Donjon (Nijmegen)

De Donjon aan het Valkhof in Nijmegen, ook bekend als de Reuzentoren, was een grote vluchttoren die deel uitmaakte van de 12e-eeuwse Valkhofburcht van keizer Frederik Barbarossa. De toren was 37 tot 46 meter hoog en tot in de wijde omtrek zichtbaar. Hierdoor was de toren eeuwenlang zeer gezichtsbepalend voor de stad.

De Donjon is in 1796-1797 gesloopt, samen met het grootste deel van de burcht. Dit gebeurde met als doel de resterende bouwmaterialen elders te gebruiken en de tufsteen te vermalen tot trascement. Om het ontstane gat in het stadsaanzicht vervolgens enigszins op te vullen, werd op de plek waar de burcht gestaan had een stadspark in Engelse landschapstijl met hoge bomen aangelegd langs het Kelfkensbos. Dit is het huidige Valkhofpark, waar ook nog twee belangrijke ruïnes als laatste onderdelen van de burcht resteren: de Sint Nicolaaskapel en de Barbarossa-ruïne.

In 2005 kwam er een replica van de Reuzentoren, die ter gelegenheid van de in dat jaar gehouden viering van het 2000-jarig bestaan van de stad werd nagebouwd. Het was een in steigers en met foto's bedrukte doeken zo waarheidsgetrouw mogelijk nagemaakte versie. Bezoekers konden tegen betaling met een lift of trap omhoog, om uit te kijken over de stad vanaf een uitkijkplatform op 33 meter hoogte. Het ontwerp was van Jeroen de Groot, waarin 24 km steigerbuizen waren verwerkt, en heeft in een jaar tijd ca 140.000 bezoekers getrokken.

Vanwege de populariteit besloot de gemeente Nijmegen in 2006 na een referendum met een positieve uitslag van 63,5%, om een replica van de Donjon in steen te bouwen. Van de kant van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed werd er echter op gewezen dat de herbouw in strijd zou zijn met de cultuurhistorische betekenis van het Valkhof, inmiddels een rijksmonument. In maart 2017 werd bekendgemaakt dat een projectontwikkelaar bereid was de toren te laten bouwen en te exploiteren met horecafaciliteiten en een expositieruimte.^[1] De toren zou er in 2019 moeten staan. Wetenschappers en sommige inwoners van Nijmegen plaatsten echter kanttekeningen bij de wenselijkheid van het project.^[2] Op 5 december 2018 werd bekend dat de herbouw van de Donjon definitief niet doorging. De archeologische kosten, uitblijven van de omgevingsvergunning en onzekere exploitatie alsmede groeiend verzet werden als redenen aangevoerd.^[3]