Panzer-Abteilung z.b.V. 40
| Panzer-Abteilung z.b.V. 40 | ||
|---|---|---|
![]() | ||
Bataljonsstandaard Pantsertroepen | ||
| Oprichting | 8 maart 1940 | |
| Ontbinding | 16 december 1942 | |
| Land | ||
| Krijgsmachtonderdeel | ||
| Onderdeel van | Wehrmacht | |
| Type | Bataljon | |
| Veldslagen | Tweede Wereldoorlog | |
| Commandanten | zie commandanten | |
Panzer-Abteilung z.b.V. 40 (voluit Panzer-Abteilung zur besonderen Verwendung 40) was een Duits tankbataljon van de Wehrmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze Abteilung was opgericht met als doel de geplande Duitse inval in Denemarken en Noorwegen (Operatie Weserübung) te ondersteunen. De eenheid bestond initieel uit drie lichte compagnieën (Pz Kp) die op hun beurt bestonden uit drie tankpelotons (Pz Zug). De meeste tanks waren van het type Panzerkampfwagen I met relatief weinig Panzerkampfwagen II.
Geschiedenis

Panzer-Abteilung z.b.V. 40 werd opgericht op 8 maart 1940 in Wehrkreis III als zelfstandige Heerestruppe. De compagnieën werden gevormd uit 1e compagnie van het Panzerregiment 6, de 1e compagnie van het Panzerregiment 35 en de 5e compagnie van het Panzerregiment 15 van resp. de 3e, 4e en 5e Pantserdivisies.
Operatie Weserübung
Op 9 april 1940 trok de staf met de 1e en 2e compagnie Denemarken binnen. De 3e compagnie werd direct naar Noorwegen getransporteerd. Doch de gehele operatie kwam in moeilijkheden terecht. Het stoomschip Urundi strandde met een aantal tanks aan boord, en het schip Antares, op weg naar Oslo, zonk met 5 tanks aan boord. Voor een derde transport bereikte het merendeel van 3e compagnie op 17 april Oldenburg.
Het unieke aan Pz Abt zbV 40 was een tankpeloton genaamd naar zijn commandant, Oberleutnant Horstmann (Zug Horstmann). Dit peloton bestond uit drie zware Neubaufahrzeug tanks, prototypes van een tank die nooit in productie is gegaan. De Zug Horstmann ontscheepte in Oslo op de morgen van 19 april 1940 en paradeerde door de straten van de stad om dan richting Kongsvinger - Elverum te gaan. De Zug Horstmann werd aangekoppeld aan vooruitgeschoven Duitse troepen van de 196e Infanteriedivisie in een aanval tegen Hamar op 20 april 1940. Vanuit Denemarken werden ook de 1e en 2e compagnieën verscheept en deze kwamen op 24 april 1940 aan. Bij het einde van de militaire acties in Noorwegen was het merendeel de Abteilung gestationeerd te Oslo, met een klein deel in midden Noorwegen.
Op 16 mei 1940 waren de tankaantallen van de Abteilung als volgt:
1e compagnie – 8x PzKw I; 7x PzKw II; 3x kl.Pz.Bef.Wg.
2e compagnie – 8x PzKw I; 4x PzKw II
3e compagnie – 5x PzKw I; 5x PzKw II; 1x kl.Pz.Bef.Wg.
Peloton (Zug) Walter – 4x PzKw I; x1 PzKw II
Peloton (Zug) Meier – 4x PzKw I; 1x PzKw II
Peloton (Zug) Putlos – 3x Neubaufahrzeug
Na 25 april 1940 werden twee extra pelotons (Pz Zug), bestaande uit elk 1 stuk PzKpfw II, en 4 stuks PzKw I, toegevoegd aan de Abteilung om de verliezen tot moment bij te vullen.
In juli 1940 werd een 4e compagnie toegevoegd, met 2 zelfstandige Zugen. Deze compagnie werd al op 7 november ingevoegd in de net nieuw opgerichte 3e compagnie.
Operatie Silberfuchs

