Torre di Carlo V

Toren of Fort van Karel V, Porto Empedocle, Italië
Juan de Vega, onderkoning van Spaans Sicilië en bouwheer
Toren van Karel V is het hoogste gebouw aan de Pier van Agrigento; zicht begin 19e eeuw
Ander zicht begin 19e eeuw. Toren van Karel V uiterst links

De Torre di Carlo V of Toren van Karel V is een toren aan de zuidkust van Sicilië, in de gemeente Porto Empedocle. De versie ten tijde van keizer Karel V, ook genoemd koning Karel II van Sicilië, is de tweede toren; de eerste dateerde van de 14e eeuw.[1]

Het maakte verder geen deel uit van de keten van kusttorens uit de tijd van keizer Karel V.[2] De Toren van Karel V verdedigde uitsluitend de haven van de nabije stad Agrigento.[3]

Namen

Andere namen zijn:

  • Torre del caricatore (regio) of Toren van de (koninklijke) opslagplaats, want de magazijnen in de haven van Agrigento lagen ernaast.
  • Turris marittimae Agrigenti of Toren van de Zeehaven van Agrigento, aangezien deze plek strategisch toezicht hield op het binnen- en buitenvaren. De Pier van Agrigento (Molo di Girgenti) begint aan de toren.
  • Omwille van de omvang van de toren wordt het ook wel genoemd Fort van Karel V.[4]

Historiek

Middeleeuwen

De eerste versie van de toren stond er in het jaar 1360. Het was toegestaan door koning Frederik III van Aragon aan de lokale heer Federico III van het huis Chiaramonte.[5] De toren verdedigde de haven van Agrigento, die in die tijd niet zo bedrijvig was. In 1426 was Berengario Parapertusa de kasteelheer. De baron van Favara werd kasteelheer van de toren in 1453.

Nieuwe Tijd

Circa 1500 geraakte de toren in verval. In 1511 schreef de lokale commandant Gaspare Montaperto dat zijn soldaten nog weigerden post te vatten omdat ze hun leven niet wilden riskeren in de bouwvallige toren. Zijn adjunct werd belast met fondsen te zoeken door de omwoners te taxeren.

De Spaanse onderkoning van Sicilië Juan de Vega y Enriquez de Acuna (1507-1558) voerde het bevel van keizer Karel V uit (1548) om de toren te herbouwen. Van de middeleeuwse toren bleef enkel het fundament bestaan. De taksen werden verhoogd om de nieuwbouw te bekostigen. De stedelingen in Agrigento vertrouwden het taxgeld slechts toe aan een persoon die ze vertrouwden: dit was Battista de Accascina.[6] De nieuwe toren was klaar in 1554; het was een fort geworden.[7] In die tijd was de haven van Agrigento een belangrijke haven voor graanexport en bedreigd door de Turkse vloot. Visvangst was de tweede rol van de haven. Aan de oostzijde van de nieuwe toren werd het wapenschild van keizer Karel V aangebracht. De toren kreeg de naam Toren van Karel V. Een inscriptie in het Latijn verduidelijkt dat onderkoning Juan de Vega met de toren de Turken wil buitenhouden.

In 1570 was Stefano Morreale de kastelein.

In 1647 verschanste Giusepe Ugo zich in de toren. Hij was rechter in Agrigento en ontvluchtte de woelige stad.

Vanaf 1648 huurde Francesco Traina, bisschop van Agrigento, de Toren van Karel V. De bisschop bemande ze met soldaten en kocht buskruit aan om te stockeren in het magazijn. Na hem bleef het bisdom Agrigento eigenaar van de toren, tot het einde der Spaanse Habsburgers in Sicilië (begin 18e eeuw). In de jaren 1700 werden de havenactiviteiten van Agrigento uitgebreid. Op het terras van de toren stonden 19 kanonnen (1731). De toren moest op de eerste plaats de koninklijke opslagplaatsen van graan verdedigen tegen indringers. De pier werd aangelegd in de jaren 1749-1763, naast de toren. Bisschop Lorenzo Gioeni d’Aragona bekostigde de bouw van de pier.

Het huis Bourbon-Sicilië maakte van de toren een gevangenis, en dit vanaf het jaar 1780.

Nieuwste Tijd

In 1848 brak een revolutie uit tegen het Bourbonregime. De Torre di Carlo V zat volgestouwd met gevangenen, 114 in totaal.[8] Bewoners uit de streek kwamen roepen om hun verwanten vrij te krijgen. De Torre di Carlo V was nog een van de weinige plekken met troepen die loyaal bleven aan koning Ferdinand II. Toen de gevangenen hun verwanten hoorden, kregen ze moed en riepen terug. De lokale bevelhebber Sarzana gaf het bevel alle gevangenen samen te pakken in de kelders. Het luik naar het gelijkvloers konden de soldaten met moeite afsluiten. Vervolgens smeten de soldaten drie rookbommen naar beneden. De luchtgaten stopten ze toe zodat de gevangenen stikten. De mensen buiten zwegen toen ze beseften wat er binnen plaats vond. Alle gevangenen vonden de dood. De auteur Andrea Camilleri beschreef de tragedie in zijn werk La strage dimenticata (1984), dat betekent Het vergeten bloedbad.

In 1853 kreeg de wijk met de Torre di Carlo V gemeentelijke autonomie. De gemeente werd genoemd Molo di Girgenti of Pier van Agrigento. Na de eenmaking van Italië kreeg de gemeente de naam Porto Empedocle (1863), genoemd naar Empedocles uit Agrigento.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog, een maand voor de landing van de geallieerden in jun 1943, verzamelde kroonprins Umberto generaals in de toren om de verdediging van de kustlijn te bespreken.

Beschrijving

De vorm van de toren is een afgeplatte piramide. Er is geen binnenplaats. De dikte van de muren gaat van 2 m boven tot 6 m beneden.

Er is een gelijkvloers en twee verdiepingen. Midden de toren is er een binnentrap. Aan de tweede verdieping is er een platform gebouwd vanwaaruit kanonnen richting zee konden schieten. Kantelen zijn er nooit geweest.

De ingangspoort op het gelijkvloers is 20e-eeuws. Tevoren moesten de soldaten een ladder plaatsen die 7 m hoog reikte om via de eerste verdieping binnen en buiten te gaan.

Dit artikel is uitgegeven door Wikipedia. De tekst is beschikbaar onder Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0, tenzij anders vermeld. Voor de mediabestanden kunnen aanvullende voorwaarden gelden.