDE SARA VAN WEST- SEGAL GEB. 1885 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 28-9-1942 AUSCHWITZ	Zandstraat 11 II	West-Segal , Sara van Sara van West-Segal (1885-1942)^[161]
HIER WOONDE REBECCA VAN WEST- VAN WEST GEB. 1920 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 26-10-1942 AUSCHWITZ	Recht Boomssloot 34	West-van West , Rebecca van Rebecca van West-van West (1920-1942)^[162]
HIER WOONDE SARA VAN DER WIEKEN GEB. 1883 VERMOORD 24-9-1942 AUSCHWITZ	Plantage Badlaan 13	Wieken , Sara van der Sara van der Wieken (1883-1942)^[163]
HIER WOONDE JOSEPH VAN WITSEN GEB. 1889 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 29-10-1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 70	Witsen , Joseph van Joseph van Witsen (1889-1942)^[164]
HIER WOONDE JUDITH VAN WITSEN GEB. 1923 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 11-12-1942 MONOWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 70	Witsen , Judith van Judith van Witsen (1923-1942)^[165]
HIER WOONDE LION VAN WITSEN GEB. 1927 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 29-10-1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 70	Witsen , Lion van Lion van Witsen (1927-1942)^[166]
HIER WOONDE BETSY VAN WITSEN- GOBES GEB. 1889 GEDEPORTEERD 1942 UIT WESTERBORK VERMOORD 29-10-1942 AUSCHWITZ	Nieuwe Uilenburgerstraat 70	Witsen-Gobes , Betsy van Betsy van Witsen-Gobes (1889-1942)^[167]