Formatie van Volpriehausen
De Formatie van Volpriehausen is een geologische formatie in het noordwesten van Europa. De formatie is onderdeel van de Buntsandstein (Onder-Trias). Ze komt in verschillende gebieden in Duitsland aan het oppervlakte. In grote delen van Nederland is ze aanwezig in de diepe ondergrond. De formatie is genoemd naar Volpriehausen in Nedersaksen.
Beschrijving
De Formatie van Volpriehausen bestaat uit lichtgekleurde zandsteen afgewisseld met rode of groene siltsteen en kleisteen.
De Formatie van Volpriehausen bevat lokaal fossielen van weekdieren, zoals gastropoden en mosselen van het geslacht Avicula. Dit wijst erop dat er in het zuiden kortstondig een verbinding met het zeewater van de Tethysoceaan tot stand kwam. De Formatie van Volpriehausen is echter grotendeels terrestrisch: ze werd overwegend gevormd door rivieren (fluviatiel) en in meren (lacustrien).
Qua ouderdom behoort de formatie tot het Onder-Olenekien. Ze is ongeveer 250 miljoen jaar oud.
De Formatie van Volpriehausen ligt aan het oppervlak in gebieden in de Harz, het Weserbergland, Hessen, Thüringen, Sleeswijk-Holstein en op Helgoland. Een bekende ontsluiting op Helgoland zijn de kliffen naast de brandingspilaar "Lange Anna". In Nederland komt de formatie met name voor in de Centraal- en West-Nederlandse Bekkens, de ondergrond van het oosten van het land, het Breeveertienbekken en de Centrale Noordzeeslenk.
De kleisteen in de formatie is van belang voor de porceleinindustrie. Bij Kahla in Thüringen wordt uit de kleisteen kaolien gewonnen.
Stratigrafie
De Formatie van Volpriehausen vormt in Duitsland de onderste formatie van de Mittlerer Buntsandstein-Gruppe. In Nederland behoort ze tot de Onder-Germaanse Trias Groep. Hoewel de formatie vervolgd kan worden in België en Denemarken wordt de hele Buntsandstein daar tot dezelfde formatie gerekend. Hetzelfde geldt voor Engeland, waar correleerbare lagen tot de Bunter Sandstone Formation behoren.
De formatie ligt veelal met een lichte discordantie op de Formatie van Bernburg. De top van de formatie ligt aan de basis van de Formatie van Detfurth. Beide behoren eveneens tot de Buntsandstein.
In Nederland worden in de Formatie van Volpriehausen vier laagpakketten onderscheiden: het Onder-Volpriehausen Zandsteen Laagpakket, het Volpriehausen Klei-Siltsteen Laagpakket, het Boven-Volpriehausen Laagpakket en het Volpriehausen Avicula Laagpakket.
Bronnen en verwijzingen
- (en) Fesit-Burkhardt, S.; Götz, A.E.; Szulc, J.; Borkhataria, R.; Geluk, M.C.; Haas, J.; Hornung, J.; Jordan, P.; Kempf, O.; Michalík, J.; Nawrocky, J.; Reinhardt, L.; Ricken, W.; Röhling, H.-G.; Rüffer, T.; Török, Á. & Zühlke, R., 2008: Triassic, in: McCann, T. (ed.): The Geology of Central Europe, Volume 2: Mesozoic and Cenozoic, The Geological Society of London, ISBN 978-1-86239-264-9.
- (en) Geluk, M.C., 2007: Triassic, in: Wong, T.; Batjes, D.A.J. & de Jager, J. (eds.): Geology of the Netherlands, Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences, ISBN 978-90-6984-481-7.
- (de) Meschede, M., 2018: Geologie Deutschlands, Ein prozessorientierter Ansatz (2. Aufl.), Springer Spektrum, ISBN 978-3-662-56421-9. DOI:10.1007/978-3-662-56422-6