Ubangitalen

Ubangitalen
Gegevens
Verspreiding Centraal-Afrikaanse Republiek, Congo-Kinshasa, Kameroen, Tsjaad, Congo-Brazzaville en Zuid-Soedan
Taalfamilie
Onderverdeling
Gbayatalen
Zandetalen
Mbatalen
Ngbakatalen
Ngbanditalen
Bandatalen
Ndogotalen
Portaal  Portaalicoon   Taal

De Ubangitalen vormen een diverse groep van zo'n zeventig talen, gecentreerd rond de Centraal-Afrikaanse Republiek (CAR) en Congo-Kinshasa. Het zijn met 2 tot 3 miljoen sprekers de meest gesproken talen in de CAR, waaronder het Sango, een van de officiële talen. Ze worden ook gesproken in Kameroen, Tsjaad, Congo-Brazzaville en Zuid-Soedan.

Externe classificatie

Joseph Greenberg (1963) classificeerde de toen nog weinig bekende Ubangitalen als Niger-Congo en plaatste ze binnen de Adamawatalen als "Oost-Adamawa". Ze werden al snel verplaatst naar een aparte tak van Niger-Congo, soms binnen de Savannatalen van Roger Blench. Dit is echter steeds onzekerder geworden, en Gerrit Dimmendaal (2008) stelde dat, gezien het gebrek aan overtuigend bewijs voor een classificatie als Niger-Congo, Ubangisch "waarschijnlijk een onafhankelijke taalfamilie vormt die niet of niet langer verwant kan worden geacht aan Niger-Congo (of enige andere familie)." Blench (2012) nam Ubangisch op in Niger-Congo. Tom Güldemann (2018) merkte op dat, hoewel het bewijs voor de opname van Ubangisch in Niger-Congo nog steeds zwak was, hetzelfde gold voor veel andere takken die tot Niger-Congo gerekend worden.

Interne classificatie

Boyd en Moñino (2010) verwijderden de Gbaya- en Zandetalen. De overgebleven takken waren coherent, maar hun onderlinge relaties niet eenvoudig. Williamson & Blench (2000) stelden de volgende indeling voor:

  • Ubangitalen
    • Bandatalen
    • Ngbanditalen (waaronder de Ngband-beïnvloede pidgintaal Sango)
      • Sere-Mbatalen
      • Seretalen
        • Ngbaka-Mbatalen
        • Ngbakatalen
        • Mbatalen

Daarnaast is er nog het Ngombe, waarvan de plaatsing onzeker is vanwege een gebrek aan gegevens.

Güldemann (2018)

Güldemann (2018) erkende zeven samenhangende "genealogische eenheden" binnen de Ubangitalen, maar sprak zich niet uit over hun toegehorigheid tot Niger-Congo.

  • Gbayatalen
  • Zandetalen
  • Mbatalen
  • Ngbakatalen
  • Ngbanditalen
  • Bandatalen
  • Ndogotalen