Robijnstraat (Amsterdam)

Robijnstraat
Robijnstraat naar het zuiden gezien (2025) links de muurschildering uit 2025
Geografische informatie
Locatie	Amsterdam
Stadsdeel	Amsterdam-Zuid
Wijk	De Pijp Diamantbuurt
Begin	Tolstraat
Eind	Lutmastraat
Lengte	50 meter
Algemene informatie
Aangelegd in	1889-1891
Genoemd naar	robijn
Naam sinds	1896
Eerdere namen	Tweede De Ruyterdwarsstraat
Opvallende gebouwen	Robijnstraat 1-11
Openbaar vervoer	geen

De Robijnstraat is een straat die gelegen is in de wijk De Pijp, Amsterdam.

Hier lagen eeuwenlang landerijen met hier en daar een buitenplaats. In de 19e eeuw werden terreinen ondergebracht binnen de gemeente Nieuwer-Amstel. Deze grensde hier aan de gemeente Amsterdam. De twee gemeenten verschilden aanmerkelijk. Nieuwer-Amsterdam bestond uit agrarisch gebied met hier en daar een woonkern, Amsterdam bestond uit stedelijk gebied met relatief weinig groen. Amsterdam liet dan ook vaak haar oog vallen op wat in hun ogen uitstekende grond was voor woningen voor de almaar groeiende bevolking. Nieuwer-Amstel liet op allerlei manieren zien dat het daar niet van gediend was, een vorm van hun protest is nog altijd zichtbaar in het door hun in 1889 opgetrokken Raadhuis van Nieuwer-Amstel, dat tegen die grens aanstond. Dat mocht niet baten, op 1 mei 1896 annexeerde Amsterdam dit noordelijkste deel van Nieuwer-Amstel inclusief raadhuis en bijbehorend buurt.

De straat maakt nog deel uit van een stratenplan van Nieuwer-Amstel, dat bestond uit lange straten van oost naar west en daartussen allerlei verbindingsstraatjes. Tussen de Verversstraat en De Ruyterstraat legde die gemeente de Tweede De Ruyterdwarsstraat aan en liet er huizen bouwen door de NV Woning-Maatschappij van Nicolaas Pierson en Gerard Adriaan Heineken. Zij schakelden architect Dolf van Gendt in die zich hier flink kon uitleven. In een strook van de voormalige gemeente Nieuwer-Amstel langs de Amstel ontwierp hij tal van huizenblokken.

Toen de omgeving door Amsterdam werd geannexeerd moesten er voor de Verversstraat en De Ruyterstraat nieuwe namen verzonnen worden. Amsterdam kende al straatnamen die te veel op de overgenomen straatnamen leken. De Verversstraat werd de Tolstraat (nog een verwijzing naar de grens), De Ruyterstraat werd Lutmastraat en de Tweede De Ruyterdwarsstraat kreeg de naam Robijnstraat, een vernoeming naar de edelsteen robijn.

Van Gendt ontwierp voor de oneven kant het blokje Robijnstraat 1-11, kleine arbeiderswoningen, die in 2004 rijksmonument (528408) werden als onderdeel van meerdere van dit soort blokjes (528403) die in de wijk staan. Aan de even kant staan blokken van Van Gendt (1889) en Co Franswa (1931). Het verschil van waardering in 2025 is opmerkelijk. De oneven zijde is rijksmonument, de even zijde wordt slechts ingedeeld bij de “basisorde”, dat wil zeggen geen enkele culturele bescherming. Het werk van Franswa werd neergezet op een plek waar originele bebouwing stond, die rijp was voor de sloop. De entrees worden gevormd door rondboogpoorten.

In de amper vijftig meter lange straat is geen ruimte voor kunst in de openbare ruimte. Op de hoek met de Tolstraat werd in 2025 een muurschildering getiteld NAP-Stedenmaagd gezet op de blinde zijgevel van Tolstraat 136-142.

Zie de categorie Robijnstraat, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.