Leidsekade (Amsterdam)

Leidsekade
Leidsekade 68-69, vanaf de Leidsekade aan overkant van de Leidsegracht (2013)
Geografische informatie
Locatie	Amsterdam
Stadsdeel	Amsterdam-Centrum
Wijk	Leidsebuurt, Jordaan
Begin	Nieuwe Passeerdersstraat
Eind	Max Euweplein
Algemene informatie
Genoemd naar	Leidsepoort
Naam sinds	1879

De Leidsekade is een straat in het centrum van Amsterdam. Net als het nabijgelegen Leidseplein is het vernoemd naar de Leidsepoort, waar de weg naar Leiden begon.

De kade slingert langs de noordoostelijke oever van de Singelgracht, tegenover de Nassaukade en Stadhouderskade. Het wordt door de Leidsegracht opgedeeld in een noordelijk en zuidelijk deel die niet direct met elkaar verbonden zijn. Het noordelijk deel loopt van de Koekjesbrug en Nieuwe Passeerdersstraat naar de Marnixstraat. Het zuidelijk deel, aan de overkant van de Leidsegracht, loopt van de Marnixstraat naar Holland Casino bij de Hirschpassage en het Max Euweplein. De huisnummers beginnen nabij de Nieuwe Passeerdersstraat en eindigen bij het Max Euweplein.

Bij het Leidseplein wordt de Leidsekade gekruist door de Leidsebrug over de Singelgracht.

Langs de Leidsekade staan Theater Bellevue (1840) en een reeks hotels, waaronder het American Hotel.

Hieronder een overzicht van een aantal gebouwen aan de Leidsekade, waarvan een aantal tot gemeentelijk dan wel rijksmonument is verklaard:

Object	Bouwperiode	Monumentenstatus	Omschrijving	Afbeelding
Leidsekade 49, 50 en 51	1886	rijksmonument per 27 september 2001	Onderdeel van Nieuwe Passeerdersstraat 1; origineel een gymzaal, ontworpen door Jonas Ingenohl en Karel Muller in neorenaissancestijl 2e helft 19e eeuw; de panden aan de Leidsestraat waren woningen
Leidsekade 65, 66 en 67	1886	gemeentelijk monument per 23 mei 2006	Drie herenhuizen in neorenaissancestijl van laat 19e eeuw; drie teksten leesbaar Oost west, thuis best, Anno 1886 en De kunst is vryheid. Architect onbekend. De portiek van nr. 67 is opgefleurd door een tegeltableau (vrouw met kat, 1977) van Bea Peters.[1]
Leidsekade 68-69	1883	gemeentelijk monument per 13 december 2005	Architect: Jan de Haan, beeldhouwwerk Johannes Franse
Leidsekade 70	1883	geen	Architect: Jan de Haan met opvallend tegelwerk in portiek
Ingang Leidsegracht
Leidsekade 76	1887	gemeentelijk monument per 14 februari 2006	Herenhuis naar ontwerp van Jacob van den Ban, huis is opgesierd met blauwe tegelfries waarin “anno 1887”. Stijl neorenaissance van laat 19e eeuw[2]
Leidsekade 77	1880	gemeentelijk monument per 14 februari 2006	Herenhuis uit 1888 in eclectische bouwstijl gedecoreerd met festoenen. Gebouw ontworpen door Gerrit van Arkel; in de loop der jaren grondig aangepast en omgebouwd tot hotel.[3]
Leidsekade 78, 79 en 80	1885	gemeentelijk monument per 14 februari 2006	Serie van drie woningen uit 1885 in neorenaissancestijl van laat 19e eeuw ontworpen door IJme Gerardus Bijvoets; in huis nummer 79 woonde ooit Greetje Zelle (Mata Hari); het is gebouwd op een trapeziumachtige plattegrond met een ronde zijde.[4]
Leidsekade 81-86	1888	gemeentelijk monument per 14 februari 2006	Woonblok van zes woningen uit 1888 in de stijl traditioneel bouwen; architect onbekend;[5]
Leidsekade 90	1938	geen	Een opvallend gebouw, dat in de loop der jaren steeds verder verbouwd werd en geen monument is, is dat van Theater Bellevue; het werd in 1938 dusdanig verbouwd onder leiding van architecten J.G. Heineman en M. Ketting dat het als een anachronisme tussen de overige bebouwing staat. In 1997 volgde nog een nieuwe entree van Friedjof van den Berg.
Leidsekade 97/Leidseplein 28	1900 1927	rijksmonument	Totale gebouw is in gebruik bij American Hotel (foto van deel Leidsekade)
Leidsebrug		rijksmonument	Architect Piet Kramer met beeldhouwwerk van Johan Polet
Leidsekade 98-99 Leidseplein 35	1880	gemeentelijk monument per 12 december 2009	woon/winkelpanden op oorspronkelijke adressen Leidsekade 93a/Leidseplein 27 uit 1880 in neorenaissancestijl van laat 19e eeuw ontworpen door R. Cruyff en H. Schouten; in 1934 voorzien van een nieuwe betonnen ondergevel naar ontwerp van Karel Sijmons van bureau Piet Zanstra, Jan Giesen en Sijmons; door toepassing van beton konden grotere etalages gerealiseerd worden.[6]
Leidsekade 102	1872	gemeentelijk monument per 14 februari 2006	Woonhuis ontworpen door timmerman T. van den Oever. Vele jaren was hier Dansinstituut Oostervink gevestigd. In de portiek is een muurschildering met pastoraal landschap gezet.[7]

Op een oude administratiekaart van de gemeente Amsterdam wordt de kade aangeduid tussen het Huis van Bewaring en de Nieuwe Passeerdersgracht.

Ze kreeg haar naam per raadsbesluit 19 november 1879. Hier in de omgeving lag de Leidsepoort.^[8]

In de jaren tachtig van de 19e eeuw werd een doorbraak gemaakt tussen de Leidsegracht en de Singelgracht, die mede bepalend werd voor het uiterlijk van de Leidsekade.

De Leidsekade kreeg opeenvolgende huisnummers mee, de overzijde aan de Singelgracht werd Nassaukade met eigen nummers. Opvallend is dat de huisnummering begint bij nummer 49, alsof de gemeente van plan was de kade noordwaarts te verlengen, maar daar is niets over bekend. De bebouwing kwam hier rond 1887 en sluit aan bij de inham naar de Leidsegracht, waarbij de Leidsekades overlopen in de kades van de Leidsegracht. Dit geldt ook voor de overzijde van de inham, waarbij de bebouwing meerondt op het oude bastion.

• Van 1992-2003 werd door de KRO op NPO 3FM onder de naam Leidsekade live! een rechtstreeks radioprogramma uitgezonden vanuit Paradiso, nabij de Leidsekade, gepresenteerd door Marc Stakenburg.

Zie de categorie Leidsekade, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.