Aan het einde van de lente van 1941 verhuisde de Abteilung naar Finland voor Operatie Silberfuchs. In juni 1941 werden de staf en de 2e compagnie van het detachement ingezet bij het Höheres Kommando z.b.V. XXXVI bij Salla, ondergeschikt aan de SS-Kampfgruppe Nord voor de aanval in de richting van Alakurtti - Kantalahti. In juni/juli 1941 werd de 1e compagnie direct ondergeschikt gemaakt aan het Bergkorps Norwegen voor de aanval op Moermansk. De 3e compagnie van het detachement was direct ondergeschikt aan de Finse Groep F in Raatevaara. Het moest hen ondersteunen bij de aanval in de richting van Uhuta - Vuokkiniemi. Omdat het terrein van de 1e Compagnie het gebruik van tanks niet begunstigde, werd het overgebracht naar Oulu. In augustus en september 1941 werden de staf en de 2e ompagnie verder naar het zuiden ingezet met Finse Groep J in het gebied rond Kiestinki. In december 1941 werd het grootste deel van de Abteilung in Oulu verzameld voor rust en verfrissing. De divisie beschikte nu echter nog maar over 7 PzKw I, 1 PzKw II en 8 PzKw III. In mei 1942 werd de Abteilung in kleine groepjes ingezet bij zware gevechten om Kiestinki. In de zomer van 1942 arriveerden er 9 nieuwe PzKw III's in de divisie, waaronder een PzBefWg III Ausf. H.
Einde
De Abteilung werd overgebracht naar Oslo met 520 manschappen, 22 tanks en 215 voertuigen en werd op 16 december 1942 omgedoopt in de II. Abteilung van Panzerregiment 9. De overige tanks vormden een Panzer-Sicherungs-Kompanie z.b.V. in het 18e Bergkorps. Deze compagnie werd begin 1943 omgedoopt tot Panzer-Kompanie 40. Op 10 juni 1943 werd deze ontbonden en werd de PzKw III’s naar Duitsland getransporteerd.
Samenstelling
- Subeenheden: 3 (tijdelijk 4) compagnieën
- Pantservoertuigen (25 april 1940): 29x PzKw I, 18x PzKw II, 4x kl.Pz.Bef.Wg., 3x Neubaufahrzeug
Commandanten

| Rang | Naam | Begin | Eind |
|---|---|---|---|
| Oberstleutnant | Ernst Volkheim | maart 1940 | september 1940 |
| Major | Klaus von Heimendahl | 1941 | september 1940 |
| Major | von Burstin | januari 1942 | maart 1942 |
| Oberstleutnant vanaf 1 augustus 1942 Oberst |
Klaus von Heimendahl | maart 1942 | september 1942 |
Major von Burstin was m.st.F.b. (mit der stellvertretende Führung beauftragt)(= met de plaatsvervangende leiding belast).
- Georg Tessin – Verbände und Truppen der deutschen Wehrmacht und Waffen-SS im Zweiten Weltkrieg 1939-1945, Fünfterband: Die Landstreitkräfte 31-70
- Thomas L. Jentz – Die deutsche Panzertruppe, Band 1, 1933-1942
- Thomas L. Jentz – Die deutsche Panzertruppe, Band 2, 1943-1945
- Peter Chamberlain & Hilary L. Doyle – Encyclopedia of German Tanks of World War
- Panzer-Abteilung 40 op Lexikon-der-Wehrmacht, geraadpleegd op 27 augustus 2025
- Panzer-Abteilung z.b.V. 40 op Webarchief van Finnish Military Page van origineel Panzer-Abteilung z.b.V. 40 op Finnish Military Page (origineel), geraadpleegd op 27 augustus 2025
- Wolfgang Keilig – Rangliste des deutschen Heeres 1944/1945
