Hovedstadens Letbane
| Hovedstadens Letbane | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
 | ||||
| Basisgegevens | ||||
| Locatie | Metropoolregio rond Kopenhagen | |||
| Vervoerssysteem | lightrail | |||
| Startdatum | 26 oktober 2025 | |||
| Lengte trajecten | 28 km | |||
| Aantal stations | 29 | |||
| Aantal voertuigen | 29 x Siemens Avenio | |||
| Spoorwijdte | normaalspoor: 1.435 mm | |||
| Uitvoerder(s) | Ringby-Letbanesamarbejdet | |||
| Operationele gegevens | ||||
| Gem. snelheid | 30 km/h | |||
| Maximumsnelheid | 70 km/h | |||
| Netwerkkaart | ||||
 | ||||
| ||||
De Hovedstadens Letbane is een lightraillijn in de Deense regio Hoofdstad, die bestaat uit de stad Kopenhagen en het omringende deel van het eiland Sjælland. De lijn kruist meerdere S-tog-lijnen en loopt parallel aan, maar net buiten, de grens van de gemeente Kopenhagen. Het is daarmee de eerste tramlijn in de regio Kopenhagen sinds het sluiten van de tram van Kopenhagen in 1972. De bouw van de eerste fase startte in 2018 en de lijn zal gaan van Lundtofte Park in het noorden naar Station Ishøj in het zuidwesten, voor een groot deel parallel aan de Motorring 3.
Op 30 oktober 2025 is het eerste deel tussen Rødovre Nord en Ishøj geopend, de opening van het tweede deel wordt verwacht in de zomer van 2026. Er wordt een jaarlijks passagiersaantal van 13/14 miljoen reizigers verwacht. De eerste testritten op het traject vonden plaats op 14 augustus 2024. De lijn is eigendom van de Ringby-Letbanesamarbejdet, een samenwerkingsverband tussen de gemeenten die door de lijn worden bediend of beïnvloed.
Achtergrond
Het snelle vervoersnetwerk van Groot-Kopenhagen bestaat uit een metrosysteem dat het stadscentrum, de zuidoostelijke voorsteden en één westelijke voorstad bedient, en een goed ontwikkeld S-Tog-netwerk dat bestaat uit radiale lijnen en één binnenringlijn die relatief dicht bij het stadscentrum ligt. Verder van het stadscentrum bestaat het vervoer tussen de radiale lijnen uit buslijnen. Aangezien de voorsteden langs de radiale lijnen naar verwachting zullen groeien, zal een betere oplossing voor het openbaar vervoer tussen deze voorsteden nodig zijn. Bovendien zijn sommige bestemmingen met een grote reizigersstroom, zoals de Technische Universiteit en twee ziekenhuizen, nog niet rechtstreeks bereikbaar met het openbaar vervoer.
Siemens gecontracteerd voor levering van het rollend materieel en voor een 'turnkey'-oplossing met elektrificatie, seinen, communicatie, werkplaatsuitrusting en het algemene beheer van het project. Het aantal passagiers zal naar verwachting in 2030 14,7 miljoen per jaar zijn.
Planning
Voor de bouw werd de volgende planning vastgesteld:
- 2011: Samenwerkingsovereenkomst tussen de betrokken gemeenten, de hoofdstadregio en het ministerie van Verkeer
- 2013: Het onderzoeksrapport wordt gepubliceerd
- 2013: Principeakkoord tussen de betrokken gemeenten, de hoofdstadregio en het ministerie
- 2014: Goedkeuring van de wetten voor de planning en de oprichting van de onderneming
- 2014: Oprichting van de onderneming Ring 3 Letbane I/S (nu de Hovedstadens Letbane)
- 2015: Uitvoeringsvoorstel
- 2016: Vaststelling van het bouwrecht voor de lijn die voortaan officieel Hovedstadens Letbane wordt genoemd
- 2016–2017: Aanbesteding voor bouw- en exploitatieopdrachten
- 1e kwartaal 2018: Definitieve goedkeuring van het project door de eigenaar en afronding van de contracten
- 2018–2020: Grondaankoop
- 2018: Start van de verbouwingswerkzaamheden aan de bestaande bekabeling, rioolwerkzaamheden en andere voorbereidende werkzaamheden
- 2019: Officiële start van de bouw
- 2022: Start van de aanleg van het spoortraject
- 2024: Start van proefritten
- 2025: Opening van het zuidelijke deel van de lijn
- 2026: Verwachte opening van het noordelijke deel van de lijn
Route
Het tracé van de lijn, van Lundtofte zuidwaarts naar station Ishøj, zal grotendeels langs de Motorring 3 lopen. Van Lundtofte naar Kongens Lyngby komt de lijn onder andere over de campus van de Technische Universiteit, wat de aanlegkosten wat heeft verhoogd. Vanaf station Lyngby volgt de lijn Motorring 3 via Buddinge en station Herlev tot station Glostrup. De lightrail loopt verder via station Vallensbæk naar station Ishøj.
