Jos Pronk (schaatser)

Pronk kwam uit een gezin van zeven kinderen (vijf broers, een zus). Zijn vader was grondwerker. Hij groeide op in het Noord-Hollandse dorp ’t Zand en verhuisde na zijn twintigste naar Oost-Graftdijk waar hij campingbeheerder werd.^[1] Hij begon in 1968 als langebaanrijder. Hij behoorde tot de jeugdselectie van coach Egbert van 't Oever.^[2] Hij nam drie keer deel aan het NK allround. Zijn beste prestatie was de negende plaats bij zijn laatste deelname in 1979. Hij vestigde toen drie persoonlijke records.^[3] Hij stapte midden jaren zeventig over naar het marathonschaatsen. Hij noemde zich een typische rondjesrijder.^[4] De alternatieve Elfstedentochten in het buitenland waren niet aan hem besteed. Wel nam hij in 1985 deel aan de Elfstedentocht waarin hij als 56e over de finish kwam.

Hij won tweemaal de Jaap Eden Trofee, traditioneel de openingswedstrijd van het marathonseizoen. De eerste zege op de Jaap Edenbaan in Amsterdam behaalde hij op 7 november 1981. Het was zijn eerste grote overwinning als marathonschaatser. Na de derde plaats in 1982 ging hij op 5 november 1983 opnieuw met de hoofdprijs aan de haal.^[5] Een maand later veroverde hij de Gouden schaats in Thialf in Heerenveen door de Heineken Zesdaagse winnend af te sluiten.^[6]

Pronk reed vijftien seizoenen mee in het marathoncircuit voor de KNSB Cup. Hij behaalde acht keer een podiumplek maar nooit de hoogste trede (vier keer tweede, viermaal derde). In 1977, 1978 en 1980 werd hij telkens tweede in het eindklassement achter zijn zwager Co Giling. Bij het NK op kunstijs behaalde hij vier keer de bronzen medaille: in 1980, 1987, 1989 en 1990. Pronk behaalde zijn grootste succes op natuurijs op 15 januari 1987 met een overwinning in de klassieker de USA Marathon. Ook won hij de Klassieker Cup van het winterseizoen 1990/1991. Pronk scoorde toen de meeste punten in de serie marathons op natuurijs.^[7]

Pronk werd positief bevonden na afloop van het NK marathonschaatsen op kunstijs op 14 januari 1989 in IJsstadion Drenthe in Assen. Bij de dopingcontrole werden sporen van efedrine aangetroffen. Pronk erkende een hoestdrankje te hebben genomen voor zijn verkoudheid. Hij won het brons maar zijn naam werd uit de uitslag geschrapt. Bovendien schorste schaatsbond KNSB hem begin februari 1989 voor vijftien maanden.^[8] Vier maanden later sprak de commissie van beroep hem vrij. Omdat het KNSB-bestuur onbevoegd was hem een straf op te leggen.^[9] Deze zaak viel niet onder het dopingreglement van de ISU omdat de internationale bond het marathonschaatsen niet erkende.

Jos Pronk beëindigde in het voorjaar van 1992 zijn loopbaan op 43-jarige leeftijd. Hij was met 28 zeges bij zijn afscheid de vijfde meest succesvolle Nederlandse marathonrijder, na Richard van Kempen, Dries van Wijhe, Co Giling en Jan Kooiman.^[10]