Overname van Socotra door de Zuidelijke Overgangsraad

Overname van Socotra door de Zuidelijke Overgangsraad
Onderdeel van Jemenitische Burgeroorlog
Wegversperring van de Zuidelijke Overgangsraad in het zuiden van Socotra. Op de voorgrond de vlag van de Verenigde Arabische Emiraten.
Datum	21 juni 2020
Locatie	Gouvernement Socotra, Jemen
Resultaat	Overwinning voor de Zuidelijke Overgangsraad en de Emiraten
Strijdende partijen
Zuidelijke Overgangsraad  Verenigde Arabische Emiraten  Jemen
Leiders en commandanten
Khalfan al-Mazrouei Raft al-Taqlee Abd Rabbuh Mansur Al-Hadi Ramzi Mahroos|ar

Op 21 juni 2020 nam de door de Verenigde Arabische Emiraten gesteunde Zuidelijke Overgangsraad het Jemenitische gouvernement Socotra over.^[1][2]

In 2023 werd deze situatie geformaliseerd met de opname van de Zuidelijke Overgangsraad in de Jemenitische regering.

Nadat de Arabische Lente in 2011 de eilandhoofdstad Hadiboh had bereikt, kwamen de lokale bewoners in opstand tegen de toenmalige Jemenitische president Ali Abdullah Saleh. Tijdens deze periode van instabiliteit probeerden de Verenigde Arabische Emiraten hun aanwezigheid in de regio uit te breiden door hun acties te presenteren als humanitaire hulpmissies. Deze betrokkenheid leidde in toenemende mate tot de politisering en militarisering van Socotra.^[2]

De protesten in Socotra volgden hetzelfde patroon als de protesten op het vasteland van Jemen, waarbij opgeroepen werd tot "politieke hervormingen" en "het einde van het regime en zijn corruptie" (Ash-shab yurid isqat an-nizam; de slogan van de Arabische Lente). Met de opkomst van internettoegang ontstonden twee kampen onder de lokale bewoners: zij die pleitten voor een Socotraans gouvernement onafhankelijk van het Hadramaut-gouvernement in het oosten van het vasteland van Jemen, en zij die een autonome federale regio eisten. In 2013 werd de Socotra-archipel omgevormd tot het Socotra-gouvernement.^[2]

De cyclonen Chapala en Megh in 2015 en de cycloon Mekunu in 2018 zorgden voor grote verwoestingen aan de wegen, huizen en de elektriciteitsvoorziening van de eilanden. De Jemenitische overheid was te sterk verwikkeld in de Jemenitische Burgeroorlog en kon daardoor onvoldoende hulp bieden. De Verenigde Arabische Emiraten sprong in dit gat en werd al snel een van de grootste leveranciers van hulp aan de eilanden. Tegelijkertijd vestigden ze in 2017 ook een militaire basis bij de haven van Socotra onder het mom van de door de Saoedi's geleidde interventie in de burgeroorlog.^[1]

De VAE verstrekte ook meer dan 2 miljard dollar aan hulp aan Jemen, waarvan een aanzienlijk deel naar Socotra ging. Deze acties leidden tot kritiek en geruchten dat de VAE probeerden het eiland te bezetten.^[3][1][4] De VAE ontkende deze beweringen.^[5]

Tussen april en juni 2020 stuurde de Zuidelijke Overgangsraad honderden huurlingen naar Socotra en nam opnieuw de controle over belangrijke plekken op het eiland over, waaronder de hoofdstad Hadiboh.^[7] Ramzi Mahroos, de gouverneur van de archipel, vluchtte vervolgens naar Oman, van waaruit hij de archipel vervolgens nog 3 jaar probeerde te besturen via WhatsApp.^[8]

Nadat Mahroos zich verzette tegen de oprichting van een lokale pro-Emiraten-troepenmacht op het eiland, nam de Zuidelijke Overgangsraad op 21 juni 2020 de macht over de overheidsgebouwen en militaire bases op het eiland Socotra. Ook een eenheid van de lokale Jemenitische Kustwacht liep tijdens de machtsovername over naar de Zuidelijke Overgangsraad.^[9] De leiders stelden Raft al-Taqlee aan als nieuwe gouverneur. Al-Taqlee was een lid van Al-Islah, de Jemenitische tak van de Moslimbroederschap en nauw verbonden met de VAE.

De coup gaf de VAE de mogelijkheid om indirect de macht over te nemen over Socotra. Diverse bronnen beweren dat de lonen aan Socotri worden betaald door de VAE.

Volgens Le Monde diplomaque is "Raft al-Taqlee [...] niet echt de baas, maar [is dit in werkelijkheid] Khalfan al-Mazrouei, een Emirati die een welzijnsorganisatie in zijn eigen land leidt," en zit hij achter de bezetting van 2018 en deze staatsgreep.^[8]

De door Hadi geleide internationaal erkende regering van Jemen noemde de overname aanvankelijk een ‘volwaardige staatsgreep’.

Uit een rapport van Agence France-Presse uit 2021 blijkt dat de vlaggen van de overgangsraad aanzienlijk kleiner zijn dan de grotere vlaggen van de VAE die bij politiecontroles te zien zijn. Bovendien geeft het rapport aan dat de nieuw aangelegde communicatieverbindingen rechtstreeks verbinding maken met de netwerken van de VAE in plaats van met officiële Jemenitische YemenNet.^[2][10]

In 2022 werd de overgangsraad opgenomen in de Jemenitische Presidentiële Leiderschapsraad en daarmee zelf onderdeel van de Jemenitische regering. In 2023 werd al-Taqlee door de leiderschapsraad ook tot gouverneur van de archipel benoemd. Onder zijn bewind werden vreedzame protesten tegen de staatsgreep en de inmenging van de VAE in Socotra met geweld uiteengeslagen. Journalisten die de staatsgreep bekritiseerden werden gearresteerd en mishandeld.^[8]

De Emiraten breidden ondertussen in de jaren 2020 met steun van Israël hun militaire activiteiten verder uit rond de Golf van Aden. Het land bouwde bases op bij Bosaso en Berbera in Puntland en Somaliland, Mokka op het vasteland van Jemen en op het Jemenitische vulkanische eiland Perim (Majoen) in de zeestraat Bab el Mandeb. Ook op de Socotrische eilanden Samha en Abd al-Kuri werden bases opgezet. Israëli's en Emirati stellen dat de aanleg van deze bases tot doel heeft de veiligheid op de Rode Zee te verbeteren en de invloed van Iran in het gebied te verminderen. De Emiraten gebruiken de bases echter ook voor andere doeleinden zoals het bevoorraden van de RSF-milities in Sudan.^[11]