Wapen van Holland
| Holland | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Details | ||||
| Ingevoerd | 1198 | |||
| Andere elementen | Geel Rood blauw | |||
| ||||
Het wapen van Holland, is het heraldische wapen van Holland (een gewest in Nederland) en de voormalige provincie Holland van Nederland. Het wapen werd officieel gebruikt door de provincie en de regio in 1814, tot 1840, toen de provincie splitste in Zuid- en Noord- Holland. Het wapen is gebaseerd op het oude wapen van het Graafschap Holland.[1]
Ontwerp
De beschrijving van het wapen (met heraldische kleuren):
- In goud (= geel) een leeuw van keel (= rood) getongd en geklauwd van azuur (= blauw).
Het klassieke wapen van Holland bestaat uit een rode leeuw (heraldisch: keel) op een geel veld (heraldisch: goud), met blauwe tong en klauwen (azuur). Deze kleurstelling werden rond 1254 gestandaardiseerd en bleef eeuwenlang vrijwel onveranderd.[2]
Geschiedenis
Het wapen van Holland behoort tot de oudste en meest herkenbare heraldieke symbolen van de Lage Landen. De oorsprong ligt in de 12e eeuw, in de tijd van de graven van Holland. De vroegst bekende afbeelding dateert van rond 1198, op een zegel van graaf Dirk VII van Holland. Hierop is een leeuw te zien, een dier dat in de middeleeuwse heraldiek symbool stond voor macht, moed, heerschappij en legitimiteit. De leeuw werd in deze periode veel gebruikt door vorsten en edelen om hun soevereiniteit te benadrukken.[1][2][3]
Het klassieke wapen van Holland bestaat uit een rode leeuw (heraldisch: keel) op een gouden veld (heraldisch: goud), met blauwe tong en klauwen (heraldisch azuur). Deze kleurstelling werd in de 13e eeuw gestandaardiseerd (rond 1254) en bleef eeuwenlang vrijwel onveranderd. De Hollandse leeuw is “klimmend” of “rijzend” afgebeeld, wat duidt op strijdlust en waakzaamheid. Het wapen werd niet alleen gebruikt door de graven zelf, maar ook door hun bestuur, steden en later door het gewest Holland als geheel.[1]
Tijdens de late middeleeuwen (14e–15e eeuw) werd Holland onderdeel van grotere dynastieke verbanden, zoals Henegouwen, Beieren en later de Bourgondische Nederlanden. In deze perioden werd het wapen van Holland vaak gecombineerd met andere wapens in kwartieren, maar de leeuw bleef altijd een herkenbaar en dominant element. Dit toonde het grote prestige van Holland binnen de Nederlanden.[1]
In de 16e eeuw, tijdens de Nederlandse Opstand tegen Spanje, kreeg de Hollandse leeuw een nog bredere betekenis. Holland speelde een leidende rol in de opstand en het wapen van Holland werd een inspiratiebron voor het wapen van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. De zogenoemde Generaliteitsleeuw, een leeuw met een zwaard en een pijlenbundel, dit symboliseerde de verdediging van vrijheid en de eenheid van de provincies. Hoewel dit officieel een ander wapen was, is de invloed van de Hollandse leeuw onmiskenbaar.[1][2]
Na de Franse tijd (1795–1813), waarin traditionele heraldiek tijdelijk werd afgeschaft of aangepast, keerde de leeuw terug in nieuwe staatswapens. Met de oprichting van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden in 1815 werd het nationale wapen vastgesteld, waarin elementen van de oude republikeinse leeuw en het huis Oranje-Nassau werden gecombineerd. Daarmee leeft de Hollandse heraldiek indirect voort in het huidige rijkswapen.[1][2]
Het wapen van de provincie Holland, was het wapen van de provincie Holland in Nederland. Het wapen werd officieel gebruikt als wapen van de provincie van 1814, tot 1840, toen de provincie splitste in Zuid- en Noord- Holland. Het wapen is gebaseerd op het oude wapen (en wapenbanier) van het Graafschap Holland.[1]
Historische wapens
Graafschap Holland
Het wapen van Holland verscheen voor het eerst rond 1198 op een zegel van graaf Dirk VII, met daarop een leeuw op een schild. Dit is de vroegste bevestigde afbeelding van het wapensymbool voor Holland.[1][2]
In goud (= geel) een leeuw van keel (= rood) getongd en geklauwd van azuur (= blauw).
Het wapen van Holland vindt zijn oorsprong in de middeleeuwen, toen de graven van Holland hun macht lieten zien met een heraldiek symbool: een klimmende rode leeuw met blauwe tong en klauwen op een gouden veld. Dit wapen is al bekend uit bronnen vanaf het eind van de 12e eeuw en werd gebruikt door de graven van Holland als teken van hun autoriteit.[1]
Provincie Holland
Het wapen van de provincie Holland (zoals het historisch gewest vóór de splitsing in Noord- en Zuid-Holland) is het klassieke wapen van Holland, een rode leeuw met blauwe klauwen en tong op een gele achtergrond.
In goud (= geel) een leeuw van keel (= rood) getongd en geklauwd van azuur (= blauw), gekroond met een gravenkroon van goud (= geel)
Het wapen van de provincie Holland werd officieel gebruikt als wapen van de provincie van 1814, tot 1840, toen de provincie splitste in Zuid- en Noord- Holland. Na de splitsing, bleef dit wapen de basis, Zuid-Holland gebruikt het wapen vrijwel ongewijzigd en Noord-Holland gebruikt een samengesteld wapen, waarin de Hollandse leeuw is gecombineerd met het wapen van West-Friesland.[1][3][4]