Wapen van Luxemburg (land)
| Wapen van Luxemburg | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
Groot (koninklijk) wapen | ||||
| Versies | ||||
 Middelwapen  Klein wapen | ||||
| Details | ||||
| Wapendrager | Hendrik van Luxemburg | |||
| Ingevoerd | 1972 | |||
| Helmteken | Groothertogelijke kroon | |||
| Schild | Een schild van tien dwarsbalken van zilver en azuur, een leeuw van keel (rood), gekroond, getongd en genageld van goud. | |||
| Schildhouders | Twee gouden omziende leeuwen, goud gekroond, met rode tong en nagels, dubbele staart | |||
| Ordes | Orde van de Eikenkroon | |||
| ||||
Het Wapen van Luxemburg is het officiële wapen van het groothertogdom Luxemburg. Het wapen vindt zijn oorsprong in de Middeleeuwen, en is afgeleid van het wapen van het hertogdom Limburg.[1]
Ontwerp
De beschrijving van het wapen (met heraldische kleuren):
Een balk van zilver en azuur in tien delen, met een rode, staande leeuw, gekroond, bewapend en getongd in goud, met een gevorkte staart.
De leeuw (Roude Léiw) wordt op zijn achterpoten staand en klauwend afgebeeld, met het gezicht naar heraldisch rechts, dit is links voor de toeschouwer. Het groot en middelwapen hebben twee schildhouders, deze zijn beide gouden leeuwen en kijken weg van het wapenschil. Elk wapenschild is gekroond met de koninklijke kroon van Luxemburg.[1][2]
Versies
Het wapen kent drie officiële versies: een uitgebreide, een basisversie en een versie tussen die twee in.
In de eenvoudigste vorm toont het wapen een blauw-wit doorsneden schild met daarop een gekroonde, rode klimmende leeuw met twee staarten, met op het schild een gouden kroon. Door de rode leeuw op blauwe balken is dit wapen heraldisch gezien incorrect, het is een zogenoemd raadselwapen. In de middelste versie staan aan weerszijden van het schild twee gekroonde leeuwen. In de meest uitgebreide versie bevindt het schild met de twee leeuwen zich binnen een rood-witte mantel met daarop een kroon.[1][2][3]
Geschiedenis
Het wapen van Luxemburg is ontstaan tijdens de 12e eeuw en is nauw verbonden met de opkomst van het Huis Luxemburg. Het schild toont een rood gekroonde leeuw met gele kleuwen en tong en met een dubbele (gespleten) staart, afgebeeld op een achtergrond van horizontale zilveren en blauwe dwarsbalken.[1][4]
De rode kleur van de leeuw (Roude Léiw) benadrukte strijdlust en kracht, terwijl de gouden kroon zijn vorstelijke ambities symboliseerde. De gespleten (dubbele) staart maakte de leeuw onderscheidend en wordt vaak geïnterpreteerd als een teken van verhoogde waardigheid of bijzondere status, mogelijk beïnvloed door het wapen van het hertogdom Limburg, dat eveneens een dubbelstaartige leeuw voerde.[4]
Hendrik V was de eerste graaf van Luxemburg die het wapen met de Leeuw van Luxemburg aannam. Hij baseerde zich op het wapen van zijn vader Waleran III van Limburg (een rode, gekroonde leeuw op een wit veld), maar verving het witte veld door afwisselende witte en blauwe balken om zich te onderscheiden van zijn halfbroer, de hertog van Limburg.[1][4]
De oorsprong van dit gebalkte veld is onzeker. Volgens heraldicus Jean-Claude Loutsch voerden vroege Luxemburgse dynastieën mogelijk al een gebalkte banier. Verwante geslachten zoals de graven van Loon en Grandpré gebruikten in die periode eveneens gebalkte wapens, wat erop wijst dat de kleuren later zijn afgestemd op de Limburgse leeuw.[4]
In 1282 wijzigde Hendrik VI het wapen door de leeuwenstaart te verdubbelen en te kruisen om zijn aanspraak op het hertogdom Limburg te tonen. Na zijn dood in 1288 keerde Hendrik VII terug naar het wapen van Hendrik V, dat daarna in gebruik bleef tot het uitsterven van het Huis van Luxemburg.[4]
In 1354 werd Luxemburg verheven van graafschap tot hertogdom, wat het wapenschild een nog belangrijkere staatsrechtelijke betekenis gaf. Het wapen werd niet alleen een dynastiek symbool, maar ook een teken van territoriale en politieke identiteit. Tijdens de late middeleeuwen leverde het Huis Luxemburg zelfs keizers van het Heilige Roomse Rijk, waaronder Keizer Karel IV, wat bijdroeg aan de internationale uitstraling van het Luxemburgse wapen.[4]
