Formatie van Hardegsen
De Formatie van Hardegsen (Duits: Hardegsen-Formation, Engels: Hardegsen Formation) is een geologische formatie uit het Onder-Trias in de ondergrond van het noorden van Duitsland, Nederland en het zuiden van de Noordzee. De formatie behoort bij de Buntsandstein en bestaat voornamelijk uit siltsteen. Ze is genoemd naar de plaats Hardegsen in Nedersaksen.
Beschrijving
De Formatie van Hardegsen ontstond tijdens het Olenekien en is ongeveer 250 miljoen jaar oud. Ze werd afgezet in het Germaans Bekken, dat zich over het noorden van Europa uitstrekte van Engeland tot Polen. In het Olenekien waren de omstandigheden in het bekken terrestrisch: de formatie bestaat vooral uit in meren en playa's afgezette (lacustriene) sedimenten. De formatie bestaat uit afwisselende lagen van witte of roze siltsteen en zandsteen en rode kleisteen. In het zuidelijke verspreidingsgebied aan de rand van het Germaans Bekken komen ook door rivieren afgezette (fluviatiele) arkoses voor en zijn de kleilagen vrijwel afwezig.
Stratigrafie
De Formatie van Hardegsen valt in de Duitse indeling in het middelste deel van de Buntsandstein (Mittlerer Buntsandstein-Gruppe). In de Nederlandse stratigrafie wordt ze bij de Onder-Germaanse Trias Groep ingedeeld. In het zuiden van Denemarken loopt de Formatie van Hardegsen door, ze wordt daar niet als formatie maar als lid beschouwd. In de ondergrond van het uiterste noordoosten van Belgisch Limburg ten oosten van de Heerlerheidebreuk loopt de Bundsandstein door, maar de Formatie van Hardegsen heeft in de Belgische indeling geen plek. De Formatie van Hardegsen correleert in Engeland met een deel van de Bunter Sandstone Formation.
De basis van de Formatie van Hardegsen ligt bovenop de Formatie van Detfurth. De dikte van de Formatie van Hardegsen varieert sterk. Op veel plekken is de formatie door erosie compleet verdwenen. In gebieden waar relatief snel verzakking plaatsvond, zoals de Glückstadtslenk, Hornslenk en Centrale Noordzeeslenk is de formatie enkele honderden meters dik.
De top van de formatie ligt bij de discordantie van Hardegsen (Engels: Hardegsen unconformity of Base Solling unconformity). De erosie langs dit vlak werd veroorzaakt door tektonische beweging van de Hardegsenfase. Het erosieve vlak wordt afgedekt door de iets jongere Formatie van Solling (in Nederland behorende tot de Boven-Germaanse Trias Groep).
Bronnen en verwijzingen
- (en) Fesit-Burkhardt, S.; Götz, A.E.; Szulc, J.; Borkhataria, R.; Geluk, M.C.; Haas, J.; Hornung, J.; Jordan, P.; Kempf, O.; Michalík, J.; Nawrocky, J.; Reinhardt, L.; Ricken, W.; Röhling, H.-G.; Rüffer, T.; Török, Á. & Zühlke, R., 2008: Triassic, in: McCann, T. (ed.): The Geology of Central Europe, Volume 2: Mesozoic and Cenozoic, The Geological Society of London, ISBN 978-1-86239-264-9.
- (en) Geluk, M.C., 2007: Triassic, in: Wong, T.; Batjes, D.A.J. & de Jager, J. (eds.): Geology of the Netherlands, Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, ISBN 978-90-6984-481-7.
- (nl) Laenen, B., 2002: Lithostratigrafie van het pre-Tertiair in Vlaanderen, Deel I: post-Dinantiaan, online (PDF).
- (de) Röhling, H.-G., 2013: Der Buntsandstein in Dänemark, in: Lepper, J. & Röhling, H.-G.: Stratigraphie von Deutschland XI. Buntsandstein, Schriftenreihe der Deutschen Gesellschaft für Geowissenschaften, Heft 69, S.599-623.