De totale afstand van 28 km wordt in ongeveer 58 minuten afgelegd, wat neerkomt op een gemiddelde snelheid van 30 km/u. De trams vertrekken om de 5 minuten vanaf beide terminals en om de 10 minuten 's avonds, op zondag en op feestdagen.
Haltes
In totaal zal de 28 kilometer lange lijn 29 haltes hebben, waarvan er zes een overstapverbinding zullen hebben met het S-Tog-netwerk. In Glostrup bevindt zich het 9000 m² grote depot, inclusief controle- en onderhoudscentrum, niet ver van de halte Rødovre Nord. Dit werd op 18 september 2022 geopend voor publiek.
| Station | Opening | Overstap | Geschatte cum. reistijd | |
|---|---|---|---|---|
| Zuidwaarts | Noordwaarts | |||
| Lundtofte | verwacht zomer 2026 | 0 | 58 | |
| Rævehøjvej | verwacht zomer 2026 | 1 | 57 | |
| Anker Engelunds Vej DTU | verwacht zomer 2026 | 3 | 55 | |
| Akademivej DTU | verwacht zomer 2026 | 5 | 53 | |
| Fortunbyen | verwacht zomer 2026 | 7 | 51 | |
| Lyngby Centrum (Nærumbanen) | verwacht zomer 2026 | 10 | 48 | |
| Station Lyngby | verwacht zomer 2026 |    | 11 | 47 |
| Gammelmosevej | verwacht zomer 2026 | 15 | 43 | |
| Station Buddinge | verwacht zomer 2026 |   | 17 | 41 |
| Gladsaxe Rådhus | verwacht zomer 2026 | 18 | 40 | |
| Gladsaxevej | verwacht zomer 2026 | 20 | 38 | |
| Gladsaxe Trafikplads | verwacht zomer 2026 | 21 | 37 | |
| Dynamovej | verwacht zomer 2026 | 23 | 35 | |
| Herlev Hospital | verwacht zomer 2026 | 25 | 33 | |
| Herlev Bymidte | verwacht zomer 2026 | 27 | 31 | |
| Station Herlev | verwacht zomer 2026 |   | 28 | 30 |
| Herlev Syd | verwacht zomer 2026 | 30 | 28 | |
| Rødovre Nord | 26 oktober 2025 | 31 | 27 | |
| Glostrup Ejby | 26 oktober 2025 | 33 | 25 | |
| Glostrup Nord | 26 oktober 2025 | 36 | 22 | |
| Glostrup Hospital | 26 oktober 2025 | 38 | 20 | |
| Station Glostrup | 26 oktober 2025 | | 43 | 15 |
| Kirkebjerg | 26 oktober 2025 | 46 | 12 | |
| Brøndbyvester | 26 oktober 2025 | 48 | 10 | |
| Delta Park | 26 oktober 2025 | 51 | 7 | |
| Station Vallensbæk | 26 oktober 2025 | | 52 | 6 |
| Strandhaven | 26 oktober 2025 | 54 | 4 | |
| Ishøj Strand | 26 oktober 2025 | 55 | 3 | |
| Station Ishøj | 26 oktober 2025 | | 58 | 0 |
Voertuigen
In februari 2018 werden 29 Siemens Avenio gelede lagevloertrams van vier wagenbakken (27 basisbestelling en 2 opties) besteld. Het contract omvat opties voor de levering van maximaal 30 trams en het onderhoud gedurende vijftien jaar. De trams moeten zich door de lichtgroene kleur onderscheiden van de gele bussen, rode S-Tog-treinen en witte metro's als een nieuw en milieuvriendelijk vervoermiddel.
De trams zijn 36,9 m lang en 2,65 m breed, hebben zes motoren van 100 W en wegen elk ongeveer 48 ton. Ze hebben een capaciteit van 258 personen, waaronder 64 zitplaatsen. Ze zijn gebouwd in de fabriek van Siemens Mobility in Kragujevac, Servië. Ze zijn getest in het Siemens-testcentrum Wegberg-Wildenrath en in het depot in Glostrup, waar ze ook zullen worden onderhouden. Ze worden uitgerust met LCD-informatieschermen.
De instaphoogte is 350 mm boven de rail. De trams hebben een drempelloze instap en een gelijkvloerse doorloop binnenin, met vier zones voor fietsen, kinderwagens en rolstoelen.