Wapen van de monarch
Het wapenschild van de Groothertog van Luxemburg is een belangrijk heraldisch symbool dat de soevereiniteit, historische continuïteit en dynastieke identiteit van het Groothertogdom Luxemburg vertegenwoordigt. Het wapen is nauw verbonden met de persoon van de groothertog en drukt zowel de staatsmacht als de familiegeschiedenis van de regerende dynastie uit. De kern van het wapenschild bestaat uit de wapens van Luxemburg en Nassau, die verwijzen naar de historische oorsprong van het groothertogelijk huis.[5]
Na de troonsbestijging van Groothertog Adolf in 1890 kreeg Luxemburg een eigen dynastiek wapen, los van andere Europese vorstenhuizen. In 1898 werd een zeer uitgebreid wapenschild ingevoerd dat bestond uit meerdere velden, helmen en symbolen die verschillende territoriale en familiale aanspraken van het Huis Nassau weerspiegelden. Dit wapen was rijk aan details, maar ook complex en minder overzichtelijk.[5]
Om het wapen beter te laten aansluiten bij de moderne rol van de monarchie, liet Groothertog Henri in 2001 het wapenschild herzien. Het doel was vereenvoudiging en een sterkere nadruk op Luxemburg zelf. Sindsdien staat het Luxemburgse symbool, de rode leeuw op blauw-witte dwarsbalken centraal, samen met het wapen van Nassau. Deze herziening benadrukt de band tussen de monarchie en de Luxemburgse staat, eerder dan uitgebreide dynastieke claims.[5]
Vandaag bestaan er drie officiële versies van het wapenschild: het kleine, middelgrote en grote wapen. Ze worden gebruikt naargelang de context, bijvoorbeeld op officiële documenten, staatszegels of bij ceremoniële gelegenheden. Samen symboliseren ze de legitimiteit, traditie en eenheid van het Groothertogdom Luxemburg en zijn monarchie.[5]
Groot wapen
.svg.png)
Het (groot) wapen van de Groothertog van Luxemburg is het wapen van de Luxemburgse monarchie en de Groothertog van het land.[5]
Gevierendeeld, 1e en 4e het wapen van luxemburg 2e en 3e het wapen van Nassau, over het geheel een centraal veld van Bourbon-Parma. Het schild wordt bekroond door een koningskroon en omringd door het lint en kruis van de Orde van de Eikenkroon. De schildhouders zijn, rechts en links, een gouden gekroonde leeuw, kijken weg van het wapenschild. Elke leeuw houdt een Luxemburgse vlag vast met gouden franjes. Dit alles is geplaatst op een paarse mantel, gevoerd met hermelijn, afgeboord, gefranjerd en vastgebonden met goud, en bekroond met een koninklijke kroon, waarbij de vlaggen buiten de mantel uitsteken.
Het wapen heeft centraal de wapens van Luxemburg en Nassau en in het midden het wapen van Bourbon-Parma, deze stellen de Dynastiën voor die over het land regeren/regeerden.
Middelwapen
.svg.png)
Het (middel) wapen van de Groothertog van Luxemburg is het wapen van de Luxemburgse monarchie en de Groothertog van het land.[5]
Gevierendeeld, 1e en 4e het wapen van luxemburg 2e en 3e het wapen van Nassau. Het schild wordt bekroond door een koningskroon en omringd door het lint en kruis van de Orde van de Eikenkroon. De schildhouders zijn, rechts en links, een gouden gekroonde leeuw, kijken weg van het wapenschild. Elke leeuw houdt een Luxemburgse vlag vast met gouden franjes.
Dit wapen is zonder de mantel, deze heeft enkel de schildhouders en de kroon als externe ornamenten.
.svg.png)
Klein wapen
Het (klein) wapen van de Groothertog van Luxemburg is het wapenschild van de Luxemburgse monarchie en de Groothertog van het land.[5]
Gevierendeeld, 1e en 4e het wapen van luxemburg 2e en 3e het wapen van Nassau. Het schild wordt bekroond door een koningskroon en omringd door het lint en kruis van de Orde van de Eikenkroon.
Dit wapen is enkel het wapenschild en de kroon, alle andere externe ornamenten zijn weggelaten.
Zie ook
· 
· 
- 1 2 3 4 5 (en) National symbols Luxembourg. the Grand Duchy of Luxembourg (26.01.2023).
- 1 2 (en) National Symbols of Luxembourg: What They Represent and Why They Matter. vivre-ensemble.lu.
- ↑ Pama, C. (1987) Rietstaps Handboek der Heraldiek. Leiden: E.J. Brill, ISBN 90 04 08352 9
- 1 2 3 4 5 6 (en) Luxembourg: Coat of arms. CRW flags.
- 1 2 3 4 5 6 7 (en) The Coat of Arms. Cour Grand-Ducale.