Aanbidding der Koningen (Dürer)

Aanbidding der Koningen
Aanbidding der Koningen
Kunstenaar Albrecht Dürer
Jaar 1504
Techniek Olieverf op paneel
Afmetingen 99 × 113,5 cm
Museum Galleria degli Uffizi
Locatie Florence
Inventarisnummer 1890 n. 1434
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

De Aanbidding der Koningen is een schilderij van Albrecht Dürer uit 1504. Sinds 1793 maakt het schilderij deel uit van de collectie van de Galleria degli Uffizi in Florence.

Geschiedenis

Dürer maakte het schilderij in opdracht van Frederik de Wijze voor de Slotkerk in Wittenberg. Hij voltooide het werk in 1504, tussen zijn eerste en tweede reis naar Italië. De datum staat op een steen onder de stal gegraveerd, samen met Dürers monogram.

In 1603 schonk koning Christiaan II van Saksen het schilderij aan Keizer Rudolf II. Het hing voornamelijk in Paleis Schönbrunn in Wenen. In 1793 slaagde Luigi Lanzi, directeur van de Uffizi, erin om het werk naar Florence te halen. Lanzi, die een belangrijk werk van Albrecht Dürer aan zijn collectie wilde toevoegen, bood in ruil daarvoor het schilderij Presentatie in de Tempel van Fra Bartolomeo aan, dat zich nog altijd in het Kunsthistorisches Museum in Wenen bevindt.

Voorstelling

Het schilderij beeldt een scène uit het Evangelie volgens Matteüs[1] uit, waarbij Maria, gekleed in een azuurblauwe mantel en een witte sluier, Jezus presenteert aan de wijzen uit het oosten. Maria is in profiel afgebeeld, zittend op een verhoging. Jezus ligt niet passief in haar armen, maar strekt zich uit naar het geschenk van de oudste koning.

De drie koningen worden traditioneel in verschillende levensfasen voorgesteld: een oude man, een man van middelbare leeftijd en een jonge man. De oudste koning knielt op de voorgrond. In de koning achter hem is een zelfportret van Dürer te herkennen met zijn typische, schouderlange krullende haar. De derde koning staat aan de rechterzijde van de compositie en is van Afrikaanse afkomst. Hij draagt een tulband en een oorbel, wat zijn exotische oorsprong benadrukt. Deze figuur domineert de rechterkant van het schilderij en vormt een visueel contrapunt voor de andere vier figuren die in een piramidale structuur aan de linkerzijde zijn gegroepeerd. De prominente weergave van de Afrikaanse koning is meer dan een iconografische conventie; het is een bewuste compositorische keuze die het werk zijn dynamiek en evenwicht geeft. De figuur is met grote anatomische precisie afgebeeld, in een contrapposto-houding die Dürer ook toepaste in zijn beroemde gravure van Adam en Eva uit hetzelfde jaar. De koningen brengen gouden geschenken die ware meesterwerken van smeedkunst zijn. Zowel Dürers vader als broers waren belangrijke goudsmeden in Neurenberg. 

Het tafereel speelt zich buiten af, tegen de achtergrond van een gedeeltelijk vervallen gebouw met bogen die Romeins aandoen. Deze gedetailleerd weergegeven ruïne symboliseert het verval van het heidendom en de opkomst van de nieuwe christelijke orde. Naast de hoofdpersonen knielt een in Turkse stijl geklede dienaar en rommelt in een grote leren tas. Boven hem zijn enkele ruiters te zijn, die sterk lijken op de achtergrondgroep van Leonardo da Vinci's Aanbidding der Koningen. De gelijkenis is zo sterk dat kenners vermoeden dat Dürer een kopie van een tekening of prent bestudeerd moet hebben; het steigerende paard is bijvoorbeeld vrijwel identiek.

Op de voorgrond zijn een enkele kleine planten en insecten natuurgetrouw afgebeeld, zoals een witte vlinder, een vliegend hert en een krekel. Ze hebben symbolische betekenissen die verbonden zijn met de verlossing die de mens door het offer van Christus verkregen heeft.

De grote originaliteit van het werk ligt vooral in het samengaan van Italiaanse en noordelijke elementen. Dit kenmerkt het werk van Dürer na terugkeer van zijn eerste reis naar Venetië. De compositie van de hoofdfiguren, de lage horizon en sommige details zoals het vervallen klassieke gebouw verwijzen naar Italiaanse modellen, terwijl de aandacht voor detail en de rijkdom van de decoratie typisch noordelijk zijn. De weelderige kleding, de glimmende geschenken en de exotische details zoals de tulband van de dienaar, tonen Dürers meesterschap in het weergeven van verschillende texturen en materialen.  

Afbeeldingen

Literatuur

  • Fedja Anzelewsky (1991). Albrecht Dürer. Das malerische Werk. Berlijn.
  • Gloria Fossi (2014). Uffizi Gallery, art, history, collections. Florence: Giunti. p. 168-69
  • Costantino Porcu (red.) (2004). Dürer. Milaan: Rizzoli/Skira.
  • Nadia Righi (2016). Albrecht Dürer. L'Adorazione dei Magi. Cinisello Balsamo: Silvana Editoriale.
  • Peter Strieder (2012). Dürer. Königstein im Taunus: Langewiesche Verlagsbuchhandlung.
Zie de categorie Adoration of the Magi by Dürer van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.