Waalbrug Nijmegen

Tot de opening van de Waalbrug 1936 was er geen vaste verbinding voor gewoon verkeer naar de overkant van de Waal. Al het verkeer dat de rivier wilde oversteken, was daarvoor sinds 1657 aangewezen op de gierpont "Zeldenrust". Anderzijds was voor het treinverkeer sinds 1879 al de spoorbrug beschikbaar. In april 1905 kwamen enkele gemeenteraadsleden met de eerste plannen voor een brug over de Waal. Eind januari 1906 werd het verzoek om deze brug te mogen bouwen officieel ingediend bij minister van Waterstaat Jakob Kraus. In datzelfde jaar begon het comité "Nijmegen Vooruit" met het maken van plannen voor de bouw. In eerste instantie gaf Kraus te weinig subsidie.

In september 1908 diende de gemeente Nijmegen (op aandringen van Kees Ivens) een nieuw bouwverzoek in bij de rijksoverheid. Minister L.H.W. Regout wilde dat de brug bij de Belvédère zou worden aangelegd, omdat dit financieel gezien het gunstigst was. Op 1 april 1911 werd het voorstel om de brug aan de oostzijde van de stad te bouwen met slechts één tegenstem aangenomen. Hierna kwam er echter veel protest vanuit de Benedenstad; de bewoners van dit stadsdeel wilden dat de brug nabij de toenmalige straat Lindenberg zou komen, aangezien dat economisch voor hen juist veel gunstiger zou zijn; zij hadden veel van hun winkels aan de Ganzenheuvel, waar de brug in dat geval zou zijn uitgekomen.^[2] Hier ging echter uiteindelijk een streep door. Op 10 mei 1913 stemde ook de Tweede Kamer in met de rijksbijdrage aan de bouw op de voorgenomen plek. In februari 1915 gaf Cornelis Lely (toen de minister van Waterstaat) de bouwvergunning af. De laatste protesten tegen de bouw van de brug stopten.

Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog gooide kort hierna echter roet in het eten; de kosten voor het bouwen van de brug zouden op dat moment veel te hoog zijn uitgevallen. In 1916 besloot de gemeenteraad de locatie van de brug te heroverwegen.^[3]

In juli 1924 werden de plannen voor het bouwen van de Waalbrug weer opgepakt. Belangrijke redenen waren het inmiddels toegenomen auto- en motorfietsverkeer evenals het feit dat de bouw van de brug goed zou zijn voor de werkgelegenheid.^[4] Op voorstel van de Arnhemmer J.J. W. IJsselmuiden (lid van de RKSP) begonnen de Provinciale Staten een nieuw onderzoek naar de bruggenbouw over zowel de Waal als de Maas en IJssel. Eind 1927 waren de definitieve plannen alsnog gemaakt. Op 24 februari 1928 besloot minister van Waterstaat Hendrik van der Vegte dat de brug nu echt zou worden aangelegd.

Op 23 oktober 1931 begon de daadwerkelijke bouw van de Waalbrug, volgens een ontwerp van architect Gerardus Schoorl. Uiteindelijk zou het hele bouwproject van de brug 5,5 miljoen gulden kosten.^[5] In de Waal zelf werden bouwkuipen aangelegd, waarop de pijlers kwamen. Op 16 juni 1936 werd de voltooide brug door koningin Wilhelmina geopend, in aanwezigheid van 200.000 belangstellenden.

Een van de bijeffecten van de komst van de brug was dat de buurt Ooyse Schependom geïsoleerd raakte. Bovendien bleek het noodzakelijk dat hier huizen en werkplaatsen werden gesloopt.^[6]

Zie ook Geschiedenis van Nijmegen#Tweede Wereldoorlog

Op 10 mei 1940, de eerste dag van de Duitse aanval op Nederland in de Tweede Wereldoorlog, blies de Nederlandse genie de Waalbrug op, in de hoop zo een snelle opmars van het Duitse leger te voorkomen.^[7] Tijdens de bezetting herstelden de Duitsers de brug en hij kon vanaf 1943 weer gebruikt worden door verkeer. Op 20 september 1944 viel de brug nagenoeg onbeschadigd in de handen van de geallieerden.

Voor het fietsverkeer over de Waal is er sinds 2004 ook de Snelbinder, verankerd aan de spoorbrug.

Op de brug stond tijdens de ochtend- en avondspits meestal een flinke file; net als het Keizer Karelplein werd de brug langzaamaan een "flessenhals" die de doorstroom van verkeer door de stad bemoeilijkte. Daarnaast bleek het, omdat de Waalbrug van groot belang was voor het regionale verkeer, lastig de brug te renoveren. Met het oog op meer capaciteit en de mogelijkheid het verkeer om te leiden bij het afsluiten van rijbanen voor groot onderhoud werd in 2013 een tweede verkeersbrug geopend, De Oversteek. Hierna werd tot medio 2015 de Waalbrug verlengd zodat deze ook over de nieuwe nevengeul, de Spiegelwaal, is gaan reiken.