I zonder punt

Ongepunte en gepunte I, in kapitaal en onderkast.

İ (hoofdletter) of ı (kleine letter) is een letter in het Latijnse alfabet, ze worden gebruikt in het Turks alfabet. Het zijn varianten op de letter I, de hoofdletter heeft een punt, terwijl de onderkast geen punt heeft.

Uitspraak

Voorbeelden

  • İstanbul, /isˈtambul/ wordt in het Turks met een punt op de hoofdletter İ geschreven.
  • Diyarbakır /dijaɾˈbakɯɾ/ (De eerste en laatste klinkers worden verschillend gespeld en uitgesproken)

Gevolgen voor ligaturen

Fi-ligatuur

In vele lettertypen valt in de ligaturen voor "fi" en "ffi" de tittel op de i weg doordat het puntgelijkende uiteinde van de onderkast f met de punt van de i samensmelt, deze ligatuur kan dan ook niet voor Turkse teksten gebruikt worden.

Gebruik in de informatica

In Unicode heeft de onderkast puntloze i (ı) de code U+0131. De kapitale I met punt (İ) heeft de code U+0130. ISO-8859-9 kent ze de posities 0xDD en 0xFD toe. De Nederlandse Wikipediasoftware vertaalt ze automatisch naar respectievelijk i en I. Er was nogal wat software die problemen had met het gebruik van de puntloze letters; Windows heeft vanaf Vista ondersteuning hiervoor. Qua sortering komt in het Turkse alfabet de puntloze ı vóór de gepunte (i).

De puntloze ı in andere talen

Het Azerbeidzjaans is in 1991 overgegaan op een variant van het Latijns alfabet, en gebruikt eveneens de ı voor eenzelfde klank. Ook enkele andere Turkse talen maken gebruik van dezelfde letter, zoals het de latijnse versies van het Tataars, het Krim-Tataars en het Kazachs.

Weergave op de computer

Kapitaal Minuskel
Unicode – Samengesteld karakter U+0130 U+0131
Unicode – Karakter + diakritisch teken U+0049 + U+0307 (geen, dit is een uniek teken)
TeX - -
HTML-decimaal İ ı
HTML-hexadecimaal İ ı
HTML-tekst - -
UTF-8 0xC4 0xB0 0xC4 0xB1
Alt-code Alt+0320 Alt+0321
  • (en) dodelijke consequenties van verkeerd I gebruik