Valeta

Omslag van het eerst uitgegeven bladmuziek (1900)

De valeta (Engels: veleta) is een vroeg twintigste-eeuwse paardans, een vorm van sequence-wals. Het was van oorsprong een eenvoudige Engelse wals, in 1900 gecomponeerd door Arthur Morris (1858–1938).[1] De dans was in trek bij dorpsfeestelijkheden en kermissen, met name in de Nederlandse provincie Drenthe.

Beschrijving

De oorspronkelijke valeta is opgebouwd uit een vast patroon (sequence) dat voortdurend wordt herhaald. Alle deelnemers voeren gelijktijdig dezelfde danspassen uit.

Dit patroon bestaat uit een vierdelige reeks van bewegingen, elk deel bestaande uit vier walsmaten: Deel 1: Promenade en Chassé in de dansrichting (4 maten): promenade naast elkaar gedurende zes passen (twee maten), daarna Chassé: schuif, sluit, schuif; schuif, sluit, schuif (twee maten). Deel 2: Promenade en Chassé tegen de dansrichting in (4 maten): promenade naast elkaar gedurende zes passen (twee maten), daarna Chassé tegen de dansrichting in (twee maten), eindigend in gesloten houding. Deel 3: Wals en Chassé (4 maten): één volledige draai van de wals (twee maten), daarna Chassé langs de dansrichting (twee maten). Deel 4: Wals (4 maten): twee volledige draaien van de wals (vier maten).[2]

Geschiedenis

De Valeta

De valeta werd in 1899 gecomponeerd en gechoreografeerd door Arthur Morris (1858–1938), een schoenhandelaar uit Scarcroft bij Leeds, Engeland.[3] De muziek werd in 1900 uitgegeven onder de titel The Veleta Waltz.[2] Tezamen met destijds goed verkopende Merry Widow Waltz veroorzaakte de valeta een mode in de wereld van de ballroomdans.[4] Uit de op de destijds bestaande vorm van rondedans (ook wel sequence-dans genoemd) gebaseerde Valeta kwamen diverse andere dansen voort.[5]

De oorspronkelijke choreografie van de valeta werd uitgevoerd in de vierde en vijfde balletposities, destijds een gangbare praktijk. In het Engelse ballroomdansen bestond het repertoire uitsluitend uit dit type sequence-dansen, die plaatsvonden onder leiding van een master of ceremonies. Voor aanvang van de dans maakten de partners op formele wijze kennis: de heer bracht een buiging, de dame een révérence. Daarbij hield de dame met de vrije hand haar rok vast, niet uit etiquette, maar om te voorkomen dat zij erover struikelde.[6]

De muziek en choreografie van de valeta waren populair in danszalen en balprogramma’s in Engeland en raakten ook verspreid in Schotland en Canada, waar de Valeta lange tijd deel uitmaakte van het repertoire van sociale dansen. Ook in Nederland kwam het in trek, met name gedurende dorpsfeestelijkheden en kermissen in Drenthe.[7]

In 1940 werd deze dans in Engeland 'gestandaardiseerd'.[6]

Referenties

  1. ↑ (en) Nelson, Tom L. (2009). One Thousand Novelty and Fad Dances. AuthorHouse, p.239. ISBN 978-1-4389-2638-4.
  2. 1 2 (en) The Veleta. Library of Dance. Geraadpleegd op 4 september 2025.
  3. ↑ (en) Bavill, Becky, Dancing into History. The Secret Library (18 april 2024). Geraadpleegd op 4 september 2025.
  4. ↑ (en) Faulkner, Brian, My Dancing Years. English National Old Time Dance Society. Geraadpleegd op 5 september 2025.
  5. ↑ (en) Hall, Reg (1990), I never played so many posh dances... Part II, Rochford: Musical Traditions, p.88
  6. 1 2 De Veleta. Residance Dorany. Geraadpleegd op 4 september 2025.
  7. ↑ Kermis. Geheugen van Drenthe. Geraadpleegd op 4 september 2025.
Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.