Financiering en eigendom
De lijn zal eigendom zijn van de Ringby-Letbanesamarbejdet, een samenwerking van het Deense ministerie van Transport, de hoofdstadregio van Denemarken en de gemeenten Lyngby-Taarbæk, Gladsaxe, Herlev, Albertslund (geen station; in Glostrup, grenzend aan Albertslund), Rødovre, Glostrup, Brøndby, Hvidovre (geen station), Vallensbæk, Ishøj en Høje-Taastrup (geen station). De Deense staat draagt 40% bij aan de bouw, de gemeenten 34% en de hoofdstadregio 26%. De Deense staat heeft zich in 2018 teruggetrokken.
Het totale budget voor de lijn is 5,3 miljard Deense kronen (ongeveer 710 miljoen euro), waarvan 3,75 miljard Deense kronen (± 500 miljoen euro) voor de aanleg. In maart 2013 werd een eerste onderzoek gepubliceerd waarin de totale aanlegkosten werden geraamd op 4,4 miljard Deense kronen (± 590 miljoen euro), wat neerkomt op 165 miljoen Deense kronen (± 22 miljoen euro) per kilometer exclusief materieel en 213 miljoen Deense kronen per km inclusief materieel (± 28 miljoen euro).
Er wordt ook kritiek geleverd op de financiële aspecten van dit puur gemeentelijke lightrailbedrijf, dat onder verantwoordelijkheid van de betrokken gemeenten zal worden geëxploiteerd. In de projectbeschrijving wordt uitgegaan van een jaarlijks exploitatietekort. Volgens een deskundige kunnen de maatschappelijke kosten echter hoger uitvallen door noodzakelijke bouwtechnische oplossingen in verband met kruispunten en snelwegbruggen.[1] Tekorten en kosten van bijkomende werkzaamheden moeten worden opgevangen door een verhoogde grondbelasting voor bedrijven en particuliere grondbezitters.
Toekomstige uitbreiding
Er zijn meerdere uitbreidingen voorgesteld, waaronder een lijn naar Nørrebro, een naar de luchthaven en een integratie met de Nærumbanen.
Lijn naar Nørrebro/Nørreport
Er zijn plannen voor een uitbreiding van het systeem met een lijn van Gladsaxe Trafikplads naar Nørrebro, waar deze kan aansluiten op de Cityringen. Deze lijn kan doorgetrokken worden tot aan station Nørreport. Op deze manier wordt het lightrail-netwerk met het metronetwerk verbonden en wordt de drukke buslijn 5C ontlast.
Er is eerder onderzoek gedaan naar een metrolijn met ongeveer hetzelfde tracé, maar dan naar het Centraal Station van Kopenhagen en verder onder de haven door naar Amager en de Internationale luchthaven Kopenhagen Kastrup.
In 2022 besloot de gemeente Gladsaxe samen met de staat om de mogelijkheden voor een lightrail of hoogwaardig openbaar vervoer (BRT) op het traject te onderzoeken. In 2023 startte de gemeente Kopenhagen een onderzoek voor meer metrolijnen en in 2025 werden acht potentiële projecten verder onderzocht. Drie van de voorstellen hebben een tracé dat geheel of gedeeltelijk dezelfde route volgt als de voorgestelde lightrail of BRT. In 2025 bestaat onenigheid tussen de gemeenten Gladsaxe en Kopenhagen over de vraag hoe zinvol een onderzoek naar een lightrail is, maar er is wel overeenstemming over het nut van een onderzoek naar een BRT.
Lijn naar Brøndby, Avedøre Holme en de luchthaven
In 2013 stelde de Hoofdstadregio voor een aftakking van de lijn aan te leggen vanaf station Kirkebjerg in de gemeente Brøndby naar Avedøre Holme en van daaruit via een brug of tunnel naar de luchthaven Kastrup.
Integratie van de Nærumbanen
In zijn Mobiliteitsplan uit 2018 stelde vervoersbedrijf Movia voor de Nærumbanen op te nemen in het lightrailsysteem van de hoofdstad. Concreet betekent dit dat het traject tussen Klampenborgvej in Kongens Lyngby en Nærum wordt omgebouwd tot een enkelsporige lightrail, zoals ook in Aarhus de Nærbane is geïntegreerd in de Aarhus Letbane.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Greater Copenhagen Light Rail op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Hovedstadens Letbane op de Duitstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Hovedstadens Letbane op de Deenstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ (da) Cowi afviser letbane-sminke: Vi har regnet alt med i budgettet, Ingeniøren, 17 april 2016.