Vondelstraat (Amsterdam)
%252C_Afb_ANWS00244000003.jpg)
De Vondelstraat is een straat in de Nederlandse stad Amsterdam in het stadsdeel Amsterdam-West tussen de Stadhouderskade en de Anna van den Vondelstraat. De straat kreeg formeel deze naam op 25 september 1867 en werd op instigatie van architect Pierre Cuypers vernoemd naar de dichter Joost van den Vondel (1587-1679). Cuypers adviseerde voor de naam Vondelstraat, omdat de dichter Vondel in zijn latere leven zich bekeerd had tot het rooms-katholieke geloof, iets dat Cuypers als zeer gelovige rooms-katholiek ten zeerste kon waarderen. Het gedeelte dat tot 1896 in de gemeente Nieuwer-Amstel lag, werd eerst Verlengde Vondelstraat genoemd.
Door de industriële revolutie trokken er steeds meer mensen naar de stad, waar toentertijd de bedrijven gevestigd waren. In de tweede helft van de 19e eeuw verdubbelde het aantal inwoners van Amsterdam. De stad moest uitgebreid worden buiten de Singelgracht. In de Binnendijkse Buitenveldertsepolder was ruimte voor nieuwe huizen, dit was aan de zuidkant van de stad, voorbij het Leidseplein. De eerste straat was de Vondelstraat; het moest een chique straat worden met villa’s. Cuypers ontwierp in deze straat negentien huizen en de Vondelkerk.
De Vondelkerk werd in 1872-1880 gebouwd en staat iets voorbij halverwege de Vondelstraat, nabij de kruising met de Tweede Constantijn Huygensstraat. Zelf woonde Cuypers ook in de straat van 1865 tot 1894 in onder meer een door hemzelf ontworpen villa op dan huisnummer 45 (later nrs. 73-75). Deze villa heet Nieuw Leyerhoven en heeft de voor Cuypers zo typerende torentjes. Op het huis zijn diverse versieringen te zien, zoals een tegeltableau van drie mannen. Onder de mannen staan teksten: 'Jan bedenkt het' (de architect), 'Piet volbrengt het' (de bouwer), 'Klaas laakt het'. Met Klaas bedoelde Cuypers de gemeente, Cuypers vond dat de gemeente hem tegenwerkte, want hij moest steeds nieuwe plannen maken voor de Vondelstraat. Cuypers woonde er niet lang, want in 1881 ging hij in de ernaast gelegen, en ook door hem ontworpen dubbele villa, aan de huisnummers 47-49 (later nrs. 77-79) wonen.
Onder leiding van C.P. van Eeghen werd in 1864 een plan ontworpen voor een Rij- en Wandelpark, dat werd aangelegd naar een ontwerp van Louis Paul Zocher en in 1867 Vondelpark werd genoemd.
Andere noemenswaardige gebouwen zijn de Hollandsche Manege (staat met de achtergevel aan de straat) en Villa Johanna op Vondelstraat 51.
Van 1877 tot 1903 reed de paardentramlijn Dam – Vondelstraat, een voorganger van de elektrische tramlijn 1, door de straat.
Van 29 februari tot en met 3 maart 1980, twee maanden voor de inhuldiging van koningin Beatrix, was de Vondelstraat (met name de kruising met de Eerste Constantijn Huijgensstraat) het decor voor krakersrellen.[1][2]
Afbeeldingen
De Vondelkerk aan de Vondelstraat (2007 of eerder).
De Hollandsche Manege aan de Vondelstraat.
Vondelstraat 72 hoek Eerste Constantijn Huygensstraat.
