De Haar (Utrechtse Heuvelrug)

De Haar
Buurtschap in Nederland Vlag van Nederland
De Haar (Utrecht)
De Haar
Situering
Provincie Utrecht
Gemeente Utrechtse Heuvelrug
Coördinaten 52° 2 NB, 5° 30 OL
Foto's
Portaal  Portaalicoon   Nederland
De straten Haarweg en Dwarsweg in Overberg
De Haar op een militaire kaart uit 1870

De Haar is een buurtschap in de gemeente Utrechtse Heuvelrug in de Nederlandse provincie Utrecht. In 2020 veranderde de CBS-naamgeving 'Verspreide huizen Overberg en De Haar' in Overberg. De straat Haarweg loopt oost-west door Overberg. Ook het nabijgelegen buurtschap Dwarsweg valt sindsdien onder Overberg.[1]

Ontstaan

In 1931 werden in De Haar artefacten uit de Midden steentijd gevonden uit tussen 6450 en 4900 voor Christus.

De Haar ontstond als boerderijerf met 'kamp'ontginning op een dekzandrug. Dergelijke kampen ontwikkelden zich al in de elfde eeuw. Rondom een groep percelen werd vaak een greppel of een houtwal aangelegd. Ook de voormalige boerderij De Haar stond evenals hofsteden Mandersloot en Eykelenburg op een zandrug.[2][3] Het landschap in deze omgeving was ongeschikt voor strokenverkaveling zoals dat op engen wel mogelijk was. De hoger gelegen dekzandruggen rondom de waterlopen van het bekenstelsel konden dan ook niet systematisch in cultuur worden gebracht. Zo ontstond in de Gelderse Vallei een patroon van verspreid liggende boerderijen met omringend bouwland, de ‘kampen’. Bij De Haar ontstond een langgerekte strook met een mozaïekvormig kavelpatroon. Veel ontginningen lagen in een langgerekte strook langs de Heijgraaf, een door monniken gegraven beek.[4] Deze verspreid liggende akkers werden door brede houtranden van elkaar gescheiden. Later verdwenen veel houtranden als de akkers werden samengevoegd.

In de 15de en 16de eeuw werd de bouwgrond met stroken uitgebreid volgens de ‘onvolledige opstrek'. Bij vererving werden de kavels vaak in de lengterichting gesplitst.

De verdichting in de lintbebouwing van De Haar aan de Haarweg ontstond in de negentiende eeuw. Het zou uitgroeien tot de kern van Overberg.

Halte

In 1886 werd Halte De Haar geopend aan de spoorlijn Kesteren - Amersfoort bij wachterswoning 35. In 1927 werd de halte gesloten voor het reizigersvervoer. Op de losweg werden jarenlang steenkolen gelost.