Praseodymium

Praseodymium
1 18 1 H 2 Periodiek systeem 13 14 15 16 17 He 2 Li Be B C N O F Ne 3 Na Mg 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Al Si P S Cl Ar 4 K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr 5 Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe 6 Cs Ba ↓ Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn 7 Fr Ra ↓↓ Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og   Lanthanoïden La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Actinoïden Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Praseodymium
Algemeen
Naam	Praseodymium
Symbool	Pr
Atoomnummer	59
Groep	Scandiumgroep
Periode	Periode 6
Blok	f-blok
Reeks	Lanthanoïden
Kleur	Zilverwitgelig
Chemische eigenschappen
Atoommassa	140,9077 u
Elektronenconfiguratie	[Xe]4f3 6s2
Oxidatietoestanden	+3
Elektronegativiteit (Pauling)	1,13
Atoomstraal	182 pm
1e ionisatiepotentiaal	527,20 kJ·mol−1
2e ionisatiepotentiaal	1017,93 kJ·mol−1
3e ionisatiepotentiaal	2086,41 kJ·mol−1
Fysische eigenschappen
Dichtheid	6773 kg.m-3
Smeltpunt	1204 K
Kookpunt	3790 K
Aggregatietoestand	Vast
Smeltwarmte	11,3 kJ.mol-1
Verdampingswarmte	332,6 kJ.mol-1
Kristalstructuur	Hex
Molair volume	20,80 · 10−6 m3.mol-1
Specifieke warmte	190 kJ.kg-1.K-1
Elektrische weerstand	68 μΩ.cm
Warmtegeleiding	12,5 W.m-1.K-1
Naslag
CAS-nummer	7440-10-0
PubChem	23942
Wikidata	Q1386
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt, tenzij anders aangegeven
Portaal    Scheikunde

Praseodymium is een scheikundig element met symbool Pr en atoomnummer 59. Het is een zilverwit lanthanoïde.

In 1841 veronderstelde de Zweedse chemicus Carl Gustaf Mosander dat hij het element didymium had ontdekt. Paul Émile Lecoq de Boisbaudran toonde in 1879 aan dat Mosanders didymium een combinatie van samarium en een ander onbekend element was, door het samarium er uit te isoleren. Dat het residu opzichzelf ook weer een mengsel van twee andere elementen was, bewees Carl Auer von Welsbach in 1885 door het te scheiden in neodymium en praseodymium.

De naam praseodymium is een samentrekking van de Griekse woorden prasios (groen) en didymos (tweeling). In 1994 is er voorgesteld om het element Berzelium te noemen om verwarring te voorkomen. Tot op heden wordt echter de oude naam praseodymium gehanteerd.

Praseodymium wordt in beperkte mate voor industriële toepassingen gebruikt:

• Legering met magnesium resulteert in een zeer sterk metaal dat kan worden gebruikt in motoren voor luchtvaart en ruimtevaart.
• In de glasindustrie wordt praseodymium(III)oxide gebruikt om glas groen te kleuren en in combinatie met zirkoondioxide vormt het een diepgele kleur.
• De legering praseodymium-ijzer-boor is sterk ferromagnetisch en wordt gebruikt voor magneten die lage temperaturen moeten doorstaan.

Praseodymium is een zacht metaal. Hoewel het minder corrosiegevoelig is dan sommige andere lanthanoïden, ontstaat er bij blootstelling aan de lucht spoedig een groene oxidelaag. Om deze reden moet praseodymium worden opgeslagen onder olie of luchtdicht verpakt in glas of plastic.

Praseodymium wordt aangetroffen in de mineralen monaziet en bastnäsiet en kan hieruit worden geïsoleerd met behulp van ionenwisselaars.

Zie Isotopen van praseodymium voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In de natuur wordt er slechts één stabiele praseodymium isotoop (¹⁴¹Pr ) aangetroffen. Er zijn 38 radioactieve isotopen bekend waarvan ¹⁴³Pr met een halveringstijd van ruim 13 dagen het meest stabiel is.

Over de eventuele schadelijke gevolgen van praseodymium is weinig bekend.

• Lenntech.nl - praseodymium
• (en) EnvironmentalChemistry.com - praseodymium
• (en) WebElements.com - praseodymium

Zie de categorie Praseodymium van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

Zoek praseodymium op in het WikiWoordenboek.