Formatie van Detfurth

De Formatie van Detfurth (Duits: Detfurth-Formation, Detfurth-Folge) is een geologische formatie uit het Onder-Trias in de ondergrond van het noordwesten van Europa. De formatie bestaat voornamelijk uit rode zandsteen en hoort bij het middelste deel van de Buntsandstein.

De formatie is genoemd naar Detfurth bij Bad Salzdetfurth (Nedersaksen).

De Buntsandstein werd afgezet in het Germaans Bekken. Dit bekken lag in het Trias over het gebied van de huidige Noordzee, zuidelijke Oostzee, Nederland, het noorden van Duitsland en Polen en het zuiden van Denemarken.

De basis van de Formatie van Detfurth bestaat uit rode kwartsrijke zandsteen. De top bestaat uit roodbruine kleisteen. Op sommige plekken komt in de top een tweede niveau van zandsteen voor. Aan de randen van het Germaans Bekken gaan de afwisseling van zand- en kleilagen geleidelijk over in een massief zandsteenpakket. Zowel de zandsteen als kleisteen zijn door rivieren afgezet (fluviatiel).

De formatie behoort qua ouderdom tot het Midden-Olenekien. Daarmee is ze ongeveer 249 miljoen jaar oud.

In de Centrale Noordzeeslenk kan de formatie tot 100 meter dik zijn; in het West-Nederlands Bekken tot 40 meter. Na de afzetting vond erosie plaats, waardoor de formatie alleen in bekkens en slenken aanwezig is.

De zandsteen uit de Formatie van Detfurth dient op sommige plekken als reservoirgesteente voor aardolie en -gas. Vaak vormen de kleilagen uit de Buntsandstein het plaatselijke afsluitingsgesteente. Lokaal kan de poriënruimte in de zandsteen door cement van kwarts zijn opgevuld.

In de Formatie van Detfurth worden in Nederland drie leden herkend: de zandsteen aan de basis, de kleisteen van de top, en het zandsteenniveau in de top. Het laatste is niet overal aanwezig.

Binnen de Buntsandstein ligt de Formatie van Detfurth met een discordantie bovenop de Formatie van Volpriehausen en onder de Formatie van Hardegsen. De basis wordt gelegd bij de overgang van de kleisteen in de top van de Formatie van Volpriehausen naar de zandsteen van de Formatie van Detfurth. De kleiige top van de Formatie van Detfurth vormt op dezelfde manier een duidelijk contrast met de zandsteen aan de basis van de Formatie van Hardegsen.

De Formatie van Detfurth werd afgezet in een tijd van tektonische activiteit (Hardegsenfase). Dit heeft de discordantie aan de basis van de formatie veroorzaakt.

In de Duitse stratigrafie behoren al deze formaties tot de Mittlerer Buntsandstein-Gruppe. In de Nederlandse stratigrafie behoren ze tot de Onder-Germaanse Trias Groep. In België komen dezelfde lagen voor in het Kempens Bekken, maar de Belgische stratigrafie rekent de hele Buntsandstein tot één formatie. Dit is ook het geval in Denemarken, waar men de Formatie van Detfurth als lid van de Buntsandstein beschouwt. In Polen zijn de contacten tussen de formaties van de Buntsandstein minder makkelijk te onderscheiden omdat de discordanties daar minder duidelijk zijn. Dit komt omdat de tektonische activiteit die de discordanties veroorzaakte in het oostelijk deel van het bekken anders verliep. Lagen die met de Buntsandstein correleren worden er ingedeeld bij de Polczyn-formatie.