Shum Laka

Shum Laka
Situering
Land	Kameroen
Locatie	Bamenda
Coördinaten	5° 52′ NB, 10° 5′ OL
Informatie
Datering	30.000 tot 400 BP
Periode	Later Stone Age
Portaal    Archeologie

De archeologische vindplaats Shum Laka is de meest opvallende rotsschuilplaats in de graslandenregio van de Laka-vallei in het noordwesten van Kameroen. De bewoning van deze abri dateert uit de Later Stone Age. Deze regio is belangrijk voor onderzoek naar de ontwikkeling en de daaropvolgende verspreiding van Bantoevolken. De vindplaats ligt ongeveer 15 kilometer van de stad Bamenda en bevindt zich op de binnenwand van de caldera van Bafochu Mbu. De afzettingen bij Shum Laka omvatten elke fase van de culturele ontwikkeling in de graslanden van Kameroen.

De abri is op het breedste punt ongeveer 50 meter breed en 20 meter diep. Stratigrafische datering van afzettingen aan en in de buurt van het oppervlak ondersteunt bewoning vanaf 30.000 BP. Uit geomorfologische analyses bleek dat de abri tijdens het Holoceen onderhevig was aan alluviale afzettingen, maar dat de archeologische afzettingen grotendeels intact en in situ waren gebleven. Er werd vastgesteld dat riviererosieprocessen op de site hun grootste impact lateraal hadden, maar de contextuele integriteit tussen de cultuurlagen niet hadden aangetast.

In Shum Laka werden meer dan 1.000 aardewerkscherven, bijna 500.000 stukken bewerkt steenmateriaal en 18 menselijke skeletten gevonden. Uit koolstofdatering van de gevonden bot- en plantenresten bleek dat er sprake was van meerdere bewoningsperioden, variërend van 30.000 tot ongeveer 400 jaar geleden. De botconservatie uit de vroege bewoning is slecht.Er zijn slechts een paar overgebleven dierlijke resten en geen benen werktuigen. Latere lagen laten een algemene exploitatie van middelgrote fauna uit het bos zien. Tot deze overblijfselen behoren die van verschillende gorilla's en chimpansees, en verschillende evenhoevigen. Op basis van de kleine hoeveelheden materiaal die in de afzonderlijke lagen zijn aangetroffen, wordt verondersteld dat de site gedurende meerdere korte periodes werd bewoond. Oorspronkelijk werd beweerd dat de gevonden plantenresten zowel savannegrassen als bosbomen omvatten, maar de bron noemde ten onrechte een kruid uit een bergbos, Hypericum, als savannegras. Dit werd geïnterpreteerd als een teken dat Shum Laka zich gedurende een periode van bewoning tijdens het Holoceen binnen een ecotoon bevond. De keramische assemblages die op de vindplaats zijn gevonden dateren van 7000 BP en later en zijn een indicatie voor een aanhoudende, langdurige bewoning door semi-agrarische bevolkingsgroepen. Bovendien geven deze keramische assemblages aan dat verschillende groepen mensen gebruik hebben gemaakt van de rotsschuilplaats en dat deze mensen interactie hadden met verschillende West-Afrikaanse landen.

De stenen werktuigen in enkele van de nederzettingen uit het late Pleistoceen in Shum Laka zijn uniek vanwege de aanwezigheid van een kwartsindustrie die ouder is dan op de meeste andere vindplaatsen in de regio. De aanwezigheid van een microlithische kwartsindustrie, gecombineerd met ondersteunend bewijsmateriaal van andere abri's en laat-Pleistoceen-vindplaatsen in de Kameroense graslanden, is een indicatie voor een mobielere bevolking die een verscheidenheid aan hulpbronnen in het ecotonale landschap exploiteerde. Deze gedragsstrategie wordt toegeschreven aan een aanpassing aan algemene regionale veranderingen in het milieu tijdens het late Pleistoceen. Het is algemeen bekend dat het late Pleistoceen in Noord-Kameroen en de omgeving een zeer wisselend klimaat kende. Vooral tijdens het laatste glaciale maximum waren de toevluchtsoorden die mensen bewoonden van korte duur en zeer variabel, afhankelijk van snelle, lokale veranderingen. Soortgelijke lithische industrieën en strategieën als die welke in Shum Laka zijn gevonden, zijn ook op andere abri's in het gebied aangetroffen die dateren uit dezelfde periode.

Genetici hebben gegevens uit het genoom van vier Shum Laka-voedselverzamelaars tussen 8000 en 3000 BP gesequenced. Eén individu, 2/SEII, droeg de sterk gedivergeerde haplogroep A00 die in lage frequenties wordt aangetroffen bij sommige hedendaagse Niger-Congo-sprekers, maar de autosomale voorouderprofielen van alle vier individuen verschilden sterk van die van de meerderheid van de huidige West-Afrikanen en lijken in plaats daarvan meer op die van West-Centraal-Afrikaanse jagers-verzamelaars. Ondanks de geografische nabijheid van Shum Laka van de veronderstelde oorsprongsplaats van de Bantoevolkeren en het tijdsbereik van de monsters die de initiële Bantoe-expansie voorafgingen, zijn deze individuen niet representatief voor een Bantoe-bronpopulatie.

Het fylogenetische model laat drie belangrijke radiaties binnen Afrika zien: een fase vroeg in de geschiedenis van de moderne mens, een fase vlak na de migratie uit Afrika die leidde tot het ontstaan van niet-Afrikanen, en een fase in de afgelopen millennia. De huidige West-Afrikanen en sommige Oost-Afrikanen hebben, evenals de Zuidelijk Afrikaanse jagers-verzamelaars, nog steeds afkomst uit de eerste fase, die daarmee nog steeds vertegenwoordigd is in het grootste deel van de menselijke diversiteit in Afrika.

Zie ook: West-Afrikaanse jagers-verzamelaars

De site werd op 2 februari 2018 toegevoegd aan de voorlopige Werelderfgoedlijst van UNESCO in de categorie Cultureel.

• Geschiedenis van Kameroen