Johannes Wilhelmus Küller

Johannes Wilhelmus Küller (Serooskerke, 8 juni 1844 – Assen, 12 september 1892) was een Nederlands tabaks- en sigarenfabrikant. Hij was de grondlegger van de firma J.W. Küller te Assen, die onder zijn leiding uitgroeide tot een van de meest constante en omvangrijke industriële werkgevers van de stad in de 19e eeuw.

Küller werd geboren als zoon van de predikant Wilhelmus Justinus Küller en Johanna Dorothea van Gorkum van den Schroeff. Over zijn specifieke vorming tot sigarenfabrikant is weinig bekend. In 1862 trok hij naar Utrecht, waar hij als winkelbediende werd geregistreerd. Er wordt aangenomen dat hij daar, of later in Amsterdam (waar hij in 1864 naartoe verhuisde), als volontair het vak leerde. Harde bewijzen over waar en hoe hij de expertise voor de sigarenaffaire precies opdeed, ontbreken echter in de archieven.

In 1863 werd hij in de gemeente Norg ingeschreven voor de Nationale Militie, maar hij werd vrijgesteld van dienst omdat hij de enige zoon was.

Op 1 november 1869 vestigde de 25-jarige Küller zich aan de Groningerstraat in Assen. Met financiële hulp van zijn vader begon hij hier een tabaks- en sigarenfabriek annex winkel. Over deze eerste fabriek is verder weinig bekend, behalve dat het pand aan het begin van de Kloekhorststraat stond en dat Küller er een bescheiden jaarinkomen van f 500,- à f 600,- genoot.

Zijn zakelijke carrière kenmerkte zich door een gestage groei:

• Noordersingel (1873-1884): Na de verkoop van zijn eerste pand verhuisde hij naar de hoek van de Nieuwe Huizen en de Noordersingel. Hier groeide zijn inkomen naar f 1500,- per jaar, wat hem tot een van de meest succesvolle fabrikanten van de stad maakte.

• Kerkstraat (1884-1892): In 1884 kocht hij grond van jonkheer R.O. van Holthe tot Echten voor de bouw van een groot complex (woonhuis, winkel en fabriek) aan de Kerkstraat, ontworpen door Geert Stel. Hier breidde hij zijn personeelsbestand uit tot 90 man.

Küller was een gerespecteerd lid van de Asser burgerij. In 1888 volgde hij W. van Gorcum op als lid van de Kamer van Koophandel. Daarnaast was hij bestuurslid van het departement Assen van de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. De lokale pers prees hem na zijn overlijden als een "zeer ijverig en accuraat" bestuurder die betrokken was bij vele verenigingen.

In 1873 trouwde hij met Adriana Jacoba 't Hooft, dochter van de adjunct-directeur van de Rijkswerkinrichting in Veenhuizen. Hoewel de zakelijke successen goed gedocumenteerd zijn, is er over de dagelijkse gang van zaken in zijn fabriek en de exacte productieresultaten weinig cijfermatige informatie overgeleverd, met uitzondering van enkele bewaard gebleven handelsbrieven van de stoomtabaksfabriek De jonge koopman uit Kampen.

Küller overleed plotseling op 12 september 1892. Zijn weduwe verkocht de onderneming in 1893 aan Jacob Droste voor f 17.800,-.

• Firma J.W. Küller
• Jacob Droste