Dekkerswald

Dekkerswald
Hoofdgebouw
Hoofdgebouw
Locatie
Plaats(en) Groesbeek
Land Nederland
Organisatie
Organisatie Stichting van Rooms-Katholieke Herstellingsoorden voor Longlijders en Zwakke Kinderen
Opening 1913
Bouwkundige informatie
Architect(en) Eduard Cuypers
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde
Heilig Hartbeeld

Dekkerswald is een landgoed en voormalige Nederlands tuberculose-sanatorium bij het Gelderse dorp Groesbeek. Het landgoed is 85 hectare groot en ligt aan de Nijmeegsebaan (langs de Provinciale weg 842), tussen de voorheen zelfstandige plaats Groesbeek en het dorp Heilig Landstichting.

Het rooms-katholieke sanatorium was open tussen 1913 en circa 1970. Het had midden in de bossen ook een schooltje voor astsmapatiëntjes.

Geschiedenis

Aan het begin van de 20e eeuw stierven er op elke 100.000 Nederlanders nog 200 aan tuberculose. Op 31 december 1906 wordt de Vereeniging tot Stichting van Rooms-Katholieke Herstellingsoorden voor Longlijders en Zwakke Kinderen opgericht. Deze verwerft eind 1908 twee terreinen waarop tuberculoseklinieken worden opgericht: Dekkerswald in de bossen bij Groesbeek (dan circa 175 hectare groot) en een terrein in Wijk aan Zee Heliomare. Het ontwerp werd op 18 november 1910 goedgekeurd.[1]:83-84

Het sanatorium

Op 16 oktober 1913 wordt het sanatorium Dekkerswald geopend naar een ontwerp van de Amsterdamse architect Eduard Cuypers. Het ontwerp is met name gebaseerd op het tuberculosehuis in het Duitse Treuenbrietzen.[1]:84 Het kende een klassen-indeling, met voor de derde klasse, de volksklasse, een beperkt aantal bedden, 80.

Bij het 12½-jarig bestaan in 1926 werd door patiënten en oud-patiënten een Heilig Hartbeeld aangeboden dat werd geplaatst aan de kop van een kruisvormige vijver achter het hoofdgebouw. In 1929 werd het hoofdgebouw verhoogd door de architect Van Geyn.[1]:84

Door een enorme toename van het aantal tuberculosegevallen in de Tweede Wereldoorlog volgen in de naoorlogse jaren flinke uitbreidingen, onder meer de bouw van extra barakken. Deze dependance krijgt de naam Dekkerswald II.

Vanaf 1950 is er ook een longkliniek. Vanaf 1964 is Dekkerswald een zelfstandig ziekenhuis. Medische ingrepen worden eerder verricht in samenwerking met het UMC St Radboud in Nijmegen.

Samenwerking met Radboudumc

Vanaf halverwege de jaren 70 vermindert het aantal behandelingen in Dekkerswald sterk en moet er ingekrompen worden. Vanaf 1979 werd er mede daarom weer samengewerkt met het Radboudumc. Vanaf 2003 werd deze samenwerking verder geïntensiveerd en begon men met de voorbereiding van een fusie met de longafdeling van het Radboud. Op 22 november 2007 werd het dagbehandelingscentrum Longoncologie geopend.

In 1990 werd het op het terrein gevestigde klooster gesloopt.

In juli 2009 veranderde de naam van het complex naar Universitair Centrum voor Chronische Ziekten Dekkerswald (UCCZ). Dekkerswald werd hierna een ziekenhuis voor alle chronisch zieken, niet enkel beperkt tot longaandoeningen (zoals COPD en astma). Later veranderde de naam naar Radboudumc Dekkerswald. Het was toen een volledige dochterinstantie van het Radboudumc. Het chronische aspect van ouderengeneeskunde en chronische pijn waren destijds de aandachtsgebieden en er werkte op Dekkerswald personeel van de afdelingen algemene interne geneeskunde, longziekten, kindergeneeskunde, geriatrie, anesthesie en neurologie. De barakken van Dekkerswald II hebben vanwege het afnemend gebruik ook dienstgedaan als studentenwoningen.

Sinds 2022 is het complex door het Radboudumc verlaten.[2]

Een groot deel van het voor 20 hectare bebouwde terrein is wel nog in gebruik voor ziekenzorg en verpleging. De rest van het terrein bestaat nu uit bosgebied.

Verpleging

De verpleegsters van het sanatorium waren aanvankelijk Liefdezusters van de Heilige Carolus Borromeus uit Maastricht. Vanuit Huize Bethel zetten de zusters zich in voor tuberculosepatiënten en voor patiënten die verpleegkundige en/ of geestelijke zorg behoeven. Voor hun toegewijde zorg kregen de zusters bij hun vertrek op 15 november 2007 de gouden erepenning van de gemeente Groesbeek.

Galerij

Zie de categorie Dekkerswald van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.